« گراند هتل » به چرخه گردشگری برمیگردد
میراث قاجاری قزوین آماده میزبانی از نوروز ۱۴۰۶
قزوین - پایتخت صفوی ایران در آستانه بازگشایی دوباره یکی از مهمترین یادگارهای معماری و تاریخ گردشگری ایران قرار دارد. «گراند هتل» قزوین ، عمارتی که بیش از یک قرن پیش با شکلگیری نخستین تجربههای هتلداری مدرن در کشور پیوند خورد، پس از سالها فرسودگی و خاموشی، اکنون مراحل تازهای از احیا را پشت سر میگذارد تا در صورت تحقق برنامههای اعلامشده، از نوروز ۱۴۰۶ بار دیگر درهای خود را به روی گردشگران بگشاید.
برنامهریزیها برآن است تا این مجموعه با کاربری اقامتی، پذیرایی و خدمات مرتبط با صنایعدستی، به بخشی فعال از اقتصاد گردشگری شهر تبدیل شود. هدفی که تحقق آن علاوه بر حفظ یک میراث ارزشمند، میتواند زمینهساز توجه بیشتر به ظرفیت بناهای تاریخی و قدیمی برای ایجاد کسبوکارهای جدید باشد.
گراند هتل در سالهای ۱۲۹۹ تا ۱۳۰۰ خورشیدی به همت ارباب برزو مهرشاهی، در خیابان پیغمبریه کنونی و در غرب دولتخانه صفوی احداث شد. این عمارت سهطبقه با معماری قاجاری، راهروها و اتاقهای پوشیده از طاق و تویزه، ستونهای مدور، سرستونهای گلدانی، گچبریهای ظریف و آجرکاریهای چشمنواز، از نخستین نمونههای هتل مدرن در ایران به شمار میرود.
اهمیت این بنا تنها به ویژگیهای معماری آن محدود نیست، گراند هتل نمادی از تغییر سبک زندگی شهری، گسترش ارتباطات و تحول شیوه سفر و اقامت در ایران است. به همین دلیل، احیای آن را باید فراتر از بازسازی یک ساختمان قدیمی و در چارچوب صیانت از بخشی از حافظه تاریخی و اجتماعی کشور ارزیابی کرد.
آغاز مسیر بهرهبرداری
این اثر که در سال ۱۳۸۴ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده، طی سالهای گذشته با مشکلات جدی فرسودگی سازه مواجه بود بهگونهای که ادامه این وضعیت میتوانست بخشهایی از بنا را در معرض تخریب قرار دهد. اکنون با انجام عملیات استحکامبخشی و استفاده از روشهای نوین مرمت آثار تاریخی، بخش مهمی از نگرانیها درباره پایداری سازه برطرف شده است.
مریم مهدوی، مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان قزوین، در گفتوگو با ایرنا با اشاره به اقدامات انجامشده برای احیای این مجموعه گفت: «استحکام بنای گراند هتل پیش از آغاز عملیات مرمت بهگونهای نبود که بتواند برای مدت طولانی باقی بماند و اگر اقدامات حفاظتی انجام نمیشد، احتمال از بین رفتن بخشهایی از سازه طی یکی دو سال آینده وجود داشت.»
وی افزود:« با اجرای عملیات استحکامبخشی و استفاده از روشهای نوین مرمت، اکنون استحکام لازم برای سازه اصلی فراهم شده و تلاش میکنیم تا بهار سال آینده از بنای اصلی رونمایی کنیم و در صورت فراهم شدن شرایط، بهرهبرداری از یک طبقه آن نیز آغاز شود.»
به گفته مهدوی، برنامه احیای گراند هتل در سه فاز اجرایی دنبال میشود و علاوه بر بنای اصلی، محوطه مجموعه و فضاهای خدماتی نیز در دستور کار قرار دارد. همچنین سینمای روباز گراند هتل که از ابتدا به همین شکل طراحی شده بود، در مراحل بعدی بازسازی و احیا خواهد شد.
مدیرکل میراث فرهنگی استان با اشاره به ضرورت ایجاد زیرساختهای خدماتی مستقل برای مجموعه اظهار کرد:« بنای جدیدی در ضلع شمالی و در محل ساختمان قبلی احداث شده که به دلیل نداشتن ارزش تاریخی و امکانپذیر نبودن مرمت آن، تخریب شده بود. این سازه بدون گودبرداری در عرصه تاریخی و با هدف تأمین خدمات موردنیاز مجموعه ایجاد شده است تا بار اضافی به بنای تاریخی تحمیل نشود.»
وی اضافه کرد:« در این بخش، فضاهایی برای عرضه و توزیع صنایعدستی و ارائه خدمات اقامتی و پذیرایی پیشبینی شده است تا گراند هتل در کنار حفظ هویت تاریخی خود، امکان فعالیت اقتصادی و خدماترسانی به گردشگران را نیز داشته باشد.»
احیای گراند هتل به اعتباری حدود سههزار میلیارد ریال نیاز دارد. رقمی که به گفته مدیرکل میراث فرهنگی استان، در مقایسه با برآورد اولیه یکهزار و ۵۰۰ میلیارد ریالی افزایش یافته است. تأمین این منابع مالی و تکمیل مراحل باقیمانده، از مهمترین پیششرطهای تحقق برنامه بهرهبرداری در نوروز ۱۴۰۶ خواهد بود.
ظرفیت بناهای تاریخی برای خلق ارزش اقتصادی
قزوین با برخورداری از مجموعهای کمنظیر از عمارتهای تاریخی، خانههای قدیمی، کاروانسراها، سراهای تجاری و بافت ارزشمند شهری، ظرفیت قابلتوجهی برای احیای بناهای فرسوده و بازگرداندن آنها به چرخه فعالیتهای اقتصادی دارد.
بسیاری از این بناها در صورت مرمت اصولی و انتخاب کاربری متناسب با ویژگیهای تاریخی و معماریشان، میتوانند به اقامتگاههای سنتی، رستورانها، کافهها، فروشگاههای صنایعدستی، مراکز فرهنگی و فضاهای عرضه محصولات بومی تبدیل شوند. چنین رویکردی ضمن جلوگیری از تخریب تدریجی میراث معماری، فرصتهای تازهای برای سرمایهگذاری بخش خصوصی، اشتغالزایی و رونق کسبوکارهای محلی فراهم میکند.
گراند هتل نیز به دلیل قرار گرفتن در محدوده تاریخی شهر و نزدیکی به دولتخانه صفوی، قابلیت آن را دارد که به یکی از حلقههای اصلی مسیر گردشگری قزوین تبدیل شود. فعالیت دوباره این مجموعه میتواند علاوه بر افزایش ظرفیت اقامتی و پذیرایی، به معرفی هنرهای بومی، رونق مشاغل مرتبط و افزایش ماندگاری گردشگران در شهر کمک کند.

