یک پژوهشگر اجتماعی در ارزیابی پیش‌شرط‌های رسیدن به «ایران قوی» مطرح کرد

کشور باید محله به محله آباد شود

مدیر پیشین مرکز رصد امور اجتماعی وزارت کشور در ارزیابی الزامات و پیش شرط‌های رسیدن به «ایران قوی» گفت: «مهم‌ترین مؤلفه‌ ساختن ایران قوی، برخورداری از حکمرانی برنامه‌محور توسعه کشور بر مبنای«عدالت سرزمینی» است و اساساً کشور باید محله به محله آباد شود.»
اردشیر گراوند در گفت‌و‌گو با «ایرنا» با بیان این اعتقاد که مهم‌ترین عامل بازدارندگی و تقویت قدرت ملی، «توسعه متعادل» کشور است، توسعه قطبی و نامتوازنی را که سبب شکل‌گیری کلان‌شهرها و تمرکز امکانات و در عوض محروم ماندن مناطق دیگر در کشور شده است از موانع پیش روی «ایران قوی» دانست و تصریح کرد:««ایران قوی»، ایرانی است که مردم آن تمایل چندانی به جدا‌شدن از منطقه خود و جابه‌جایی اجباری یا ناخواسته نداشته باشند. بنابراین، پس از «حکمرانی برنامه‌محور»، «توسعه متوازن» یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های قدرت کشور است. اگر این دو مؤلفه محقق شوند، زمینه اتحاد و رضایت مردم نیز فراهم خواهد شد.»
 
تغییر درک جهان از تعامل با ملت ایران
این پژوهشگر اجتماعی با اشاره به ایده رئیس‌جمهوری برای استفاده از تجربه همبستگی مردم و دولت در دوران جنگ تحمیلی به‌عنوان الگویی برای عبور از بحران‌های امروز، گفت: «اگر چه نمی‌توان انتظار داشت که الگوی آن دوران عیناً در شرایط امروز تکرار شود، با این حال، اینکه امروز مردم ایران در این شرایط در برابر دشمن ایستادگی می‌کنند و با وجود مشکلات، با شرایط مدارا می‌کنند به معنای آن است که ملت ایران از تجاوز و تحقیر بیزار است و در برابر آن واکنش نشان می‌دهد.» او همچنین با بیان اینکه «تصور دشمنان این بود که با انجام چند حمله و بمباران یا هدف قرار دادن رهبری نظام و فرماندهان، حکومت ساقط خواهد شد؛ اما ملت ایران واکنش متفاوتی نشان داد»، تصریح کرد: «رفتار مردم ایران نشان داد که جامعه ایران را نمی‌توان با محاسبات دشمنان ارزیابی کرد. جهان نیز به‌تدریج در حال درک این واقعیت است که برای تعامل با ملت ایران باید رویکرد متفاوتی در پیش بگیرد.»
گراوند با اشاره به تحولات نسلی در ایران و تأثیر آن در ایستادگی در برابر بیگانگان گفت: «نسل دهه ۶۰ و نسل‌های پس از آن، نسل‌هایی هستند که حتی استقلال فردی خود را در برابر پدر و مادرشان نیز دنبال می‌کنند؛ چه برسد به اینکه بخواهند استقلال خود را در برابر حکومت‌ها یا قدرت‌های خارجی نادیده بگیرند. زیرا این نسل‌ها، اساساً با مفاهیم «استقلال» و «آزادی» عجین شده‌اند.»
مردم؛ مهم‌ترین عامل بازدارندگی
گراوند با تعریف بازدارندگی به معنای ناتوانی دشمن در رسیدن به اهدافی همچون تجزیه کشور یا براندازی نظام سیاسی، مردم را مهم‌ترین عامل بازدارندگی کشور دانست و گفت: «اگر مردم خود را در حکومت سهیم ببینند و حکومت را متعلق به خود بدانند، در چنین وضعیتی مهم‌ترین عامل بازدارندگی کشور، خود مردم خواهند بود. البته در کنار این مؤلفه، ابزارها و تجهیزات نظامی نیز اهمیت دارد که نیروهای دفاعی می‌توانند با استفاده از آن در برابر تجاوز و دشمنی مقاومت کنند.»
گراوند درباره ایده دیگر مورد تأکید رئیس‌جمهوری یعنی طرح حکمرانی «محله‌محور» نیز با بیان اینکه این شیوه حکمرانی می‌تواند به تغییر شیوه اداره کشور از «مدیریت متمرکز» به «مدیریت مشارکتی» منجر شود، گفت: «کشور راهی جز حرکت به سمت آبادانی محلات و توزیع متوازن امکانات و خدمات ندارد.» وی در عین حال با بیان اینکه صرف اعلام اینکه می‌خواهیم طرح محله‌محوری را اجرا کنیم کافی نیست؛ بلکه باید سازوکار علمی، مدیریتی و اجرایی آن نیز به‌درستی طراحی و اجرا شود، یادآور شد: «ما کشوری با ویژگی‌های اجتماعی خاص هستیم و پیوندهای اجتماعی و محلی در آن می‌توانند به‌سرعت شکل بگیرند. محله در ایران یکی از کوچک‌ترین واحدهای اجتماعی و شهری است؛ واحدی که در آن شبکه‌ای از ارتباطات اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی میان مردم شکل گرفته است. اگر برای هر محله یک کانون مرکزی و سازوکار مشخص مدیریتی در نظر گرفته شود، اجرای برنامه‌ها و اقدامات توسعه‌ای در آن بسیار آسان‌تر خواهد بود.»
کارکرد مسجد در مدیریت محله محور
 این پژوهشگر اجتماعی راهکار برون رفت جامعه ایرانی از شرایط کنونی را بازگشت مردم دانست و گفت: «منظور از این بازگشت آن است که مدیریت کشور را محله‌به‌محله و با مشارکت خود مردم، بویژه جوانان همان محلات، پیش ببریم. این رویکرد هم از نظر علمی قابل دفاع است و هم می‌توان برای آن سازوکار اجرایی مناسبی طراحی کرد.» 
او همچنین با بیان اینکه وقتی از محله‌محوری صحبت می‌کنیم، مسجد نیز یکی از کانون‌های مهم آن به شمار می‌رود، در پاسخ به این پرسش که مسجد چگونه می‌تواند از یک مرکز صرفاً مذهبی به پایگاهی برای فرهنگ‌سازی و اصلاح الگوی مصرف تبدیل شود، گفت: «مسجد از گذشته کارکردهای متنوعی داشته است و نباید آن را صرفاً به کارکرد عبادی محدود کرد. باید کارکردهای متنوع و واقعی برای مساجد تعریف کنیم. مسجد باید خدماتی به مردم ارائه دهد به‌گونه‌ای که خانواده‌ها بتوانند فرزندان خود را برای شرکت در کلاس‌های آموزشی و برنامه‌های فرهنگی به مسجد بفرستند و زنان و مردان نیز با نگرش‌ها و سبک‌های زندگی متفاوت، بتوانند از امکانات آن 
استفاده کنند.»

