«اسکورت»؛ اکشنی اجتماعی با بازی امیر جدیدی و هدی زین‌العابدین

زنی پشت فرمان شوتی

گروه فرهنگی -نرگس عاشوری /   در جاده‌ای که بوشهر را به شیراز وصل می‌کند، پیچی هست که نام یک زن را بر خود دارد: «پیچ شهلا». شهلا شوتی بود. بعد از جدایی از همسرش، هم نان‌آور خانه بود و هم تنها مراقب فرزندش. پیش از هر سفر مشخص می‌کرد هر وعده غذا چه ساعتی گرم شود و در میانه جاده زنگ می‌زد تا بداند بچه از مدرسه برگشته است یا نه. شبی، ماشینش از همان گردنه سقوط کرد. چند شوتی دیگر در تاریکی به محل حادثه رسیدند و پیش از آنکه پلیس باخبر شود، او را از آنجا بردند. این ماجرا را بنفشه سام‌گیس، روزنامه‌نگاری که سال‌هاست درباره قاچاق کالا گزارش می‌نویسد، روایت می‌کند. حلما، قهرمان «اسکورت»، از همین زن الهام گرفته شده است.
گزارش سام‌گیس به دست یوسف حاتمی‌کیا رسید و پرسشی در ذهنش باقی گذاشت: زن شوتی چه شکلی است؟ خواندن گزارش او را قانع نکرد. حدود دو هفته میان شوتی‌ها گشت، بارهایی مثل سیگار را همراه آنها جابه‌جا کرد و سرعت جاده را از نزدیک تجربه کرد. آنچه دید، فیلم را شکل داد: کشاورز، کارگر کارخانه تعطیل‌ شده و لنج‌داری که کارشان به جایی نرسیده بود و جاده تنها راه باقی‌مانده‌شان بود. قصه، روایت همین جاده است. حلما نه آن زن لطیف و آشنای ملودرام‌هاست و نه قربانی‌ای که منتظر کمک بنشیند؛ او نان‌آور خانه‌ای است که خودش پشت فرمان می‌نشیند. اصلان آدمی است که اگر چیزی را درست بداند، تا انتهای مسیر می‌رود. پلیس هم در سوی دیگر ماجراست. فیلم با نگاهی تند به شوتی‌ها آغاز می‌شود و هرچه جلوتر می‌رود، ابعاد بیشتری از زندگی آنها را آشکار می‌کند. بیشتر از این نمی‌شود گفت؛ ارزش دیدنش در همین آشکار شدن است.
تماشای «اسکورت» بیشتر به نشستن کنار راننده‌ای می‌ماند که پایش روی گاز است تا تماشای یک تعقیب‌وگریز از دور. پلیس قصه هم کاریکاتوری نیست. مجید «افشین‌هاشمی » با لهجه بوشهری‌اش میان وظیفه، اخلاق و زندگی خانوادگی گرفتار شده و می‌شود دست‌کم شرایطش را درک کرد. فیلم تیره است، اما کارگردان می‌گوید نخواسته مخاطب را زیر بار تلخی له کند و قهرمانی ساخته تا در دل این سیاهی، نوری هم دیده شود. به گفته او، تلاشش این بوده که تصویر، صدا و قصه‌ای به تماشاگر ارائه دهد که تا پایان همراهش بماند.
اگر کنار هم قرار گرفتن امیر جدیدی و هدی زین‌العابدین باورپذیر است، دلیلش این است که هر دو تکلیفشان با شخصیت خود روشن است. حاتمی‌کیا نقش اصلان را از ابتدا برای جدیدی نوشته بود. زین‌العابدین، به گفته او، از سرعت می‌ترسید، اما مقابل دوربین پایش را تا انتها روی گاز می‌گذاشت و بعد از هر پلان، دست‌هایش می‌لرزید و برایش آب‌قند می‌آوردند. این تضاد در نگاه حلما هم دیده می‌شود.
«اسکورت» در تعریف ژانر می‌گنجد: تعقیب‌وگریز و سرعت دارد، اما همه این عناصر در خدمت قصه‌ای اجتماعی‌اند. اکشنی که در سینمای ما کمتر دیده می‌شود و اینجا کنار آدم‌ها می‌ایستد، نه به‌جای آنها. فیلمنامه در بخش‌هایی می‌توانست دقیق‌تر باشد، اما مانع تماشا نمی‌شود.
این روزها فیلم‌هایی روی پرده‌اند که هنوز می‌شود به رفتن به سینما امیدوار بود؛ به شرط آنکه تماشاگر با اطلاعات درست انتخاب کند. «اسکورت» یکی از آنهاست.