خراسان‌شمالی برای روزهای افت فشار در زمستان آماده می‌شود
سوخت‌های جایگزین در انتهای خط گاز
شیما جهان‌بخش
گروه ایران‌زمین
گاز به دورترین آبادی‌های خراسان‌شمالی رسیده و پوشش گازرسانی در شهرهای استان به ۱۰۰ درصد و در روستاها به ۹۹.۸ درصد رسیده است. با این حال، با شروع روزهای سرد و افزایش مصرف، این نگرانی وجود دارد که تأمین گاز در روزهای اوج سرما با مشکل روبه‌رو شود. به همین دلیل، مسئولان استان از تأمین سوخت جایگزین برای مناطق دوردست و دوگانه‌سوز کردن نانوایی‌ها گرفته تا مدیریت مصرف گاز در صنایع، بررسی احتمال دورکاری ادارات و پیش‌بینی افزایش مصرف برق را در دستور کار قرار داده‌اند. هدف این است که در صورت بروز محدودیت در تأمین گاز، خانه‌ها گرم بمانند و فعالیت نانوایی‌ها، بیمارستان‌ها و دیگر مراکز ضروری مختل نشود. با این حال، میزان اجرای این برنامه‌ها و دسترسی کافی به سوخت جایگزین، در روزهای سرد سال اهمیت زیادی پیدا می‌کند؛ روزهایی که تأمین گاز خانه‌ها و ادامه فعالیت مراکز ضروری به آمادگی دستگاه‌های مسئول بستگی دارد.
آمادگی برای زمستان با تأمین سوخت جایگزین و مدیریت مصرف
برای خراسان‌شمالی، آمادگی زمستانی تنها به تأمین گاز محدود نمی‌شود. «بهمن نوری»، استاندار خراسان‌شمالی، در گفت‌وگو با «ایران» از راهکارهایی می‌گوید که برای مواجهه با احتمال افت فشار گاز و مدیریت مصرف انرژی در روزهای سرد سال مطرح شده‌اند. نوری بر ضرورت برنامه‌ریزی پیش از آغاز فصل سرما تأکید می‌کند و می‌گوید: «دستگاه‌های مسئول باید راهکارهای جایگزین را برای مواجهه با محدودیت‌های احتمالی تأمین گاز از پیش بررسی کنند. تأمین سوخت مورد نیاز مناطق دوردست، استفاده از ظرفیت بخش خصوصی و آماده‌سازی تجهیزات گرمایشی اضطراری، از جمله اقداماتی است که می‌تواند به مدیریت شرایط اضطراری کمک کند.» استاندار خراسان‌شمالی همچنین بر ضرورت پیش‌بینی راه‌های جایگزین تأمین انرژی تأکید می‌کند و می‌افزاید: «برنامه‌ریزی زمستانی نباید تنها به شبکه گاز محدود بماند. در همین چارچوب، تأمین نفت سفید و گاز مایع برای مناطقی که ممکن است در صورت محدودیت گاز به سوخت جایگزین نیاز داشته باشند، از جمله راهکارهای قابل بررسی است. استفاده از ظرفیت بخش خصوصی برای تأمین و توزیع این سوخت‌ها نیز می‌تواند در اجرای برنامه‌های پیش‌بینی‌شده نقش داشته باشد.» نوری آماده‌سازی تجهیزات گرمایشی اضطراری را نیز از دیگر محورهای آمادگی برای زمستان می‌داند و خاطرنشان می‌کند: « در مناطقی که دسترسی به آنها دشوارتر است یا در شرایط بحرانی به پشتیبانی بیشتری نیاز دارند، پیش‌بینی نیازها پیش از آغاز روزهای سرد می‌تواند به دستگاه‌های مسئول فرصت دهد تا برای تأمین سوخت و گرمایش مورد نیاز آمادگی لازم را فراهم کنند.»
دوگانه‌سوز کردن نانوایی‌ها
و مدیریت مصرف صنایع
استاندار خراسان‌شمالی، دوگانه‌سوز کردن نانوایی‌ها را نیز از راهکارهای قابل بررسی برای روزهای سرد عنوان کرده و می‌گوید: «فراهم بودن تجهیزات و سوخت جایگزین می‌تواند به تداوم فعالیت این واحدها در صورت محدودیت گاز کمک کند. از آنجا که نانوایی‌ها از واحدهای خدماتی ضروری به شمار می‌روند، پیش‌بینی راه جایگزین برای تأمین انرژی آنها می‌تواند از اختلال در ارائه خدمات جلوگیری کند.»
نماینده دولت در خراسان‌شمالی همچنین بر ضرورت مدیریت مصرف گاز در بخش صنعت تأکید می‌کند و می‌افزاید: «با توجه به احتمال افزایش مصرف در روزهای سرد، پیش‌بینی محدودیت‌های احتمالی و آمادگی واحدهای صنعتی برای مواجهه با آنها از موضوعاتی است که در برنامه‌ریزی زمستانی استان مورد توجه قرار دارد. میزان و نحوه اعمال این محدودیت‌ها نیز به وضعیت تأمین گاز و تصمیم‌های اتخاذشده در زمان نیاز بستگی خواهد داشت.»
