نگاهی به انیمیشن نبرد بادبادک‌ها؛ جدیدترین انیمیشن ایرانی در حال اکران

بادبادک‌هایی از جنس غیرت

شروین فضلعلی‌زاده
 منتقد سینما

پویانمایی سینمایی «نبرد بادبادک‌ها»، جدیدترین اثر سینمای ایران است که روی پرده نقره‌ای رفته تا قطار تولید آثار بلند پویانمایی ایران همچنان به روند حرکت رو به جلوی خود ادامه دهد.
این اثر به کارگردانی و تهیه‌کنندگی الهام ابراهیمی و نویسندگی امیررضا مافی، محصول مرکز انیمیشن است و داستانی جذاب و حماسی را از مقاومت چند نوجوان ایرانی در یک جزیره در آب‌های خلیج فارس روایت می‌کند که در برابر نفوذ و تهاجم دشمنان ایستادگی می‌کنند.
روایت داستان، روایتی از اوج غیرت و میهن‌پرستی است. امید و تلاش و عرق به وطن از کلیدواژه‌های متن قصه هستند. باور به جوانان و نوجوانان به عنوان آینده‌سازان سوژه‌ای است که باید در دنیای حقیقی جدی گرفته شود. چهار نوجوان علاقه‌مند به علم و یادگیری بویژه پهپاد و پرواز و دنیای تکنولوژی، در کنار معلمی که این بار بیرون از فضای کلیشه‌ای کلاس و میز درس، راه‌های زندگی را به آنها می‌آموزد، تلاش می‌کنند تا در مقابل دشمن آمریکایی خود که با تجهیزات پیشرفته و با نقشه‌ای موذیانه به خاک ایران حمله کرده، بایستند و با کوتاه کردن دست او از سرمایه‌ها و منابع این سرزمین، دشمن را از مرزهای وطن بیرون کنند.
از نکات جذاب این داستان، به‌روزرسانی آن براساس رویدادهای چند ماه اخیر کشور بویژه جنگ تحمیلی سوم و دفاع جانانه مدافعان کشور از مرز و بوم ایران است. جایی که در تدوین و نسخه نهایی دلیل اصلی کینه درجه‌دار آمریکایی از ایران با ارجاع به سقوط خلبان آمریکایی در طی جنگ روایتی ملموس و باورپذیر برای مخاطبان بازگو می‌کند. البته داستان این ظرفیت را داشت که در برخی موارد بویژه معرفی و شخصیت‌پردازی بیشتر قهرمانان داستان و ارتباطات میان آنها، بسط و گسترش بیشتری داشته باشد. استفاده از اکشن و نماهای پرانرژی و حرکت یکی از دلایلی است که می‌تواند مخاطب نوجوان را که تشنه دیدن جریان هیجان و قدرت در آثار انیمیشنی‌ است، جذب کند. در واقع این موضوع یکی از نکات مهمی است که کمتر در آثار پویانمایی سینمایی جدی گرفته شده و در صحنه‌های محدود استفاده می‌شود در حالی که نوجوانان قشر مهم و قابل توجهی از مخاطبان انیمیشن محسوب می‌شوند.
در بعد فنی تولیدکنندگان «نبرد بادبادک‌ها» دست به ریسک بزرگی زده‌اند و از تکنیک تصویری شخصیت‌ها و فضای واقعی استفاده کرده‌اند. این موضوع از آنجا ریسک اجرایی محسوب می‌شود که بیننده و مخاطب به دلیل داشتن حافظه تصویری ملموس از اشیا و سوژه‌های واقعی، ناخواسته به مقایسه تصویری و حرکتی روی می‌آورند و همین امر کار تیم تولیدکننده را برای باورپذیر کردن دنیای خیالی خلق شده، سخت و دشوار می‌کند؛ چنانچه در دنیای پویانمایی بین‌المللی نیز سال‌هاست کمتر استودیویی به سمت این تکنیک رفته و در عمل بعد از پویانمایی سینمایی مشهور «بیوولف» شاهد تولید اثر شاخص دیگری نبوده‌ایم. این موضوع سبب شده تا برخی از مخاطبان دچار نظرات دوگانه‌ای درباره اثر باشند. هرچند برای مؤسسه ایفای تصویر آریا به عنوان مجری طرح پروژه که در کارنامه خود تجربه تولید آثاری همچون مجموعه سریال «جوانمردان» و روایت‌های جدی آن را دارد، این ریسک کمرنگ‌تر شده و به قولی تولید «نبرد بادبادک‌ها» مروری بر تجربیات و دانش فنی و اجرایی اندوخته شده طی سال‌ها فعالیت این استودیو محسوب می‌شود.
در کنار این موضوع اما نمی‌توان از نماها، دکوپاژ صحنه‌ها و قاب‌بندی دوربین‌ها، بویژه سکانس‌های ابتدایی مواجهه بچه‌ها با خانواده‌های مسخ شده مقابل تلویزیون و انتقال حس وهم  و نگرانی و استرس از طریق قاب‌بندی‌های دوربین، چشم‌پوشی کرد. استفاده عالی و غیرمعمول از لنزهای مختلف دوربین که مخاطب در آثار دیگر کمتر نمونه آنها را دیده، موفق شده تا حس و لحن نماها را بهتر و ملموس‌تر به بیننده منتقل کند که البته از الهام ابراهیمی کارگردان اثر با سابقه طولانی در این عرصه، انتظار کمتر از این نیز نمی‌رود.
البته باید در کنار این موارد این موضوع را متذکر شد که اثر می‌توانست در برخی موارد به جزئیات توجه بیشتر داشته باشد؛ مانند پوشش طبیعی جزیره براساس روایت داستان یا حتی معماری کلی شهر و استفاده از موقعیت‌هایی مانند فاضلاب. هرچند با نگاهی به زمان تولید «نبرد بادبادک‌ها» و همزمانی آن با دو جنگ تحمیلی دوازده روزه و رمضان که باعث فشار سنگین بر تیم تولید شدند، می‌توان روی این نکات چشم‌پوشی کرد. از نکات مثبت دیگر «نبرد بادبادک‌ها» صداگذاری و افکت‌های صوتی آن در کنار دوبله و انتخاب صداپیشگان اثر است که در جذب مخاطب و انتقال مفاهیم و حس لحظه‌ها خوب و درست عمل کرده و موفق بوده است، هرچند استفاده از موسیقی حماسی با ریتم تند در برخی از صحنه‌ها، بویژه در لحظات پرتنش تعقیب و گریز در فاضلاب، می‌توانست به بهبود کیفیت این پویانمایی کمک بیشتری داشته باشد. در کل پویانمایی بلند «نبرد بادبادک‌ها» را می‌توان گامی محکم و رو به جلو در راستای کمک به پیشرفت و پویایی هنر- صنعت انیمیشن در ایران دانست که ساختار و روایت جدیدی را به این عرصه از تولیدات سینمای ایران افزوده 
است.