مشارکت مردم برای عبور از ناترازی انرژی
گراوند در بخش دیگری از این گفت‌و‌گو مشارکت مستقیم مردم را مهم‌ترین مؤلفه برای عبور از وضعیت ناترازی انرژی دانست و گفت: «اگر رئیس‌جمهوری بخواهد اقدام عملی انجام دهد که به نتیجه برسد، باید به‌طور جدی موانع مشارکت مردم را برطرف کند و دستگاه‌های دولتی را از سر راه فعالیت و ابتکار عمل مردم کنار بزند. مردم باید بدانند که اگر مصرف خود را کاهش دهند، این صرفه‌جویی چه نتیجه‌ای خواهد داشت و چه منفعتی برای کل جامعه ایجاد می‌کند. باید اطمینان داشته باشند که گاز یا برقی که مصرف نمی‌کنند، در جای دیگری به شکلی مؤثر مورد استفاده قرار می‌گیرد و منفعت آن به همه مردم می‌رسد.» او با بیان اینکه «نمی‌توان از یک شهروند انتظار داشت که برای کاهش مصرف بنزین، خودروی خود را کمتر روشن کند، اما در عین حال نسبت به نحوه واردات خودرو، استاندارد مصرف آن و سیاست‌های تخصیص سوخت احساس بی‌عدالتی داشته باشد»، ایجاد اعتماد را بر جلب مشارکت عمومی مؤثر دانست و گفت: «اگر مردم احساس کنند تصمیمات دولت منصفانه است و منافع آن به خودشان و جامعه بازمی‌گردد، قطعاً همکاری بیشتری در مدیریت مصرف انرژی 
خواهند داشت.»