مدیرعامل سازمان منطقه آزاد تجاری-صنعتی مهران در گفتوگو با «ایران» اعلام کرد
تا پایان سال حداقل هزار دستگاه خودرو وارد میکنیم
مهران؛ دروازه تازه واردات خودرو در منطقه آزاد
یاسمن صادقشیرازی
گروه خودرو
مهران سالها در ذهن بسیاری از ایرانیها بیشتر با مرز و رفتوآمد زائران شناخته میشد، اما حالا قرار است بخشی از ظرفیت اقتصادی این منطقه نیز به جریان بیفتد. ورود اولین محموله خودرو به منطقه آزاد مهران، اگرچه در مرحله اول به ۱۳ دستگاه از برندهای هیوندای، تویوتا و چانگان محدود شده، اما اهمیت آن در تعداد خودروها نیست؛ این محموله آغاز مسیری است که قرار است با ورود خودروهای بعدی ادامه پیدا کند. با راهاندازی گمرک و مرکز شمارهگذاری، مهران حالا امکان واردات و شمارهگذاری خودروهای منطقه آزاد را پیدا کرده و مسئولان منطقه پیشبینی میکنند تا پایان سال دستکم هزار دستگاه خودرو وارد مهران شود. با این حال، مدیرعامل منطقه آزاد مهران تأکید میکند: «قرار نیست آینده این منطقه به واردات گره بخورد و هدف اصلی، تبدیل مهران به سکوی صادراتی و یکی از دروازههای تجاری کشور است.» با مهدی رعیتی، مدیرعامل سازمان منطقه آزاد تجاری-صنعتی مهران، درباره آغاز واردات خودرو، نحوه شمارهگذاری و تردد خودروهای منطقه آزاد و برنامههای این منطقه برای توسعه فعالیتهای اقتصادی گفتوگو کردهایم.
نخستین محموله خودرو که وارد منطقه آزاد مهران شده، دقیقاً شامل چه تعداد خودرو و چه برندهایی است؟
نخستین محموله شامل ۱۳ دستگاه خودرو بود که از برندهای هیوندای، تویوتا و چانگان وارد منطقه آزاد مهران شده است. این اولین محمولهای است که در چارچوب ظرفیتهای قانونی منطقه آزاد مهران وارد شده و طبیعتاً اهمیت آن بیشتر از تعداد خودروهایی است که در این مرحله وارد شدهاند؛ چراکه با ورود این محموله، در عمل فرآیند واردات و شمارهگذاری خودرو در منطقه وارد مرحله اجرایی شده است. البته این پایان کار نیست و در روزهای آینده محمولههای دیگری نیز وارد منطقه خواهد شد.
ورود اولین خودروها تا چه اندازه برای مردم استان ایلام اهمیت دارد؟
برای مردم استان، بویژه ساکنان مهران، فعالشدن ظرفیتهای منطقه آزاد موضوع مهمی بوده و سالها انتظار آن را داشتهاند. ورود اولین محموله خودرو را میتوان یکی از اولین آثار ملموس فعالشدن منطقه آزاد دانست. البته از منظر فعالیت مناطق آزاد، واردات و شمارهگذاری خودرو بخشی از فرآیندهای معمول و قانونی است و اتفاقی خارج از مأموریت مناطق آزاد محسوب نمیشود. اهمیت آن برای ما بیشتر از این جهت است که نشان میدهد زیرساختهای لازم در مهران در حال تکمیلشدن است و منطقه از مرحله استقرار به سمت بهرهبرداری حرکت میکند.
آیا میتوان ورود این محموله را به معنای آغاز رسمی و عملیاتی واردات خودرو در منطقه آزاد مهران دانست؟
بله. ورود این محموله به این معناست که فرآیند واردات خودرو در منطقه آزاد مهران وارد مرحله رسمی و عملیاتی شده است. زمانی که منطقه آزاد مستقر میشود، بخشی از عملیات گمرکی نیز در چارچوب قانون در اختیار سازمان منطقه قرار میگیرد. واردات خودرو هم یکی از فعالیتهایی است که براساس قوانین و مجوزهای مناطق آزاد امکان انجام آن وجود دارد. بنابراین اکنون این امکان در مهران فراهم شده که خودرو وارد شود و پس از انجام فرآیندهای قانونی، در محدوده منطقه آزاد شمارهگذاری شود.
شمارهگذاری اولین خودروها از چه زمانی آغاز میشود؟
فرآیند شمارهگذاری در همین هفته و حداکثر هفته آینده آغاز خواهد شد. در روزهای آینده نیز با حضور مسئولان کشوری و استانی، از پلاک ویژه منطقه آزاد مهران رونمایی میشود و پس از آن واگذاری خودروهای واردشده به متقاضیان آغاز خواهد شد.
