معاون بهداشت وزارت بهداشت با اعلام کاهش ۴۳ درصدی موالید کشور طی یک دهه گذشته، از افت نرخ باروری کل به ۱.۳۴ فرزند به ازای هر زن، کاهش ۲۳ درصدی ازدواج‌ها و شتاب گرفتن روند سالمندی به‌عنوان سه چالش همزمان جمعیتی ایران خبر داد و تأکید کرد: «کاهش ازدواج، تأخیر در تشکیل خانواده و افزایش سن تولد اولین فرزند از عوامل مهم افت باروری در کشور است. این روند در کنار کوچک شدن گروه‌های سنی مادران بالقوه، آینده جمعیتی ایران را با چالش‌های جدی مواجه و ضرورت بازنگری در سیاست‌های جمعیتی و طراحی مداخلات متناسب با شرایط استان‌ها را دوچندان می‌کند.»
دکتر علیرضا رئیسی در بیست‌وچهارمین کنگره بین‌المللی انجمن علمی باروری و ناباروری ایران با محوریت جوانی جمعیت، با تشریح وضعیت جمعیتی کشور اعلام کرد: «ایران همزمان با سه روند کاهش باروری، ریزش پیوسته موالید و شتاب فزاینده سالمندی مواجه است؛ روندهایی که در صورت تداوم، ساختار جمعیتی کشور را با تغییرات جدی روبه‌رو خواهد کرد.»
او با اشاره به کاهش مستمر نرخ باروری کل در کشور گفت: «این شاخص از ۱.۵۴ فرزند به ازای هر زن در سال ۱۴۰۲ به ۱.۴۴ در سال ۱۴۰۳ و ۱.۳۴ در سال ۱۴۰۴ رسیده است. در حال حاضر ۲۹ استان از ۳۱ استان کشور پایین‌تر از سطح جانشینی جمعیت، یعنی ۲.۱ فرزند به ازای هر زن، قرار دارند.»
معاون بهداشت وزارت بهداشت با بیان اینکه تعداد موالید کشور طی یک دهه گذشته حدود ۴۳ درصد کاهش یافته است، گفت: «تعداد تولدها از یک میلیون و ۵۷۰ هزار و ۲۱۹ مورد در سال ۱۳۹۴ به حدود ۸۹۲ هزار مورد در سال ۱۴۰۴ رسیده است. همچنین بررسی آمار شش‌ماهه اول سال ۱۴۰۵ از ادامه روند کاهشی موالید نسبت به مدت مشابه سال قبل حکایت دارد.»
تأخیر در تولد فرزند اول
رئیسی با تأکید بر ضرورت توجه به عوامل ساختاری کاهش باروری گفت: «مقایسه نرخ باروری کل با باروری نکاحی نشان می‌دهد مسأله اصلی صرفاً کاهش تمایل زوج‌های متأهل به فرزندآوری نیست. نرخ باروری نکاحی حدود ۲.۵۴ فرزند است، در حالی که نرخ باروری کل به ۱.۳۴ رسیده است. این فاصله نشان می‌دهد کاهش ازدواج، تأخیر در تشکیل خانواده و تولد فرزند اول، نقش مهمی در افت باروری کشور دارد.» او با اشاره به کاهش حدود ۲۳ درصدی ازدواج‌ها در فاصله سال‌های ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۴ توضیح داد: «میانگین سن ازدواج زنان در کشور حدود ۲۴ سال و سن مادر شدن در زمان تولد اولین فرزند حدود ۲۷ سال است. این فاصله زمانی و افزایش سن ازدواج، فرصت فرزندآوری خانواده‌ها را محدودتر می‌کند و احتمال تولد فرزندان دوم و سوم را نیز کاهش می‌دهد.»

شتاب سالمندی 
و کاهش رشد طبیعی جمعیت
معاون بهداشت وزارت بهداشت با اشاره به تغییر ساختار سنی جمعیت کشور گفت: «سهم جمعیت ۶۰ سال و بیشتر از حدود ۹ درصد در سال ۱۳۹۵ به حدود ۱۲ درصد در سال ۱۴۰۵ رسیده و میانه سنی جمعیت کشور نیز اکنون حدود ۳۵ سال است. این شاخص‌ها نشان می‌دهد جمعیت ایران از ساختار جوان فاصله گرفته و به سمت سالمندی حرکت می‌کند.»
او توضیح داد: «رشد طبیعی جمعیت از حدود ۱.۳ درصد در سال ۱۳۹۰ به حدود نیم درصد در سال ۱۴۰۴ کاهش یافته است. از سوی دیگر، کوچک شدن گروه‌های سنی متولدشده در سال‌های گذشته به معنای کاهش تعداد مادران بالقوه در دهه‌های آینده است. بنابراین حتی ثابت ماندن نرخ باروری نیز به‌تنهایی برای توقف روند کاهش موالید کافی نخواهد بود.»
رئیسی با اشاره به افزایش سن جمعیت و پیامدهای آن برای نظام سلامت گفت: «با افزایش سهم سالمندان، نیاز به خدمات سلامت سالمندی، مراقبت‌های طولانی‌مدت و برنامه‌ریزی متناسب با تغییر ساختار سنی جمعیت نیز افزایش خواهد یافت.»