مصطفی محمدنجار
رئیس سابق ستاد انتخابات کشور

یکی از افتخارات بزرگ نظام جمهوری اسلامی، بحث انتخابات است که از بدو پیروزی انقلاب، یعنی سال ۱۳۵۸، آغاز شد. از رفراندوم نظام جمهوری اسلامی و تصویب قانون اساسی تا برگزاری انتخابات مختلف، این روند ادامه پیدا کرد و در نهایت به این نقطه رسیدیم که انتخابات تجمیع شود؛ به این معنا که انتخابات شوراهای اسلامی و ریاست‌جمهوری همزمان برگزار شود و انتخابات مجلس شورای اسلامی و مجلس خبرگان رهبری نیز در یک مقطع برگزار شود. این تصمیم (تجمیع انتخابات) البته دارای نقاط قوت است با این حال ممکن است انتقادهایی هم به آن وارد شود. یکی از مهم‌ترین مزایای آن، کاهش هزینه‌ها، صرفه‌جویی در وقت و کاهش حجم کار اجرایی است. برگزاری انتخابات در سراسر کشور، از حاکمیت گرفته تا شهرها و روستاها، نیازمند هزینه و نیروی انسانی زیادی است و کشور را برای مدت قابل توجهی درگیر فرآیند انتخابات می‌کند. بنابراین، تجمیع انتخابات می‌تواند از این نظر اقدام مثبتی باشد و حتی به افزایش حضور مردم در انتخابات‌ مختلف کمک کند. با این حال، مشکلی که پیش آمد، شهادت رئیس‌جمهوری پیشین کشورمان شهید بزرگوار سید ابراهیم رئیسی، موجب شد که انتخابات ریاست‌جمهوری زودتر از موعد برگزار شود. در نتیجه انتخابات ریاست‌جمهوری پس از سه سال برگزار شد، در حالی که شوراهای اسلامی می‌بایست یک سال دیگر به کار خود ادامه می‌دادند. در ادامه اعضای شوراهای اسلامی شهر و روستا به دلیل شرایط جنگی و خاص در کشور حدود 6 سال است که به کار خود ادامه می‌دهند؛ اگرچه این موضوع قانونی و بر اساس مصوبات مجلس شورای اسلامی و تأیید شورای محترم نگهبان است. در حالی که مردم برای یک دوره چهار ساله به این افراد رأی داده بودند. از این رو، در کنار مزایای تجمیع انتخابات باید احتمال وقوع حوادث پیش‌بینی‌نشده را نیز در نظر گرفت. اگر انتخابات ریاست‌جمهوری و مجلس شورای اسلامی همزمان برگزار شوند و اتفاق غیرقابل پیش‌بینی رخ دهد، باید مشخص باشد که تکلیف زمان‌بندی انتخابات چه خواهد شد و آیا دوباره انتخابات از یکدیگر جدا می‌شوند یا خیر. به نظر من، اگر اطمینان حاصل شود که چنین اتفاقاتی روند انتخابات را با مشکل مواجه نمی‌کند، تجمیع انتخابات می‌تواند راه‌حل مناسبی باشد. حتی اگر زمان برگزاری انتخابات ریاست‌جمهوری و مجلس به یکدیگر نزدیک باشد، تجمیع آنها می‌تواند مناسب‌تر باشد. برای مثال، اگر فاصله زمانی انتخابات حدود سه سال و نیم تا چهار سال باشد، امکان تجمیع آنها بهتر فراهم می‌شود. به هر حال، این موضوع باید همواره مورد توجه قرار گیرد و درباره سازوکار و ادامه آن تصمیم‌گیری شود. هر چند برخی منتقدان تجمیع انتخابات مجلس با ریاست جمهوری معتقدند که این موضوع باعث می‌شود انتخابات مجلس تحت‌الشعاع انتخابات ریاست‌جمهوری قرار بگیرد اما نباید فراموش کرد که هر کدام از این انتخابات مباحث خاص خودش را دارد و همیشه ریاست‌جمهوری و انتخابات آن مورد توجه مردم بوده است. مردم حتی در دورترین نقاط کشور برای انتخاب رئیس‌جمهوری پای صندوق می‌آمدند و ممکن بود برای انتخاب نماینده مجلس به همان میزان مشارکت نکنند. با این حال، اگر انتخابات‌ها تجمیع شوند، مردم همچنان پای کار خواهند بود و مشکل خاصی ایجاد نمی‌شود. مسأله مهم این است که اگر دو انتخابات همزمان برگزار شوند، باید برای حوادث و اتفاقات پیش‌بینی‌نشده نیز تدبیر لازم وجود داشته باشد. اگر چنین اتفاقاتی رخ ندهد، تجمیع انتخابات می‌تواند خوب و مؤثر باشد.