پس از هفت سال وقفه، جشن خانه سینما با داوری آثار سینمای ایران در آذرماه برگزار می‌شود

سینماگران نباید در برابر شرایط منفعل بمانند

پس از هفت سال وقفه، جشن خانه سینما قرار است بار دیگر برگزار شود؛ رویدادی که این بار به شکلی متفاوت و با هدف معرفی برترین آثار سینمای ایران در فاصله سال‌های ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۵ برگزار خواهد شد. وقفه‌ای که با شیوع کرونا آغاز شد و در ادامه به دلیل شرایط خاص از جمله دو جنگ تحمیلی تداوم پیدا کرد، موجب انباشت فیلم‌هایی شده است که اکنون قرار است در یک فرآیند داوری جداگانه و با مشارکت صنوف سینمایی بررسی شوند.
 نشست خبری این دوره از جشن خانه سینما صبح شنبه ۱۶ آبان‌ماه با حضور محمدمهدی عسگرپور، رئیس هیأت‌رئیسه خانه سینما و میثم میرزایی، مدیر اجرایی این رویداد برگزار شد. در این نشست، مسئولان جشن درباره شیوه داوری، آثار واجد شرایط، برنامه‌های جنبی و زمان احتمالی برگزاری مراسم پایانی توضیحاتی ارائه کردند. با این حال، یکی از مهم‌ترین محورهای نشست، پاسخ به پرسشی درباره چرایی برگزاری جشن در شرایط فعلی کشور بود؛ موضوعی که عسگرپور با لحنی صریح به آن پرداخت.

