پیش از آنکه نام نیسان در بازارهای جهانی شناخته شود، داتسون وظیفه معرفی توان خودروسازی ژاپن را بر عهده داشت؛ برندی که مسیرش نه از کارخانه‌ای بزرگ و مجهز، بلکه از کارگاهی کوچک در توکیو آغاز شد. در سال ۱۹۱۱، ماسوجیرو هاشیموتو شرکتی به نام «کواشینشا» تأسیس کرد. هدف او ساخت خودرویی بود که بتواند در ژاپن تولید شود و در آینده راهی بازارهای خارجی شود.
سه سال بعد، در سال 1914 اولین خودروی این مجموعه با نام DAT آماده شد. نام آن از حروف ابتدایی نام خانوادگی سه سرمایه‌گذار شرکت، دن، آئویاما و تاکئوچی، گرفته شده بود. این خودرو به یک موتور دو سیلندر با قدرت ۱۰ اسب‌بخار مجهز بود و در دورانی ساخته شد که خیابان‌های ژاپن هنوز بیشتر در اختیار خودروهای وارداتی قرار داشتند.
در سال‌های بعد، شرکت با مشکلات مالی و تغییرات مدیریتی روبه‌رو شد. در سال ۱۹۲۶، کواشینشا با شرکت جیتسویو جیدوشا ادغام شد و مجموعه تازه‌ای با نام DAT Jidosha Seizo شکل گرفت. این شرکت علاوه بر خودروهای سواری، وسایل نقلیه تجاری و کامیون نیز تولید می‌کرد؛ محصولاتی که در آن زمان به دلیل محدود بودن بازار خودروهای شخصی، سهم مهمی از فعالیت شرکت را تشکیل می‌دادند.

تولد نامی که قرار بود خورشید باشد
در سال ۱۹۳۱، این شرکت خودروی کوچکی با موتور ۴۹۵ سی‌سی ساخت. نام اولیه آن DATSON بود؛ یعنی «فرزند DAT». اما این نام چندان دوام نیاورد. از آنجا که واژه «SON» در زبان ژاپنی از نظر آوایی یادآور واژه‌ای با معنای زیان و خسارت بود، سازندگان تصمیم گرفتند بخش پایانی نام را تغییر دهند. به این ترتیب، در سال ۱۹۳۲ نام DATSUN متولد شد؛ ترکیبی که در آن «SUN» به معنای خورشید، جایگزین «SON» شد.
این تغییر نام تنها یک اصلاح ظاهری نبود. داتسون به‌تدریج به نام تجاری خودروهای کوچک و اقتصادی ژاپنی تبدیل شد؛ خودروهایی که قرار بود با قیمت مناسب و ساختاری ساده، امکان استفاده از اتومبیل را برای گروه بیشتری از مردم فراهم کنند.
در همین دوره، یوشیسوکه آیکاوا، از چهره‌های مهم صنعتی ژاپن، به دنبال توسعه تولید خودرو در این کشور بود. او با در اختیار گرفتن شرکت DAT و گسترش فعالیت‌های آن، زمینه شکل‌گیری یک خودروساز بزرگ‌تر را فراهم کرد. در دسامبر ۱۹۳۳، شرکت خودروسازی جیدوشا سیزو در یوکوهاما تأسیس شد و در سال ۱۹۳۴ نام آن به نیسان موتور تغییر یافت. با این حال، داتسون همچنان به‌ عنوان نام تجاری خودروهای تولیدی این مجموعه باقی ماند.

از کارخانه ژاپنی تا جاده‌های جهان
یکی از نقاط عطف تاریخ داتسون، توسعه خط تولید و ورود به بازارهای صادراتی بود. در سال ۱۹۳۵، کارخانه یوکوهاما به بهره‌برداری رسید و تولید خودرو با استفاده از یک سیستم یکپارچه مونتاژ آغاز شد. مدل Type 14 از محصولات این دوره بود و پس از آن، Type 15 در سال ۱۹۳۷ به ‌عنوان اولین خودروی تولید انبوه ژاپن معرفی شد؛ مدلی که در نسخه‌های سواری، وانت و تحویل کالا نیز عرضه می‌شد.
جنگ جهانی دوم روند تولید خودروهای سواری را تحت تأثیر قرار داد، اما داتسون پس از جنگ دوباره به بازار بازگشت. در دهه‌های ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰، نیسان به‌تدریج صادرات را گسترش داد و داتسون به نامی مهم در بازارهایی مانند آمریکا، استرالیا و آفریقای‌جنوبی تبدیل شد. در سال ۱۹۵۸، صادرات خودروهای سواری نیسان به آمریکا آغاز شد؛ خودروهایی که در این بازار با نشان داتسون عرضه می‌شدند.
موفقیت این برند تنها به خودروهای اقتصادی محدود نماند؛ داتسون با مدل‌هایی مانند Bluebird و 510 توانست در بازار سدان‌های خانوادگی نیز جایگاه پیدا کند.

پایان یک نام، ادامه یک میراث
در اوایل دهه ۱۹۸۰، نیسان تصمیم گرفت نام تجاری خود را در بازارهای مختلف یکپارچه کند. از سال ۱۹۸۱ روند کنار گذاشتن تدریجی نام داتسون آغاز شد و خودروهای این شرکت به‌تدریج با نشان نیسان عرضه شدند. این تصمیم بخشی از برنامه جهانی‌سازی شرکت بود؛ برنامه‌ای که قرار بود نام نیسان را در بازارهای بین‌المللی پررنگ‌تر کند.
با این حال، داتسون از حافظه بازار خودرو حذف نشد. نیسان در سال ۲۰۱۲ از بازگشت این نام خبر داد و قرار بود آن را برای عرضه خودروهای اقتصادی در بازارهای در حال رشد به کار گیرد. محصولات جدید داتسون از سال ۲۰۱۳ معرفی شدند و فروش آنها در بازارهایی مانند هند، اندونزی و روسیه دنبال شد. این بازگشت اما نتوانست موفقیت دوران طلایی برند را تکرار کند و نیسان در سال‌های بعد فعالیت داتسون را دوباره متوقف کرد.

داتسون در ایران
نام داتسون برای بخشی از علاقه‌مندان خودرو در ایران با محصولات قدیمی ژاپنی و خودروهای کلاسیک گره خورده است. مدل‌هایی مانند بلوبرد و برخی خودروهای تجاری این برند در بازار ایران شناخته شده‌اند. با این حال، داتسون هیچ‌گاه به اندازه برخی خودروسازان ژاپنی دیگر در بازار کشور حضور گسترده‌ای نداشت.

منبع: وب‌سایت رسمی داتسون