پس از تعطیلی کامل در مرداد ۱۴۰۲ عملیات تخریب زندان رجایی‌شهر به پایان رسید

آخرین دیوار هم فروریخت

عملیات تخریب زندان سابق رجایی‌شهر در کرج پس از حدود سه سال از تعطیلی کامل این مجموعه به پایان رسید؛ رویدادی که صبح یکشنبه ۱۲ مهرماه ۱۴۰۵ در جریان نوزدهمین تور نظارتی مرکز رسانه قوه قضائیه و با حضور ۳۵ خبرنگار و عکاس از حدود ۲۰ رسانه روایت شد. محور اصلی این تور نظارتی، بازدید از مجموعه زندان سابق رجایی‌شهر و مشاهده روند اجرای عملیات تخریب و پایان این عملیات بود. تخریب دیوارهای پیرامونی، بخش‌هایی از مجموعه و برجک‌های زندان در ماه‌های گذشته انجام شده بود و با پایان این فرآیند، مجموعه وارد مرحله جدیدی از تعیین تکلیف اراضی و تغییر کاربری می‌شود.
 
از مصوبه سفر استانی تا تعطیلی زندان
ماجرای تعطیلی زندان رجایی‌شهر به سفر استانی حجت‌الاسلام‌والمسلمین غلامحسین محسنی اژه‌ای رئیس قوه قضائیه به البرز در ۱۷ فروردین ۱۴۰۲ بازمی‌گردد. در جریان این سفر، شش مصوبه مهم برای استان البرز در جلسه شورای عالی قوه قضائیه به تصویب رسید و در چهارمین بند از مصوبات شورای عالی قوه قضائیه بر «تلاش در جهت انتقال قطعی زندان رجایی‌شهر از محیط شهری» تأکید شد. در پی این مصوبه و با همکاری دستگاه‌های مسئول، انتقال زندانیان از ۱۰ مرداد ۱۴۰۲ آغاز شد و تا ۱۴ مرداد همان سال تمامی زندانیان این ندامتگاه منتقل شدند. به این ترتیب زندان رجایی‌شهر پس از سال‌ها فعالیت، به‌طور کامل تخلیه و تعطیل شد.
پس از تعطیلی نیز در ۲۱ مرداد ۱۴۰۲ تور رسانه‌ای دیگری در این مجموعه برگزار شد که طی آن ۶۰ خبرنگار از رسانه‌های داخلی و خارجی و ۲۰ عکاس از بخش‌های مختلف زندان بازدید کردند. با این حال، باقی ماندن دیوارهای پیرامونی باعث شد تعطیلی مجموعه برای شهروندان به‌طور کامل قابل مشاهده نباشد. بر اساس گزارش مرکز رسانه قوه قضائیه، همین موضوع در ادامه به یکی از محورهای پیگیری برای تعیین تکلیف نهایی مجموعه تبدیل شد.
آغاز تخریب دیوارها
در جریان سفر رئیس قوه قضائیه به استان البرز در ۶ اسفند ۱۴۰۴، بر تسریع در تغییر کاربری مجموعه و تخریب دیوارهای زندان تأکید شد. عملیات تخریب دیوارهای پیرامونی نیز کمتر از ۴۸ ساعت بعد، در ۸ اسفند آغاز شد. این عملیات با وجود آغاز اولیه، در ادامه با وقفه‌هایی مواجه و روند تخریب کامل دیوارها در شهریور ۱۴۰۵ از سر گرفته شد. در ادامه، بخش‌هایی از مجموعه و برجک‌های آن نیز تخریب شدند تا در نهایت عملیات تخریب مجموعه به مرحله پایانی برسد. حیدر آسیایی، رئیس سازمان زندان‌ها و اقدامات تأمینی و تربیتی کشور در حاشیه مراسم تخریب آخرین دیوار زندان رجایی‌شهر اعلام کرد: «انتقال زندان رجایی‌شهر به خارج از محدوده شهری از مطالبات مردم استان البرز و شهر کرج بود که در چارچوب قانون انتقال زندان‌ها به خارج از شهرها در دستور کار قرار گرفت.»
او گفت: «با دستور رئیس قوه قضائیه، ابتدا زندان رجایی‌شهر تعطیل شد و زندانیان آن منتقل شدند و در سفر بعدی رئیس قوه قضائیه به استان البرز در سال ۱۴۰۴، دستور تخریب این زندان صادر شد.»
رئیس سازمان زندان‌ها و اقدامات تأمینی و تربیتی کشور توضیح داد: «برای اجرای این طرح، با همکاری استانداری البرز تغییر کاربری عرصه زندان از کاربری زندان به کاربری‌های تجاری، مسکونی، آموزشی و اداری انجام شد و اکنون با تخریب دیوارهای پیرامونی، حدود ۵۰ هکتار از عرصه این مجموعه آزادسازی شده است. از این میزان، حدود ۱۷ هکتار سهم سازمان زندان‌هاست که فرآیند واگذاری آن از طریق مزایده طی چند روز آینده آغاز خواهد شد تا زمینه سرمایه‌گذاری و توسعه شهری فراهم شود.» او با اشاره به روند اجرای عملیات تخریب دیوار زندان رجایی‌شهر گفت: «این فرآیند از حدود دو تا سه هفته پیش آغاز شده و امروز- روز یکشنبه- نیز سردر اصلی زندان که به عنوان نماد رجایی‌شهر شناخته می‌شود، تخریب شد تا در عمل، تخریب پوسته خارجی زندان به طور کامل انجام شود. بخش دیگری از این مجموعه به مساحت حدود ۹ هکتار باقی خواهد ماند که دیگر کاربری زندان نخواهد داشت و درباره نحوه استفاده از آن، از جمله کاربری‌های اداری یا آموزشی، طرحی با همکاری استانداری البرز بررسی خواهد شد. همچنین سهم دولت و سهم سازمان زندان‌ها در این عرصه تفکیک می‌شود و بخشی که متعلق به سازمان است برای سرمایه‌گذاری و توسعه شهری و تجاری واگذار خواهد شد.»
آسیایی با تأکید بر آثار اجرای این طرح در توسعه شهر کرج گفت: «در اجرای طرح ساماندهی و تغییر کاربری این مجموعه، بخش قابل توجهی نیز به فضای سبز شهر کرج افزوده خواهد شد.»
 
