محمد طباطبایی، سرپرست دفتر امور فرهنگی وزارت ورزش در گفتوگو با «ایران»:
فوتبال بدون هوادار، یک مسابقه بی‌هویت است
مهری رنجبر / ساماندهی هواداران فوتبال و مقابله با ناهنجاری‌های ورزشگاهی، یکی از ضرورت‌های امروز فوتبال ایران است؛ موضوعی که وزارت ورزش و جوانان را به تدوین و ابلاغ آیین‌نامه کانون هواداری برای باشگاه‌های لیگ برتری واداشته است. این آیین‌نامه با هدف تفکیک هواداران واقعی از تماشاگرنماها، ارتقای فرهنگ هواداری و فراهم کردن محیطی امن برای تماشاگران تدوین شده و پیش‌نویس آن مردادماه در نشستی دو روزه با حضور معاونان فرهنگی باشگاه‌ها در اصفهان مورد بررسی قرار گرفته بود. سیدمحمد طباطبایی احمدرضایی، سرپرست دفتر امور فرهنگی وزارت ورزش، در گفتوگو با «ایران» درباره اهداف و جزئیات اجرای این آیین‌نامه توضیح می‌دهد.
سید محمد طباطبایی احمدرضایی با اشاره به ضرورت ساماندهی هواداران می‌گوید: «پس از برخی ساختارشکنی‌ها و رفتارهای نامتعارف در برخی ورزشگاه‌ها، راه‌اندازی کانون هواداری به یک ضرورت تبدیل شد. باید میان هوادار واقعی، تماشاگر و تماشاگرنما تفاوت قائل شد و مشخص شود هر فرد برای تبدیل شدن به یک هوادار مسئولیت‌پذیر چه مسیری را باید طی کند.»
او با اشاره به تجربه باشگاه‌های بزرگ دنیا ادامه می‌دهد: «فیفا و باشگاه‌های معتبر جهان نیز آیین‌نامه‌های مشخصی در حوزه هواداری دارند. پیش از این هم در کشور آیین‌نامه‌ای تدوین شده بود، اما کاستی‌هایی داشت. به همین دلیل، متناسب با شرایط و نیازهای روز فوتبال ایران آن را بازنگری کردیم تا به مجموعه‌ای جامع برسیم.»
جایگاه هواداران باسابقه
سرپرست دفتر امور فرهنگی وزارت ورزش، توجه به جایگاه هواداران باسابقه و تعریف مسئولیت‌های اجتماعی آنان را از محورهای مهم این دستورالعمل می‌داند. او می‌گوید: «کسی که ۲۰ سال در سرما و گرما در ورزشگاه حضور داشته و تیم محبوبش را تشویق کرده، باید جایگاه متفاوتی نسبت به یک تماشاگر تازه‌وارد داشته باشد. در آیین‌نامه، نحوه نظارت بر رفتار هواداران و مسئولیت‌های آنان نیز مشخص شده است. هوادار باید بداند که رسالت اجتماعی دارد و حضورش در ورزشگاه تنها به تشویق تیم محدود نمی‌شود.»
به گفته سرپرست دفتر امور فرهنگی وزارت ورزش، ارتقای فرهنگ هواداری، حضور عزتمندانه بانوان در ورزشگاه‌ها و تکریم پیشکسوتان نیز مورد توجه قرار گرفته است. همچنین مقرر شده یک درصد از بودجه کل باشگاه‌ها به فعالیت‌های کانون هواداری اختصاص یابد تا برای تکریم هواداران و پیشکسوتان و فرهنگ‌سازی در ورزشگاه‌ها هزینه شود.
آموزش و مدیریت
هیجان تماشاگران
طباطبایی احمدرضایی آموزش را یکی از ارکان اصلی اجرای موفق آیین‌نامه می‌داند و می‌گوید: «سرفصل‌های آموزشی مشخص شده و با معاونان فرهنگی باشگاه‌ها نیز در این زمینه جلسه داشته‌ایم. قرار است طی یکی دو هفته آینده نشستی با مسئولان کانون‌های هواداری برگزار کنیم. حتی برای آموزش هواداران از ظرفیت هوش مصنوعی نیز استفاده خواهیم‌کرد.» او درباره این برنامه توضیح می‌دهد: «برای نمونه، می‌توان شرایط مسابقه یک تیم مقابل تیمی مانند منچستریونایتد را با حضور ۱۰۰ تماشاگر شبیه‌سازی کرد و واکنش آنها را در موقعیت‌های مختلف سنجید؛ از جمله کنترل خشم و هیجان پس از برد و باخت، تصمیم اشتباه داور یا رفتار تحریک‌آمیز یک تماشاگر. هدف، آموزش مدیریت هیجان و اصلاح رفتار در ورزشگاه است. البته برای تحقق این برنامه‌ها، همراهی باشگاه‌ها و اصحاب رسانه ضروری است. ممکن است آیین‌نامه در مرحله اجرا نواقصی داشته باشد، اما باید فرصت اصلاح و تکمیل آن را فراهم کنیم.»
