کنسرتی با پیوند موسیقی و مسئولیت اجتماعی

روایت دوباره همایون شجریان از همدلی‌ها

گروه فرهنگی/ بازگشت همایون شجریان به صحنه موسیقی ایران پس از چهار سال، صرفاً خبر برگزاری یک کنسرت نیست، این اتفاق را می‌توان از منظر فرهنگی، اجتماعی و حتی نمادین نیز مورد توجه قرار داد. شجریان از معدود خوانندگانی است که نامش در سال‌های اخیر فراتر از یک چهره موسیقایی، با بخشی از حافظه شنیداری و عاطفی جامعه ایرانی پیوند خورده است. از این منظر، اجرای تازه او در ایران می‌تواند بیش از یک رویداد معمول در تقویم کنسرت‌ها اهمیت داشته باشد.
شجریان قرار است اجرای خود را با عنوان «هرجا که تویی» و همراهی گروه «سیاوش» از ۱۵ مهرماه در شیراز آغاز کند؛ شهری که خود یکی از مهم‌ترین کانون‌های فرهنگی و هنری ایران به شمار می‌رود. انتخاب شیراز به‌عنوان نقطه آغاز این مجموعه نیز می‌تواند واجد معنایی فراتر از یک انتخاب اجرایی باشد، بازگشت به صحنه در شهری با پیشینه‌ای عمیق در شعر، موسیقی و فرهنگ، می‌تواند زمینه‌ای مناسب برای شکل‌گیری ارتباط دوباره هنرمند و مخاطب فراهم کند. چهار سال فاصله میان آخرین اجرای شجریان در ایران و کنسرت پیش رو، البته تنها یک فاصله زمانی نیست. در این مدت، موسیقی ایران نیز شرایط متفاوتی را تجربه کرده است؛ از تغییر الگوی مصرف موسیقی و گسترش اجراهای آنلاین گرفته تا دشواری‌های اقتصادی صنعت موسیقی و تغییر مناسبات میان هنرمند، مخاطب و سالن. در چنین شرایطی، برگزاری کنسرت یک خواننده شناخته‌شده با مخاطبان گسترده می‌تواند نشانه‌ای از تداوم میل جامعه به تجربه جمعی موسیقی باشد؛ تجربه‌ای که هیچ پلتفرم دیجیتالی نمی‌تواند کاملاً جایگزین آن شود.
عنوان «هرجا که تویی» نیز به‌خودی‌خود حامل یک پیام عاطفی است. شجریان در توضیح این عنوان، از فاصله‌هایی سخن گفته که همیشه آنقدر که به نظر می‌رسند دور نیستند. این نگاه، زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که بدانیم این کنسرت در همراهی با پویشی اجتماعی برگزار می‌شود که هدف آن کمک به دانش‌آموزانی است که از فرصت‌های آموزشی کمتری برخوردارند. به این ترتیب، موسیقی در این پروژه تنها به‌عنوان یک محصول فرهنگی عرضه نمی‌شود، بلکه تلاش شده است میان اجرا، همدلی اجتماعی و مسئولیت فرهنگی پیوندی برقرار شود.
انتشار دوباره قطعه «می‌تراود مهتاب» نیز در همین چارچوب قابل تأمل است. انتخاب شعری از نیما یوشیج با آهنگسازی مجید درخشانی، آن هم پس از ۲۸سال، نوعی بازگشت به ریشه‌های ادبی و موسیقایی را تداعی می‌کند؛ گویی شجریان در کنار تجربه‌های تازه، می‌کوشد پیوند خود را با میراث موسیقی معاصر ایران نیز زنده نگه دارد. اکنون بازگشت او را می‌توان فرصتی برای بازخوانی نقش کنسرت در زندگی فرهنگی جامعه دانست. مردم تنها برای شنیدن چند قطعه موسیقی به سالن نمی‌روند؛ آنها برای تجربه حضور، هم‌صدایی و تعلق جمعی نیز گرد هم می‌آیند معنای اصلی «هرجا که تویی» می‌‌تواند همین باشد. اینکه موسیقی می‌تواند فاصله‌ها را کمتر کند و بار دیگر هنرمند و مخاطب را در یک فضای مشترک روبه‌روی یکدیگر قرار دهد. در این معنا، صحنه شیراز برای همایون شجریان فقط محل آغاز یک تور کنسرت نیست، می‌تواند نقطه آغاز دوباره یک گفت‌وگوی فرهنگی میان یک هنرمند و جامعه‌ای باشد که چهار سال منتظر شنیدن صدای او در ایران مانده است.