«منظومه پیامبر بدی‌ها»؛ در ستایش تاریکی...

روایتی از قدرت و سقوط

گاهی شر، نه با چهره‌ای هولناک و بیگانه، بلکه از دل نزدیک‌ترین رابطه‌های انسانی سر برمی‌آورد؛ از جایی که میل به قدرت، جاه‌طلبی و وسوسه عبور از مرزهای اخلاقی، آرام‌آرام جای عاطفه و اعتماد را می‌گیرد. نمایش «منظومه پیامبر بدی‌ها»، تازه‌ترین تجربه محمد مساوات، با بازخوانی آزاد جهان «مکبث» شکسپیر، به سراغ همین قلمرو تاریک می‌رود؛ جهانی که در آن، قدرت صرفاً یک موقعیت سیاسی نیست، بلکه وسوسه‌ای درونی است که می‌تواند مناسبات انسانی را از بنیاد دگرگون کند. کارگردان این اثر، در مواجهه با یکی از شناخته‌شده‌ترین تراژدی‌های تاریخ نمایش، به‌جای بازگویی صرف داستان مکبث، بر رابطه او و لیدی مکبث تمرکز می‌کند؛ رابطه‌ای که در آن، عشق، همدستی، جاه‌طلبی و خیانت به‌سادگی از یکدیگر تفکیک نمی‌شوند. در چنین جهانی، شر الزاماً از بیرون بر انسان تحمیل نمی‌شود؛ گاهی در نزدیک‌ترین فاصله، در گفت‌وگوهای خصوصی و در تصمیم‌هایی شکل می‌گیرد که در ابتدا کوچک و قابل‌توجیه به نظر می‌رسند، اما سرانجام به فروپاشی می‌انجامند. عنوان نمایش نیز واجد نوعی تناقض تأمل‌برانگیز است. «پیامبر بدی‌ها» گویی از شخصیتی سخن می‌گوید که نه‌فقط مرتکب شر می‌شود، بلکه مفسر و مروج آن نیز هست؛ کسی که بدی را می‌شناسد، به آن معنا می‌بخشد و شاید حتی برایش رسالتی قائل می‌شود. این عنوان، جهان نمایش را از یک روایت تاریخی درباره قدرت فراتر می‌برد و به پرسشی اخلاقی نزدیک می‌کند: انسان از چه لحظه‌ای به‌جای مقاومت در برابر شر، شروع به توجیه و پرستش آن می‌کند؟ بازگشت نگار جواهریان به صحنه تئاتر و حضور خود محمد مساوات در مقام بازیگر، در کنار مسئولیت کارگردانی، از ویژگی‌های قابل‌توجه این تجربه است. همچنین، انتخاب فضایی شاعرانه و رازآلود برای مواجهه با جهان مکبث، امکان فاصله گرفتن از بازنمایی متعارف یک تراژدی کلاسیک را فراهم می‌کند. نمایش «منظومه پیامبر بدی‌ها» به کارگردانی محمد مساوات، از ماه گذشته اجرای خود را در سالن یک مجموعه تئاتر لبخند آغاز کرده و همچنان هر شب ساعت ۲۰:۳۰ پذیرای مخاطبان تئاتر است.