فاصله تا شرایط مطلوب هواداری
سرپرست دفتر امور فرهنگی وزارت ورزش معتقد است ورزشگاه‌های ایران هنوز با شرایط مطلوب فرهنگی فاصله دارند. او در این‌باره می‌گوید: «در مرحله اجرا قطعاً با چالش‌هایی روبه‌رو می‌شویم، اما باید با بازبینی و اصلاح مقررات و استفاده از ظرفیت استان‌ها، کانون‌های هواداری و باشگاه‌ها، زمینه حضور امن تماشاگران را فراهم کنیم. ممکن است ادعای داشتن بهترین هواداران را داشته باشیم، اما تا زمانی که اقدام عملیاتی و قانونی برای ساماندهی آنان انجام ندهیم، به شرایط مطلوب نخواهیم رسید.» او درباره فاصله زمانی بررسی پیش‌نویس تا ابلاغ نهایی نیز توضیح می‌دهد: «پیش‌نویس با رعایت مقررات فیفا نوشته شد، اما لازم بود با قوانین ایران تطبیق پیدا کند و بومی‌سازی شود.»
ساختار مدیریتی کانون‌ها
به گفته طباطبایی احمدرضایی، هر ۱۸ باشگاه لیگ برتری از گذشته کانون هواداری داشته‌اند، اما فعالیت آنها اکنون ساختارمند خواهد شد. او درباره نحوه انتخاب مدیران کانون‌ها می‌گوید: «کانون هواداری باید مجمع داشته باشد. مدیرعامل باشگاه، رئیس کانون را به مجمع معرفی می‌کند و انتخاب او با رأی اعضا انجام می‌شود. هیأت‌مدیره نیز مشخص خواهد شد تا سیاست‌های کلان و برنامه‌های فرهنگی کانون در مجمع به تصویب برسد و بر اجرای آنها نظارت شود.»
ورزشگاه؛ یک مجموعه فرهنگی
او توسعه ورزشگاه‌های اختصاصی را از الزامات حرفه‌ای شدن باشگاه‌ها می‌داند و تأکید می‌کند: «فوتبال حرفه‌ای به باشگاه حرفه‌ای نیاز دارد و باشگاه حرفه‌ای نیز باید ورزشگاه استاندارد و اختصاصی داشته باشد. ما در ساماندهی کانون‌های هواداری از الگوی ورزشگاه نقش جهان اصفهان استفاده کرده‌ایم که بهره‌برداری آن به فولاد مبارکه سپاهان واگذار شده است. چند ورزشگاه دیگر نیز شناسایی شده‌اند و شرکت توسعه و نگهداری اماکن ورزشی در حال تدوین سازوکار واگذاری آنها به باشگاه‌هاست.»
طباطبایی احمدرضایی با اشاره به مهلت اجرای آیین‌نامه می‌گوید: «باشگاه‌ها سه ماه فرصت دارند کانون هواداری خود را راه‌اندازی کنند. در پایان فصل نیز نقاط قوت، ضعف، فرصت‌ها و تهدیدهای اجرای آیین‌نامه بررسی می‌شود تا در صورت نیاز، اصلاحات لازم انجام گیرد. با اجرای طرح نظام جامع باشگاه‌داری نیز این موضوع ضمانت اجرایی بیشتری پیدا خواهد کرد. امیدوارم با همراهی رسانه‌ها این گام مهم عملیاتی شود. هوادار هویت یک باشگاه است و باید از آن محافظت کرد. فوتبال زمانی هویت واقعی پیدا می‌کند که هوادار با اطمینان وارد ورزشگاه شود و با آرامش از آن خارج شود؛ چراکه فوتبال بدون هوادار هویت ندارد.»
