جنگ جهانی از رگ گردن به ما نزدیک‌تر است
عمادالدین باقی
پژوهشگر حوزه حقوق بشر
پیش‌بینی به معنی قطعی‌الوقوع بودن نیست. پیش‌بینی ممکن است کاملاً درست باشد، اما محقق نشود. کارل پوپر در بیان تفاوت پیشگویی با پیش‌بینی علمی، متذکر می‌شود که پیش‌بینی علمی ویژگی خودبرانداز دارد. یعنی، چون دقیق است، امکان پیشگیری از تحقق آن به وجود می‌آید. به همین دلیل باید با توجه به علائم و شواهد موجود خطر جنگ جهانی سوم را به طور جدی مطرح کرد. شاید همین سبب «براندازی پیش‌بینی» گردد و جلوی چنین فاجعه‌ای گرفته شود. نگرانی از وقوع جنگ جهانی از سوی صاحبنظران متعددی در رسانه‌های جهان بیان شده است. از جمله الکساندر ووچیچ رئیس‌جمهوری صربستان، چند روز پیش از سقوط از قدرت در ۲۵ اکتبر ۲۰۲۶ (۴ آبان ۱۴۰۵) گفت: «اگر جنگ جهانی سوم آغاز نشود، یک معجزه خواهد بود.» و نیز تاکر کارلسون در مقاله 1 نوامبر2026 (29 مهر) که تا زمان ارائه این نوشتار به روزنامه ایران، بیش از 27 میلیون بازدید داشته است، می‌نویسد: «تحت فشار بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، دولت ترامپ ممکن است تنها چند روز با حمله هسته‌ای به ایران فاصله داشته باشد. هدف این حمله، کوه «پیک‌اکس» در مرکز ایران خواهد بود؛ جایی که به ادعای دستگاه اطلاعاتی اسرائیل، دولت ایران فعالیت‌های غنی‌سازی هسته‌ای خود را از سر گرفته است. هیچ سلاح متعارفی در زرادخانه آمریکا قادر نیست در عمق ۳۰۰ فوتی (حدود ۹۱ متری) سنگ گرانیت نفوذ کند و تونل‌هایی را که ادعا می‌شود فعالیت‌های غنی‌سازی در آنها انجام می‌شود، نابود سازد. تنها گزینه نظامی، حمله احتمالی هسته‌ای است. نتانیاهو به‌شدت برای انجام چنین حمله‌ای فشار وارد می‌کند.» یک ناظر آگاه می‌گوید «بی‌بی هر روز با ترامپ درباره این موضوع تماس می‌گیرد.» ترامپ با شعار «صلح» و «اول آمریکا» آمد، اما اکنون عامل محرکه جنگ‌جهانی سوم خواهد بود. او سنگ زیرین امنیت جهانی را از زیر بنای این ساختمان کشیده است. حالا امانوئل مکرون هم شورش فرانسه را ناشی از جنگ علیه ایران خوانده است؛ شورشی که با دلایل نسبتاً مشابهی به دیگرکشورهای اروپایی مانند ایتالیا، اسپانیا یا آلمان سرایت کرده است. بسیاری از کشورها نیز بحران اقتصادی کنونی را ناشی از این جنگ و وضعیت تنگه هرمز می‌دانند که پیش از جنگ تحمیلی آمریکا و اسرائیل علیه ایران، عبور و مرور در آن آزاد بود. جنگ خونین و شرم‌آور اسرائیل در غزه، ادامه اشغالگری و تجاوزات و بمباران‌های اسرائیل در جنوب لبنان و سوریه، ادامه جنگ روسیه و اوکراین که با حمله روسیه آغاز شد، حمله اوکراین به پالایشگاه‌ها و فرودگاه‌های روسیه و اینکه پوتین اعلام کرد دیگر خط قرمزی وجود ندارد، اسنپ‌بک و اجرای مکانیسم ماشه در مورد ایران از جانب اروپا و نزاع بر سر تایوان، همه اینها از جمله اتفاقاتی است که جهان را در آستانه جنگ جدید قرار داده است. ژاپن و اتحادیه اروپا نیز پیمان همکاری امنیتی و دفاعی جدیدی با هم می‌بندند و مدتی پیش جوزف بورل، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، برای انعقاد پیمان جدید همکاری دفاعی در مواجهه با قدرت نظامی رو به رشد چین در آسیا، به ژاپن رفت. سپس برای بحث درباره فعالیت‌های نظامی کره شمالی به کره‌جنوبی
سفر کرد. زمینه‌های اجتماعی جنگ هم فراهم است؛ همان زمینه‌هایی که سبب جذب‌شدن عده‌ای از جوانان اروپایی به داعش شد یا شورش‌هایی که امروز در کشورهای مختلف اروپایی مشاهده می‌شود، وضعیت مردم ایران در برابر تهدیدهای خارجی یا وقتی درباره سازمان قدرتمند RSS در هند و نفوذی که در آمریکا پیدا کرده است و سپس می‌خوانیم زمانی از حزب نازی و هیتلر دفاع می‌کرد و امروز از افراطیون حاکم بر اسرائیل حمایت می‌کند و مدافع کشتار غزه و لبنان است. یا رفتار مسیحیان انجیلی آمریکا و دشمنی امروز میان ژاپنی‌ها و چینی‌ها که در گذشته، نسل کشی نانجینگ را به وجود آورد و این دشمنی هنوز با قدرت ادامه دارد. به این ترتیب، بر اثر اقدامات جنگی آمریکا و اسرائیل در منطقه، بستر انتفاضه منطقه‌ای هم فراهم شده است و بعید نیست رخدادی وسیع‌تر از بهارعربی در پیش باشد. پس از جنگ جهانی اول، «جامعه ملل» تشکیل شد تا جلوی تکرار جنگ جهانی دیگری را بگیرد. اما ناکارآمدشدن جامعه ملل از زمینه‌های جنگ جهانی دوم بود که بیست سال بعد رخ داد. سازمان ملل متحد نیز امروز پس از 75 سال، موقعیت جامعه ملل را پیدا کرده و تضعیف و ناکارآمد شده است. زمینه دیگر جنگ سوم، گسترش بحران اقتصادی در جهان است. اصولاً بحران اقتصادی یکی از عوامل اصلی بروز جنگ‌ها بوده است. همه این نشانه‌ها به ما می‌گویند که جهان چقدر مستعد جنگ و بازگشت به عقب است. صلح بسیار شکننده است و اگر کمی سستی کنیم، ویرانگری جهان را
می‌بلعد. وقایع بزرگ از حوادث کوچک آغاز شده‌اند و شرایط کنونی جهان ممکن است با یک جرقه، غیر قابل کنترل شود. انقلاب مشروطیت در ایران با تازیانه‌خوردن یک بازرگان قند و شکر در بازار، جنگ‌جهانی اول با ترور ولیعهد اتریش و بهارعربی با مرگ یک نوجوان دستفروش در تونس آغاز شد. ده‌ها مثال دیگر نشان می‌دهد اگر سیاستمداران خیرخواه و صلح‌جو دیر بجنبد، آتشی که افروخته شود مهار نخواهد شد تا زمانی که خاکستر شود.