آیا برای واردات خودرو به منطقه آزاد مهران سقف یا محدودیت مشخصی تعیین شده است؟
در حال حاضر سقف مشخصی برای واردات خودرو در نظر گرفته نشده است. البته میزان واقعی واردات در نهایت به شرایط بازار، تقاضا و فعالیت واردکنندگان بستگی دارد. سازمان منطقه آزاد در این زمینه بیشتر نقش تسهیلگر دارد و خودش واردکننده خودرو نیست.
پس قرار نیست سازمان منطقه آزاد مهران خودش تعیین کند چه خودروهایی وارد شود؟
خیر. ما تسهیلگر این فرآیند هستیم. اینکه چه مدل و چه برندی وارد منطقه شود، در نهایت تابع بازار و تقاضای مشتریان و تصمیم واردکنندگان است. بنابراین نمیتوانیم از طرف بازار تعیین کنیم که مثلاً فقط خودروهای اقتصادی یا فقط خودروهای لوکس وارد شوند. وظیفه ما فراهمکردن بستر قانونی و زیرساختی برای فعالیت واردکنندگان است.
با توجه به آغاز واردات، برآورد شما از تعداد خودروهایی که تا پایان امسال میتواند وارد منطقه آزاد مهران شود، چقدر است؟
برآورد دقیق در شرایط فعلی دشوار است، چراکه میزان واردات به فعالیت واردکنندگان و تقاضای بازار بستگی دارد، اما پیشبینی ما این است که تا پایان سال بتوانیم حداقل هزار دستگاه خودرو از طریق منطقه آزاد مهران وارد و شمارهگذاری کنیم. البته اگر تقاضا و فعالیت واردکنندگان افزایش پیدا کند، ظرفیت افزایش این رقم نیز وجود دارد.
این خودروها پس از شمارهگذاری امکان تردد در چه محدودهای را خواهند داشت؟
اصل بر این است که خودروهای دارای پلاک منطقه آزاد در محدوده همان منطقه تردد کنند. البته در استانها با مجوزهایی که صادر میشود، امکان تردد آنها وجود دارد. در برخی مناطق آزاد نیز با توجه به تفاهمهایی که میان استانها انجام شده، محدوده تردد خودروها توسعه پیدا کرده است. بنابراین برای مهران نیز پیگیر هستیم که امکان تردد خودروهای دارای پلاک منطقه آزاد در سطح استان ایلام فراهم شود.
در حال حاضر این مجوز برای تردد در سراسر استان ایلام صادر شده است؟
خیر، در حال حاضر تردد این خودروها در محدوده منطقه آزاد مهران امکانپذیر است و برای تردد در سطح استان، نیاز به مجوز شورای تأمین استان وجود دارد. ما این موضوع را دنبال میکنیم تا در صورت فراهمشدن شرایط قانونی، تردد خودروهای پلاک منطقه آزاد در سطح استان نیز امکانپذیر شود.
یکی از پرسشهای مهم برای مردم این است که آیا تمرکز واردات بر خودروهای گرانقیمت خواهد بود یا خودروهای اقتصادی نیز وارد مهران میشوند؟
همانطور که گفتم، سازمان منطقه آزاد واردکننده نیست و بیشتر نقش تسهیلگر دارد. بنابراین نوع خودرو را بازار و تقاضای مشتری تعیین میکند. اگر تقاضا برای خودروهای اقتصادی وجود داشته باشد، واردکنندگان نیز به این سمت خواهند رفت. ما تلاش میکنیم بستر ورود انواع خودروهایی را که از نظر قانونی امکان واردات دارند، فراهم کنیم و محدودیتی از این جهت ایجاد نکنیم.
آیا خودروهای کارکرده نیز میتوانند از طریق منطقه آزاد مهران وارد شوند؟
واردات خودروهای کارکرده تابع قانون و مقررات خاص خودش است و هنوز این فرآیند بهصورت کامل در همه ابعاد اجرایی نشده است. در برخی موارد مجوزهایی برای خودروهای دو یا پنجساله صادر شده، اما ملاک عمل ما در منطقه آزاد مهران، قوانین و ظرفیتهای قانونی است. هر ظرفیتی که قانون برای مناطق آزاد و فعالان اقتصادی ایجاد کند، ما نیز تلاش میکنیم از آن برای فعالان منطقه استفاده کنیم.