۸۰ زندان کشور 
همچنان  در محدوده شهری قرار دارند
رئیس سازمان زندان‌های کشور با اشاره به قانون انتقال زندان‌ها به خارج از محدوده شهرها گفت: «در حال حاضر حدود ۸۰ زندان در سراسر کشور وجود دارد که فرآیند انتقال آنها به خارج از شهر هنوز به طور کامل انجام نشده است. در برخی از این موارد مطالعات لازم انجام شده و حتی در بعضی نقاط زمین نیز تهیه شده، اما به دلیل نبود اعتبار کافی، فرآیند انتقال هنوز به نتیجه نرسیده است.»
آسیایی اظهار امیدواری کرد: «قانونی که بیش از ۲۵ سال از تصویب آن می‌گذرد، در دوره مدیریت کنونی قوه قضائیه و سازمان زندان‌ها باید با جدیت بیشتری دنبال شود و زندان‌هایی که مشمول این قانون هستند به خارج از محدوده شهری منتقل شوند.»
او درباره آثار اجتماعی استقرار زندان‌ها در داخل شهرها نیز گفت: «با توجه به مساحت قابل توجه عرصه زندان‌ها، قرار گرفتن این مجموعه‌ها در دل شهرها می‌تواند در مسیر توسعه شهری، اجتماعی و فرهنگی اختلال ایجاد کند و هدف قانونگذار نیز این بوده است که این عرصه‌ها از محدوده شهری خارج شوند تا امکان استفاده مناسب‌تر از آنها در مسیر توسعه شهری و اقتصادی فراهم شود.»