تعلیق موقت غارنوردی در حمایت از خواب زمستانی خفاش‌ها
«کلاه‌ها روی زمین» آمد
زیست‌بوم- با فرا رسیدن فصل سرما و آغاز چرخه حیاتی «زمستان‌خوابی» در بیش از ۵۰ گونه خفاش بومی کشور، کارگروه غارشناسی ایران با راه‌اندازی دومین پویش ملی «کلاه‌ها روی زمین»، از تعلیق موقت فعالیت‌های میدانی غارنوردان خبر داد؛ طرحی که با هدف ممانعت از ایجاد اختلال انسانی و نجات این گونه‌های کلیدی کنترلگر آفات، از خطر مرگ ناشی از تخلیه انرژی، با مشارکت کارگروه‌های استانی در سراسر کشور دنبال می‌شود.
نقش کلیدی خفاش‌ها
در اکوسیستم و کنترل آفات
بر اساس آمارهای رسمی، بیش از ۵۰ گونه خفاش در کشور شناسایی شده که عمده زیستگاه‌های آنها را غارها تشکیل می‌دهند. خفاش‌ها عمدتاً حشره‌خوارند و طبق منابع علمی، هر خفاش می‌تواند روزانه معادل ۲۵ تا ۵۰ درصد وزن بدن خود حشرات مصرف کند. این میزان تغذیه، نقش بسیار مؤثری در کنترل بیولوژیکی جمعیت حشرات و سلامت چرخه کشاورزی دارد؛ بنابراین حفظ آرامش زیستگاه این جانوران برای پایداری اکوسیستم‌ها از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.
خطر مرگ
در پی برهم خوردن خواب زمستانی
علیرضا نجیمی، مدیرکل دفتر موزه ملی تاریخ طبیعی و ذخایر ژنتیکی سازمان حفاظت محیط‌زیست، در گفت‌وگو با تسنیم درباره خطرات حضور انسان در غارها طی این دوره توضیح می‌دهد:«خفاش‌ها با آغاز فصل سرما به خواب زمستانی می‌روند و برای ادامه حیات در این دوران، به ذخایر چربی انباشته شده در بدن خود وابسته‌اند. اگر آرامش آنها برهم بخورد و از خواب بیدار شوند، به دلیل نبود منابع غذایی کافی ناچارند از همین ذخایر انرژی برای پرواز و فعالیت استفاده کنند. تکرار این بیداری‌ها، ذخیره انرژی جانور را به اتمام می‌رساند و در نهایت به مرگ آن منجر می‌شود.»
کدام غارها
مشمول محدودیت می‌شوند؟
از مجموع بیش از ۲۵۰۰ غار شناسایی شده در کشور، همه آنها زیستگاه خفاش نیستند؛ اما بیش از نیمی از آنها از اهمیت بالایی برخوردار بوده و زیستگاه اصلی این جانوران به شمار می‌روند. به گفته مدیرکل دفتر موزه ملی تاریخ طبیعی، غارنوردان حرفه‌ای و ورزشکاران این حوزه شناخت خوبی از این مکان‌ها دارند و خوشبختانه همکاری ارزنده‌ای در زمینه حفاظت از خفاش‌ها و جلوگیری از تلفات آنها از خود نشان می‌دهند.
نمادی برای حفاظت از حیات‌وحش
آخرین روز هفته منتهی به بیستم آبان‌ماه (امسال مصادف با ۲۲ آبان) به‌عنوان زمان نمادین اجرای پویش «کلاه‌ها روی زمین» در نظر گرفته شده است؛ روزی که غارنوردان کلاه‌های ایمنی خود را زمین می‌گذارند تا پیامی روشن برای توقف فعالیت‌های غارنوردی تا پایان دوره زمستان‌خوابی صادر کنند.
البته مسئولان محیط‌زیست تأکید می‌کنند که تاریخ آغاز و پایان خواب زمستانی در اقلیم‌های مختلف کشور (مانند مناطق گرم‌تر جنوبی) متفاوت است و این تاریخ جنبه نمادین و اطلاع‌رسانی دارد؛ اصل اساسی، رعایت دوره آرامش خفاش‌ها متناسب با شرایط اقلیمی هر منطقه است.
این پویش با محوریت «کارگروه کارشناسی غارهای ایران» (مرجع تصمیم‌گیری و سیاست‌گذاری غارهای کشور) و با همکاری کارگروه‌های استانی دنبال می‌شود تا با گسترش آگاهی‌بخشی عمومی، غارنوردان و فعالان این حوزه تا زمان مساعد شدن دوباره شرایط، فعالیت‌های اکتشافی و کاوش خود را متوقف کنند.