منطقه آزاد مهران سالها در انتظار آغاز فعالیت عملیاتی بوده است. چه عواملی باعث شد این روند با تأخیر مواجه شود؟
منطقه آزاد مهران در سال ۱۴۰۰ در زمان دولت آقای روحانی تصویب شد، اما بعد از تصویب، تغییرات مدیریتی و تغییر دولتها باعث شد روند اجرایی آن با وقفههایی مواجه شود. با تغییر دولت دوازدهم به دولت سیزدهم، مدتی زمان صرف استقرار ساختارهای جدید و تعیین دبیر شورای عالی مناطق آزاد شد. بعد از آن نیز فرآیند انتخاب و استقرار هیأتمدیره و برخی مسائل مدیریتی و استانی باعث شد منطقه نتواند با سرعت مورد انتظار حرکت کند. در ادامه با تغییر دولت سیزدهم و روی کار آمدن دولت چهاردهم، دوباره بخشی از فرآیندهای مدیریتی و انتخاب اعضای هیأتمدیره زمان برد. به همین دلیل، در عمل چند مرحله وقفه در مسیر اجراییشدن منطقه ایجاد شد. از زمانی که مدیریت فعلی مستقر شده، تلاش ما این بوده که این عقبماندگیها را جبران کنیم و کارها را با جدیت و سرعت بیشتری پیش ببریم. امروز هم نتیجه بخشی از همین پیگیریها را در راهاندازی گمرک، مرکز شمارهگذاری و ورود اولین محموله خودرو میبینیم.
با توجه به اینکه واردات خودرو آغاز شده، مهمترین مانع باقیمانده برای فعالشدن کامل ظرفیتهای منطقه آزاد مهران چیست؟
در حال حاضر مانع جدی که بخواهد فعالیت منطقه را متوقف کند، نداریم. کار با سرعت خوبی در حال پیشرفت است و تقاضا برای فعالیت در منطقه نیز وجود دارد. طبیعتاً هر منطقه آزادی برای رسیدن به نقطه مطلوب به زمان نیاز دارد، اما روندی که اکنون در مهران آغاز شده، روندی رو به جلوست و ما تلاش میکنیم با سرعت بیشتری زیرساختها و فعالیتهای اقتصادی را توسعه دهیم.
آیا میتوان انتظار داشت مهران به یکی از مسیرهای اصلی واردات خودرو در کشور تبدیل شود؟
استراتژی ما اساساً وارداتمحور نیست. مهران را بیشتر به عنوان یک سکوی صادراتی و دروازه صادراتی کشور میبینیم. تجربهای که در حوزه مناطق آزاد داشتهام نیز نشان میدهد اگر قرار باشد یک منطقه آزاد به شکل پایدار توسعه پیدا کند، نباید تمام ظرفیت آن را به واردات گره زد. در حوزه خودرو هم واردات را به اندازه نیاز استان و منطقه دنبال میکنیم. طبیعتاً واردات خودرو یکی از ظرفیتهای قانونی منطقه است و از آن استفاده خواهیم کرد، اما هدف ما این نیست که مهران صرفاً به یک منطقه وارداتمحور تبدیل شود. ظرفیت اصلی مهران در حوزه تجارت، صادرات و استفاده از موقعیت مرزی آن است و میخواهیم از این مزیت برای توسعه فعالیتهای اقتصادی استفاده کنیم.
بنابراین ورود خودرو را بیشتر یک آغاز برای فعالشدن ظرفیتهای منطقه میدانید تا هدف اصلی منطقه آزاد مهران؟
دقیقاً. ورود اولین محموله خودرو برای ما یک اتفاق مهم است، چون نشان میدهد زیرساختهای لازم در حال عملیاتیشدن است، اما مأموریت منطقه آزاد مهران بسیار گستردهتر از واردات خودرو است. ما میخواهیم از موقعیت مرزی مهران برای توسعه صادرات، تجارت و فعالیت فعالان اقتصادی استفاده کنیم. خودرو هم یکی از ظرفیتهایی است که در چارچوب قانون میتواند به اقتصاد منطقه کمک کند، اما تمام برنامه منطقه به آن محدود نمیشود.
برش
اگر بخواهید چشمانداز منطقه آزاد مهران را در چند سال آینده ترسیم کنید، قرار است مهران چه جایگاهی در اقتصاد منطقه داشته باشد؟
هدف ما این است که مهران به یک سکوی صادراتی و دروازه تجاری فعال برای کشور تبدیل شود. موقعیت مرزی مهران ظرفیت بسیار بالایی دارد و باید از این ظرفیت برای توسعه تجارت، ایجاد اشتغال و افزایش درآمدهای پایدار منطقه استفاده کنیم. ورود اولین محموله خودرو یکی از نشانههای آغاز این مسیر است، اما در ادامه باید فعالیتهای مختلف اقتصادی، تجاری و صادراتی در منطقه توسعه پیدا کند. به اعتقاد من، اگر هماهنگی میان دستگاههای اجرایی ادامه داشته باشد و زیرساختهای منطقه نیز متناسب با نیاز فعالان اقتصادی توسعه پیدا کند، مهران میتواند از یک معبر صرفاً گذرگاهی به یک منطقه فعال اقتصادی تبدیل شود. هدف ما نیز همین است که ظرفیت قانونی منطقه آزاد را به فعالیت واقعی اقتصادی و در نهایت به منفعت ملموس برای مردم استان ایلام تبدیل کنیم.