نوری امکان مبادله گاز با ترکمنستان را نیز به‌عنوان یکی از گزینه‌های قابل بررسی برای مدیریت تأمین انرژی مطرح می‌کند و می‌گوید: «این راهکار در چارچوب تلاش برای پیش‌بینی منابع جایگزین تأمین گاز قرار دارد، اما اجرای آن به بررسی شرایط فنی، فراهم بودن الزامات لازم و حصول توافق‌های مورد نیاز بستگی دارد. بنابراین، در حال حاضر نمی‌توان آن را اقدامی قطعی برای تأمین گاز استان در زمستان پیش رو دانست.» استاندار خراسان‌شمالی در ادامه به پیامدهای احتمالی محدودیت گاز بر مصرف برق اشاره می‌کند و می‌افزاید: «در صورت افزایش استفاده از برق برای تأمین گرمایش یا دیگر نیازهای مصرف‌کنندگان، لازم است آثار این تغییر بر میزان مصرف و هزینه‌های انرژی نیز مورد توجه قرار گیرد.» نوری همچنین موضوع بررسی تعرفه‌های برق و حمایت‌های احتمالی را در صورت انتقال بخشی از مصرف گاز به برق مطرح می‌کند. این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که تغییر الگوی مصرف انرژی می‌تواند بر شبکه برق نیز اثر بگذارد و ضرورت هماهنگی میان برنامه‌های تأمین گاز و مدیریت مصرف برق را افزایش دهد.
برنامه‌ریزی برای تأمین انرژی گلخانه‌ها نیز از دیگر موضوعاتی است که استاندار خراسان‌شمالی بر آن تأکید می‌کند. به گفته نوری، فعالیت گلخانه‌ها به تأمین پیوسته انرژی وابسته است و محدودیت سوخت در فصل سرد می‌تواند روند تولید را تحت تأثیر قرار دهد. از این رو، پیش‌بینی نیاز انرژی این واحدها پیش از آغاز زمستان و فراهم کردن مقدمات لازم برای تأمین سوخت می‌تواند به گلخانه‌داران کمک کند تا برای مواجهه با شرایط احتمالی آمادگی بیشتری داشته باشند.
پیش‌بینی سوخت جایگزین
برای مناطق دوردست
آمادگی برای مواجهه با افت احتمالی فشار گاز در خراسان‌شمالی از ماه‌ها پیش در دستور کار دستگاه‌های مسئول قرار گرفته است. «علی گودرزی»، مدیرکل مدیریت بحران استان از برنامه‌ریزی و برگزاری تمرین‌هایی برای بررسی نحوه مواجهه با افت فشار گاز و محدودیت‌های احتمالی در روزهای سرد سال می‌گوید.
گودرزی با اشاره به ضرورت آمادگی دستگاه‌های اجرایی برای شرایط اضطراری، بر اهمیت پیش‌بینی سناریوهای مختلف و هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول تأکید می‌کند و به «ایران» می‌گوید: «این برنامه‌ریزی‌ها با هدف مدیریت شرایط احتمالی کمبود گاز و کاهش پیامدهای آن انجام می‌شود؛ شرایطی که در آن، اولویت‌بندی مصرف و حفظ خدمات ضروری اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.»
مدیرکل مدیریت بحران خراسان‌شمالی، تأمین گاز بخش خانگی را از اولویت‌های اصلی در زمان بروز محدودیت می‌داند و تصریح می‌کند: «بر همین اساس، نحوه مدیریت مصرف و چگونگی مواجهه با افت احتمالی فشار گاز در قالب سناریوهای پیش‌بینی‌شده مورد توجه قرار گرفته است تا دستگاه‌های مسئول در صورت بروز شرایط اضطراری، آمادگی لازم را داشته باشند.» گودرزی با اشاره به ضرورت تأمین سوخت جایگزین برای روستاهای دوردست می‌گوید: «مراکز درمانی نیز در این برنامه‌ریزی مورد توجه قرار گرفته‌اند تا در صورت بروز محدودیت در تأمین گاز، نیاز آنها به سوخت جایگزین پیش‌بینی شود. هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول برای تأمین و توزیع سوخت می‌تواند به کاهش مشکلات احتمالی در مناطق دوردست و حفظ روند ارائه خدمات ضروری کمک کند.» این مقام مسئول همچنین با اشاره به برگزاری مانور قطع گاز با مشارکت ۱۰ استان خاطرنشان می‌کند: « گلستان، مازندران و خراسان‌شمالی به دلیل قرار گرفتن در انتهای خطوط انتقال گاز، از جمله استان‌هایی هستند که آمادگی آنها برای مدیریت پیامدهای احتمالی اختلال در تأمین گاز اهمیت ویژه‌ای دارد.» مدیرکل مدیریت بحران خراسان‌شمالی تأکید می‌کند: «تأمین مولدهای برق برای شرکت‌ها از جمله پروژه‌هایی است که در استان بررسی شده است. البته برنامه‌های این حوزه به مانورهای عملیاتی محدود نمی‌شود و فعالیت‌های آموزشی، رزمایش‌های تخصصی و افتتاح پروژه‌های زیرساختی را نیز دربرمی‌گیرد.»