 جبران هفت سال وقفه
 با شیوه‌ای متفاوت
 عسگرپور با اشاره به اینکه جشن خانه سینما از سال ۱۳۹۸ تاکنون برگزار نشده است، گفت: «انباشت فیلم‌های تولید شده در این سال‌ها، ضرورت تصمیم‌گیری برای برگزاری این رویداد را ایجاد کرده است.» به گفته او، برگزارکنندگان تلاش کرده‌اند شیوه‌ای را طراحی کنند که فیلم‌های هفت سال گذشته به تفکیک سال مورد داوری قرار بگیرند و هر صنف نیز در حوزه تخصصی خود در این فرآیند مشارکت داشته باشد.  رئیس هیأت‌رئیسه خانه سینما با تأکید بر دشواری برگزاری رویدادهای داوری در کشور اظهار کرد: «اساساً برگزاری برنامه‌هایی که در آنها نوعی قضاوت و انتخاب صورت می‌گیرد، با مسائل و پیچیدگی‌های متعددی روبه‌رو است. با این حال، برگزارکنندگان امیدوارند امسال جشن در شرایط مناسبی برگزار شود.»  او درباره شکل برگزاری مراسم پایانی نیز گفت که هنوز نمی‌توان درباره برگزاری قطعی آن تصمیم گرفت و شرایط کشور در این زمینه تعیین‌کننده خواهد بود. عسگرپور ابراز امیدواری کرد سایه جنگ از سر کشور برداشته شود تا امکان برگزاری مراسم در فضایی بهتر فراهم شود.
 فیلم‌های اکران‌ شده در مرکز داوری
 یکی از پرسش‌های مطرح‌ شده در نشست خبری به محدوده فیلم‌های واجد شرایط برای حضور در جشن مربوط بود. در سال‌های گذشته برخی آثار به دلیل قاچاق، انتشار غیررسمی یا نمایش در پلتفرم‌های آنلاین، خارج از مسیر متعارف اکران قرار گرفته‌اند. این مسأله پرسش‌هایی درباره امکان حضور چنین فیلم‌هایی در رقابت ایجاد کرده است.  عسگرپور در پاسخ توضیح داد مبنای جشن‌های آکادمیک، بررسی فیلم‌هایی است که در معرض دید مخاطبان قرار گرفته‌اند و برای آنها فضای تبلیغاتی و عمومی شکل گرفته است. بر همین اساس، در این دوره نیز فیلم‌هایی مورد داوری قرار می‌گیرند که اکران عمومی در سینماها یا اکران آنلاین داشته‌اند.  به اعتقاد او، برای برگزاری داوری منصفانه، راهی جز محدود کردن ارزیابی به فیلم‌های اکران‌شده وجود ندارد و بررسی آثار دیگر نیازمند سازوکار جداگانه‌ای است.
 عسگرپور همچنین تأکید کرد: «اگر امسال نیز داوری انجام نمی‌شد، یک سال دیگر به وقفه جشن اضافه می‌شد. برگزارکنندگان امیدوارند این دوره بتواند زمینه بازگشت جشن خانه سینما به روال اصلی و سالانه خود را از سال آینده فراهم کند.»
 رأی‌گیری آنلاین 
و مشارکت صنوف سینمایی
 میثم میرزایی، مدیر اجرایی جشن نیز درباره جزئیات اجرایی این رویداد گفت: «شیوه‌نامه داوری توسط هیأت‌رئیسه تنظیم شده و جلساتی با صنوف مختلف برای اجرای آن برگزار شده است. بر اساس برنامه‌ریزی صورت‌ گرفته، رأی‌گیری به صورت آنلاین انجام می‌شود و جلسات اختصاصی با داوران نیز در دستور کار قرار دارد.»  همچنین امکان تماشای فیلم‌ها از طریق پلتفرم‌های نمایش آنلاین برای داوران در حال آماده‌سازی است. میرزایی اعلام کرد: «تاکنون حدود ۸۰ فیلم فرم حضور در جشن را تکمیل کرده‌اند. البته برخی فیلمسازان با توجه به ماهیت و هدف تولید آثارشان، آنها را مناسب حضور در این رقابت ندانسته و از شرکت در جشن صرف‌نظر کرده‌اند.»  در بخش فیلم کوتاه، منتخبان انجمن فیلم کوتاه ایران از سال ۱۴۰۰ به بعد در فهرست آثار قرار می‌گیرند. درباره فیلم‌های مستند کوتاه و بلند نیز مکاتباتی با صنوف مربوط انجام شده تا آثار منتخب معرفی شوند. انیمیشن‌های اکران‌ شده هم از طریق صنف مربوطه در این فرآیند حضور خواهند داشت.  میرزایی توضیح داد که در این دوره، آثار منتخب این حوزه‌ها از سوی صنوف معرفی می‌شوند و برای تغییر این روند در سال‌های آینده باید اصلاحاتی در اساسنامه جشن صورت بگیرد، چراکه ساختار سنتی جشن خانه سینما عمدتاً بر داوری فیلم‌های داستانی استوار بوده است.
 اعتراض به برگزاری 
یا انتقاد از برگزار نکردن؟
 یکی از بخش‌های بحث‌برانگیز نشست، پرسش درباره زمان برگزاری جشن و تناسب آن با شرایط حساس کشور بود. عسگرپور در پاسخ، این وضعیت را به حکایت ملانصرالدین تشبیه کرد و گفت: «هرکاری کنیم گروهی معترض می‌شوند و اگر هم برگزار نمی‌کردیم، باز هم ایراد گرفته می‌شد که چرا در این مقطع حساس کنونی، برگزار نمی‌کنید و سینماگران انفعال دارند. به هرحال نمیتوان دل به این جریان ها داد.»
 به گفته عسگرپور، در کنار بخش رقابتی، نشست‌هایی درباره مسائل چالشی سینمای ایران نیز در آذرماه برگزار خواهد شد. این برنامه‌ها با توجه به انباشت هفت‌ساله آثار و محدودیت تعداد جوایز نسبت به شمار صنوف طراحی شده‌اند. او همچنین به وجود روند رشد منفی در برخی حوزه‌های سینما اشاره کرد و بر اهمیت پرداختن به این مسائل تأکید داشت.
 بر اساس اعلام میرزایی، ۲۷ آذرماه به عنوان زمان پیشنهادی مراسم پایانی و معرفی برگزیدگان در نظر گرفته شده است. او در عین حال گفت بررسی جداگانه فیلم‌های هر سال نشان داده برخلاف تصور اولیه، تعداد آثار بسیار خوب چندان زیاد نیست. با این حال، برگزارکنندگان امیدوارند با فراهم کردن شرایط مناسب برای داوری، این دوره از جشن خانه سینما بتواند پس از سال‌ها وقفه، زمینه بازگشت این رویداد به تقویم سینمایی کشور را فراهم کند.