در اولین آیین روز پرچم جمهوری اسلامی ایران در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مطرح شد

پرچم؛ مدار وحدت ملی در برابر تهدیدها

سعیده احسانی راد
گروه فرهنگی

پس از حماسه حضور مردم در جنگ تحمیلی ۱۲ روزه و در ادامه آن، در دفاع مقدس رمضان، مسأله پرچم ابعاد برجسته‌تری پیدا کرد به طوری که این موضوع در شورای فرهنگ عمومی مطرح و تصویب شد تا روزی به نام «روز پرچم» در تقویم رسمی کشور ثبت شود که این امر مورد تأیید شورای عالی انقلاب فرهنگی نیز قرار گرفت و یکم مهرماه به عنوان «روز پرچم» نامگذاری شد.
در همین راستا در روز پرچم، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی میزبان اولین آیین برافراشتن پرچم جمهوری اسلامی ایران بود.
در این مراسم رسمی که با حضور وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و مدیران ارشد برگزار شد، با ادای احترام و گل به شهدای گمنام، پرچم ایران در محوطه وزارتخانه برافراشته شد.
صالحی در این مراسم در پاسخ به خبرنگار روزنامه ایران درباره این موضوع که پرچم یکی از مهم‌ترین نمادهای هویت ملی است و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برای تقویت حس تعلق نسل جوان به نمادهای ملی و افزایش مشارکت‌شان در پاسداشت پرچم ایران چه برنامه مشخصی دارد گفت: « مسأله پرچم برای همه ملت‌ها و دولت‌ها جایگاه خاص خودش را دارد اما با توجه به اینکه کشور ما در معرض تهاجمات و خطرهاست، این پرچم به عنوان نماد همبستگی، غرور ملی و نشان‌دهنده تاریخ تمدنی ماست، طبیعتاً دستگاه‌های مختلف در ارتباط با پرچم نقش‌هایی دارند.»
او در ادامه افزود: «در آیین‌نامه‌ای که در دولت اخیراً درباره پرچم به تصویب رسید، نقش دستگاه‌های مختلف دیده شده است، از جمله وزارت فرهنگ که در حوزه‌های مختلف، تبلیغاتی، رسانه‌ای و همچنین کلیپ‌های کوتاه، فضای فیلم‌های سینمایی که به نحوی بتواند تعلق به پرچم را نشان دهد، جزو درخواست‌های کاری قرار دادیم. این موضوع طبیعتاً نباید حالت کلیشه‌ای پیدا کند، چون اگر کار فرهنگی و رسانه‌ای به صورت پروپاگاندا (تبلیغات جهت‌دار) باشد تأثیرش معکوس است، باید به شکل نرم و لطیف پرچم را به عنوان بخشی از شناسنامه ملی ما در فضای اجتماعی تثبیت کند.»
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با اشاره به ضرورت توجه بیشتر به این نماد تصریح کرد: «متأسفانه در چند دهه‌ اخیر توجه‌مان به پرچم به اندازه کافی نبوده است، اما در این یک سال اخیر توجه مضاعف شد؛ به نظر آمد که چطور در کنار پرچم به عنوان نقطه اتکا قرار بگیریم، ممکن است اختلاف عقیده و سلیقه داشته باشیم یا در پاره‌ای از رویکردها و دیدگاه‌ها تفاوت نظر وجود داشته باشد اما بحث مردمی، حضور مردم در تجمعات هم در جنگ 12 روزه و هم جنگ رمضان نشان داد که چطور پرچم می‌تواند یک نقطه ارتباطی و مدار وحدت اجتماعی باشد.»

برنامه‌های رسانه‌ای و تربیت نسل جوان
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در پاسخ به سؤال دیگر خبرنگار «ایران» که در شرایطی که بخش قابل توجهی از ارتباط نسل جوان با نمادهای ملی در فضای مجازی شکل می‌گیرد، وزارت فرهنگ چه برنامه‌ای برای معرفی و تقویت جایگاه پرچم ایران در فضای فرهنگی و رسانه‌ای کشور دارد، گفت: «خوشبختانه در این هفت-هشت ماه گذشته، فضای میان جوانان و نوجوانان زمینه و بستر مناسبی در شبکه‌های اجتماعی با پرچم پیدا کرده است و کار رسانه‌ها خیلی ساده‌تر شده‌است. سال‌های قبل باید مقدماتی فراهم می‌شد، اما حالا بسیاری از کارها با ارجاعات و پس زمینه‌هایی که مرتبط با پرچم است در حال اتفاق است.»
او تصریح کرد: «لذا به نظر می‌آید رسانه‌ها باید با روش‌هایی که شناخت دارند، بدون اینکه گل‌درشت کار کنند، به صورت نرم و ظریف اما دقیق و هدفدار کاری کنند که این حس در کودک ما از همان سنین کودکی پدید آید که دو چیز را کنار خودش داشته باشد؛ یکی اینکه شناسنامه‌اش را گم نکند و دیگری هم پرچم کشورش را نگه دارد.»