آمادگی بیمارستان‌ها
برای تداوم خدمات در شرایط بحرانی
ارزیابی زیرساخت‌های حیاتی و بررسی توان مراکز درمانی برای ادامه فعالیت در شرایط اضطراری، از دیگر محورهایی است که گودرزی به آن اشاره می‌کند و می‌افزاید: «در بازدیدهای میدانی از بیمارستان‌های استان، وضعیت ذخایر سوخت، مولدهای تأمین برق و ذخایر دارویی مورد بررسی قرار گرفته است.»
گودرزی می‌گوید: «بیمارستان‌های مورد بازدید از ظرفیت مناسبی برای تداوم فعالیت در شرایط بحرانی برخوردارند و امکان ادامه خدمات‌رسانی برای بیش از یک ماه در آنها پیش‌بینی شده است. این ارزیابی‌ها با توجه به اهمیت استمرار فعالیت مراکز درمانی در زمان بروز اختلال و ضرورت حفظ خدمات ضروری انجام می‌شود.»
مدیریت مصرف برق؛
ضرورت همراهی مردم در زمستان
مدیریت مصرف انرژی در روزهای سرد سال، بویژه با توجه به محدودیت‌های احتمالی تأمین انرژی، به همکاری مشترکان و آمادگی شبکه برق وابسته است. «محمدرضا رمضانی»، مدیرعامل شرکت توزیع نیروی برق خراسان‌شمالی، در گفت‌وگو با «ایران» با قدردانی از مشارکت مردم در مدیریت مصرف انرژی می‌گوید: «همراهی مشترکان نقش مهمی در عبور از اوج مصرف برق در تابستان داشته و تداوم این همکاری برای فصل زمستان نیز ضروری است.»
او ادامه می‌دهد: «محدودیت احتمالی تأمین گاز در روزهای سرد سال، ضرورت توجه همزمان به وضعیت شبکه برق و نحوه مصرف انرژی را افزایش می‌دهد.» در شرایطی که تأمین گاز بخش خانگی در اولویت قرار دارد، مدیریت مصرف در سایر بخش‌ها و آمادگی شبکه برق برای پاسخ‌گویی به نیاز مشترکان نیز اهمیت پیدا می‌کند؛ بویژه اگر محدودیت در تأمین گاز، بخشی از مصرف‌کنندگان را به استفاده بیشتر از وسایل گرمایشی برقی سوق دهد. مدیرعامل شرکت توزیع نیروی برق خراسان‌شمالی با اشاره به تجربه مدیریت اوج مصرف برق در تابستان می‌گوید: «همراهی مشترکان در آن دوره به عبور از چالش‌های ناشی از ناترازی تولید و مصرف کمک کرده است. با این حال، شرایط زمستان با تابستان تفاوت دارد و در صورت بروز محدودیت در تأمین گاز، احتمال افزایش استفاده از برق برای گرمایش می‌تواند الگوی تقاضا را تغییر دهد. در چنین وضعیتی، مصرف برق تنها به نیازهای معمول خانوارها محدود نمی‌ماند و استفاده از وسایل گرمایشی برقی نیز می‌تواند بر میزان تقاضا در روزهای سرد اثر بگذارد. از این رو، مدیریت مصرف برق در کنار صرفه‌جویی در مصرف گاز، بخشی از آمادگی برای عبور از دوره اوج مصرف زمستانی به شمار می‌رود.»
رمضانی همراهی مشترکان را برای عبور از روزهای سرد سال مهم می‌داند و می‌افزاید: «رعایت الگوی مصرف و پرهیز از استفاده غیرضروری از وسایل برقی، بویژه در دوره‌هایی که تقاضا افزایش می‌یابد، می‌تواند به مدیریت بهتر مصرف کمک کند. در این میان، توجه به پیامدهای احتمالی محدودیت گاز بر تقاضای برق نیز ضروری است تا برنامه‌ریزی برای تأمین انرژی در فصل سرد، هر دو بخش گاز و برق را دربرگیرد.» در نتیجه، آمادگی برای زمستان تنها به پیش‌بینی سوخت جایگزین یا مدیریت مصرف گاز محدود نمی‌شود؛ بررسی وضعیت مصرف برق و توجه به احتمال افزایش تقاضا در صورت استفاده بیشتر از وسایل گرمایشی برقی نیز باید مورد توجه قرار گیرد. البته میزان این افزایش و ظرفیت شبکه برق استان برای پاسخ‌گویی به تقاضای احتمالی، به اطلاعات تکمیلی از شرکت توزیع نیروی برق خراسان‌شمالی نیاز دارد.
