دغدغه جدی معاون اول رئیس‌جمهور درباره صنعت خودروسازی
نوآوری در تولید به‌جای مونتاژکاری
خودروسازی داخلی در تولید از کره جنوبی عقب ماند و به سمت مونتاژکاری رفت
گروه خودرو
«تفکر مونتاژکاری مانع پیشرفت صنعت خودروی ایران شد.» این بخشی از اظهارات محمدرضا عارف، معاون اول رئیس‌جمهور، در همایش پیشتازان نوآوری شستا، از وضعیت فعلی صنعت خودرو بود. او با نگاهی به گذشته یادآوری کرد: «خودروسازی ایران خیلی زود شروع شد. یعنی حتی یک سال زودتر از کره جنوبی در سال ۱۳۴۶. اما با این همه، وقتی امروز وضعیت خودروسازی ایران را با کره جنوبی مقایسه می‌کنیم، تفاوت‌های زیادی را می‌بینیم.» محمدرضا عارف توضیح داد: «دلیل این فاصله، نگاه مونتاژمحور ماست.» به گفته او، «ما در طول این سال‌ها در مونتاژ کردن بسیار توانمند بوده‌ایم، اما مشکل اینجاست که در کار مونتاژ، جایی برای تحقیق و پژوهش نیست و همین باعث شده که بخش تحقیق و توسعه در صنعت ما، به بخش فرعی و حاشیه‌ای تبدیل شود.» معاون اول رئیس‌جمهور تأکید کرد: «اگر می‌خواهیم در صنعت پیشرفت کنیم، باید به جای مونتاژ، به دنبال نوآوری و تولید دانش بومی باشیم.»
در کمیته خودروی مجلس
چه گذشت؟
این انتقاد حالا از زاویه دیگری در مجلس نیز مطرح شده است. در جلسه اخیر کمیته خودرویی مجلس، موضوع گرانی خودرو و نحوه تخصیص ارز به قطعه‌سازان در کانون بررسی‌ها قرار گرفت. احسان قاضی‌زاده‌هاشمی، عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی، در گفت‌وگو با «ایران» با اشاره به مباحث مطرح‌شده در این نشست، بر ضرورت بازنگری در شیوه حمایت از صنعت خودرو تأکید می‌کند. به گفته او، «حمایت‌های ارزی باید بیش از آنکه صرف مونتاژ محصولات شود، به سمت تقویت زنجیره تولید و قطعه‌سازی هدایت شود.»
قاضی‌زاده‌هاشمی درباره محورهای جلسه اخیر کمیته خودرویی مجلس می‌گوید: «در جلسه خودرویی مجلس، یک موضوع بیش از همه مورد بحث قرار گرفت؛ گرانی خودرو و تخصیص ارز به قطعه‌سازان. مسأله این است که حمایت‌های صورت‌گرفته از صنعت خودرو باید به شکلی باشد که در نهایت به افزایش تولید، تقویت توان داخلی و بهبود وضعیت بازار منجر شود.»
او همچنین از برگزاری نشست دیگری در هفته آینده خبر می‌دهد و می‌گوید: «موضوعات مطرح‌شده در جلسه قبلی با جدیت بیشتری دنبال خواهد شد. پیگیری مسائل صنعت خودرو قرار نیست به طرح دیدگاه‌ها و بیان مشکلات محدود بماند و مکاتبات و اقدامات لازم نیز در دستور کار قرار دارد.» قاضی‌زاده‌هاشمی در این زمینه توضیح می‌دهد: «جلسات کمیته خودرویی قرار نیست صرفاً به بیان مسائل و طرح دیدگاه‌ها محدود بماند و پیگیری‌های اجرایی و مکاتبات لازم نیز در دستور کار قرار دارد. مجلس معمولاً زمانی درباره جزئیات اقداماتش اطلاع‌رسانی می‌کند که نتیجه مشخصی حاصل شده باشد.»
حمایت ارزی در مسیر تولید
یکی از محورهای اصلی بحث در کمیسیون صنایع، نحوه توزیع منابع ارزی میان بخش‌های مختلف صنعت خودرو است. قاضی‌زاده‌هاشمی با تأکید بر ضرورت ایجاد تعادل میان تولید و واردات می‌گوید: «سیاست موردنظر کمیسیون باید میان حمایت از تولید و واردات تعادل ایجاد کند. اگر قرار است حمایت ارزی از صنعت خودرو انجام شود، این حمایت باید بیشتر به سمت قطعه‌سازی و افزایش عمق ساخت داخل برود، نه اینکه صرفاً به خودروساز یا مونتاژکار برسد.» عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس در تشریح این رویکرد می‌گوید: «اگر منابع ارزی قرار است هزینه شود، بخشی از آن باید صرف تأمین قطعات و مواد اولیه‌ای شود که بتواند تولید خودروهای پرتیراژ داخلی را افزایش دهد و سهم ساخت داخل را بالا ببرد. این روند در صورت مدیریت صحیح هزینه‌های تولید، می‌تواند بر قیمت تمام‌شده خودرو نیز اثرگذار باشد.»
قدرت خرید در برابر افزایش قیمت‌ها
در کنار بحث تخصیص ارز و حمایت از تولید، افزایش قیمت خودرو همچنان یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های بازار است. قاضی‌زاده‌هاشمی با اشاره به محدودیت قدرت خرید مصرف‌کنندگان می‌گوید: «بازار ظرفیت چندانی برای پذیرش افزایش بیشتر قیمت‌ها ندارد. وقتی خودرویی که چند سال قبل حدود دو میلیارد تومان قیمت داشته، امروز به شش تا هفت میلیارد تومان رسیده است، مسأله فقط افزایش قیمت نیست؛ قدرت خرید مردم هم از آن بازار عقب مانده است. در چنین شرایطی، افزایش بیشتر قیمت لزوماً به معنای رونق بازار نیست. برعکس، ممکن است نتیجه آن کاهش قدرت خرید و عمیق‌تر شدن رکود باشد.»