تقویت پرچم در آثار مکتوب و کتاب
صالحی درباره سیاستگذاری‌ها در افزایش اهمیت پرچم در آثار مکتوب و کتاب‌ها توضیح داد: «تلاش ما این است؛ مسیری که در حوزه پرچم دنبال می‌کنیم از نوع گزارش‌های خیلی معمول نباشد. امسال به عنوان نقطه‌های شروع نیاز به تکانه‌های اولیه دارد که در تقویم رسمی آمده است. دوستان در حوزه کتاب، رسانه و فیلم نیز باید پرچم را به صورت ضمیر ناخودآگاه در بیاورند و اینکه فرد حس کند در اتاق، خانه و در اسباب بازی کودکان نشانه‌هایی از پرچم باید باشد. باید با استفاده از ظرفیت‌هایی که در فرهنگ از جمله کتاب، رسانه، فیلم، تئاتر و موسیقی در اختیار داریم تلاش‌کنیم در یک مسیر درست این اتفاق تحقق یابد.»
او با اشاره به تجربیات گذشته بیان کرد: «کم‌کاری‌هایی در حوزه پرچم داشته‌ایم چون تصور نمی‌کردیم با پرچم چه کارهایی می‌توان کرد. دو جنگ تحمیلی اخیر نشان داد که پرچم کارکرد صرفاً تمایز با دیگران ندارد و بیشتر کارکرد انسجام‌بخشی اجتماعی دارد. برای ما به عنوان کشوری که در معرض خطر هستیم این کارکرد مورد انتظار از پرچم بسیار با اهمیت است. طبعاً ما هم در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، آموزش و پرورش، آموزش عالی و صدا و سیما باید تلاش کنیم در یک افق 5 تا 10 ساله این اتفاق عمیق‌تر شود.»
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی نقش مردم در حفظ این نماد را بسیار پررنگ دانست و گفت: «باید اقرار کنیم مردم مثل موارد دیگر خیلی جلوتر از دستگاه‌ها بودند؛ مردمی که بعد از شهادت رهبری بدون اینکه کسی چیزی به آنها بگوید با پرچم به خیابان‌ها آمدند و روز به روز این پرچم‌ها بیشتر شد. مردم با پرچم ایران نشان دادند که نقطه انسجام‌شان در چه نمادی است. این نماد باید حفظ شود. سلیقه‌ها و عقیده‌ها و رویکردهای مختلف محترم هستند اما وقتی پای ایران، انقلاب و کشور  در میان است، پرچم همان نماد مورد اتکایی است که همه ما را دور هم جمع می‌کند.»

 

بــــرش

نقش پرچم در حوزه مد و لباس

صالحی در پاسخ به این سؤال که برای ورود پررنگ‌ترِ این هویت ملی در کارگروه مد و لباس چه پیشنهاد و راهکاری دارید، گفت: «طبعاً جایی که بسیار مهم است، به حوزه‌های پوشش، مد و لباس مربوط می‌شود که خود حوزه‌ای ارجاع‌بخش است. هر مقدار که بتوانیم پرچم ایران را در فضای مد، لباس و پوشش به‌گونه‌ای در قالب ارجاعات روشن و مطابق با سلیقه، و همراه با نوعی زینت اجتماعی قرار دهیم بسیار مهم است و این وظیفه در حوزه کار طراحان است. این کار کمک می‌کند تا افراد حس کنند که پرچم، حاشیه زندگی و کنارِ زندگی نیست؛ بلکه هر اندازه که نمادهای خودمان را به‌گونه‌ای قرار دهیم که به‌جای در حاشیه بودن، همراه با زندگی باشند، ماندگاری و تأثیرگذاری آنها بیشتر است. لباس و پوشش، بخش زیادی از زندگی مردم را تشکیل می‌دهد؛ اگر پرچم به‌گونه‌ای در لباس و پوشش جای پای خود را پیدا کند که با سلیقه و بدون گل‌درشتی کلیشه‌ای باشد، در عمل کمک می‌کند تا این نماد را به‌عنوان یار و همراه زندگی خود بدانیم.»