در فروردین‌ماه امسال، دشمن به چهار پل در محورهای مواصلاتی آذربایجان شرقی، از جمله آزادراه تبریز ـ زنجان و جاده قدیم تبریز ـ میانه، حمله کرد و تعدای از پل‌ها و بخش‌هایی از راه‌های مهم در کریدورهای این منطقه به‌خاطر این حمله‌ها آسیب دید. با توجه به اهمیت این محور در کریدورهای منطقه‌ای و مرزی، روند بازسازی این پل‌ها بلافاصله پس از وقوع حادثه و با احداث مسیرهای انحرافی از دو طرف پل‌ها آغاز شد تا با اجرای عملیات عمرانی، تردد در این محورها متوقف نشود. عبدالحسین علی‌اکبری، مدیرکل راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای آذربایجان‌شرقی در گفت‌و‌گو با «ایران» جدیدترین وضعیت پل آسیب دیده آزادراه تبریز - زنجان و بخش‌های دیگری از زیرساخت‌های حمل‌و‌نقلی در این استان را که در جنگ مورد اصابت قرار گرفته تشریح کرد.
 وی گفت: «یکی از مهم‌ترین پل‌های آسیب‌دیده، پل هشت‌دهانه بیات در کیلومتر ۱۰۰ آزادراه تبریز ـ زنجان بود که در هجدهم فروردین‌ماه سال‌جاری مورد اصابت موشک قرار گرفت و آسیب زیادی دید. در این پل، دو دهانه ۲۰ متری در بخش میانی آسیب دید و ارتباط آزادراه به‌طور کامل قطع شد. با این حال، با استفاده از ماشین‌آلات و تجهیزات دولتی و بخش خصوصی، مسیرهای انحرافی در دو طرف پل احداث شد و تردد در محور ادامه پیدا کرد؛ هرچند کاهش سرعت عبور خودروها، مشکلاتی را برای جریان ترافیک به وجود آورد.
 به گفته علی اکبری همزمان، سه پل دیگر نیز در محور قدیم تبریز ـ میانه آسیب دیدند؛ از جمله پلی در کیلومتر ۱۰ جاده میانه ـ تبریز، پلی در مجاورت تونل شماره یک جاده تبریز ـ میانه و پل محدوده بستان‌آباد که عملیات مرمت و بازسازی این پل‌ها نیز پس از ایجاد مسیرهای جایگزین آغاز شد.
 بر اساس اعلام مدیرکل راهداری استان آذربایجان شرقی، مجموع خسارت واردشده به زیرساخت‌های ارتباطی منطقه در محورهای تبریز ـ صوفیان، مراغه و هشترود، همچنین راهدارخانه شبلی در محور قدیم تبریز ـ بستان‌آباد و راهدارخانه مجاور تونل میانه ـ زنجان، حدود ۵۴۱ میلیارد تومان برآورد شده است. در جریان این حوادث، هفت دستگاه از ماشین‌آلات سنگین نیز آسیب دیدند.  علی اکبری افزود: «در میان پل‌های آسیب‌دیده در جنگ در آذربایجان شرقی، پل بیات اکنون به حدود ۹۹ درصد پیشرفت فیزیکی رسیده و پیش‌بینی می‌شود تردد در آن به‌زودی از سر گرفته شود. برای بازسازی دو دهانه هشت‌متری این پل، حدود ۲۰ میلیارد تومان اعتبار مورد نیاز است.»
 مدیرکل راهداری آذربایجان شرقی با اشاره به موضوع تأمین منابع برای مرمت پل‌های آسیب دیده در منطقه شمال غرب کشور گفت: «عمده اعتبارات بازسازی از منابع ملی تأمین شده و بخش محدودی نیز از منابع استانی اختصاص یافته است. اجرای عملیات نیز با استفاده از ظرفیت پیمانکاران استانی در حال انجام است.»

 توسعه مسیرهای ترانزیتی
 بخشی از طرح‌های عمرانی و اعتباری منطقه شمال غرب کشور به مسیر جلفا و کریدور ارس اختصاص دارد. مدیرکل راهداری آذربایجان شرقی با اشاره به اینکه کریدورهای اصلی منطقه شامل محور تهران ـ قزوین ـ زنجان ـ تبریز ـ بازرگان، کریدور ارس و مسیرهای ارتباطی تبریز ـ مرند ـ بازرگان است، افزود: «همچنین مسیر تهران ـ تبریز نیز از جمله محورهای مهم ارتباطی کشور به شمار می‌رود و در ارتباطات حمل‌ونقلی با جمهوری آذربایجان و سایر کشورهای منطقه نقش دارد.»
 در استان آذربایجان شرقی، دو پایانه مرزی جلفا و نوردوز فعال است. به گفته مدیرکل راهداری آذربایجان شرقی، در این پایانه‌ها، هم فعالیت‌های وارداتی و هم صادراتی انجام می‌شود و دستگاه‌های مختلفی از جمله گمرک، سازمان منطقه آزاد و انبارهای عمومی در فرآیند تردد و ترخیص کالا مشارکت دارند.  وی خاطرنشان کرد: «به‌طور متوسط، روزانه حدود ۳۵۰ دستگاه کامیون از مرز جلفا عبور می‌کند. میزان تردد کامیون‌ها در مرز نوردوز نیز به حدود ۴۰۰ تا ۵۰۰ دستگاه در روز می‌رسد. تلاش مسئولان بر این است که فرآیند ترخیص کالا با حداکثر سرعت انجام شود. با این حال، در برخی مقاطع، کامیون‌ها به دلایل مختلف با توقف و ماندگاری طولانی مواجه شده‌اند و حتی مواردی از توقف ۱۰ تا ۱۲ روزه کامیون‌ها نیز گزارش شده است.»
 علی اکبری گفت: «کندی تردد در پایانه‌های مرزی، علاوه بر مسائل مربوط به گمرک، به فعالیت و هماهنگی دستگاه‌های مختلف مستقر در پایانه‌ها نیز ارتباط دارد. مسئولان استانی اعلام کرده‌اند که برای کاهش این مشکلات، جلسات مشترکی با طرف ترکیه‌ای برگزار شده و موضوع تسهیل تردد کامیون‌ها و کاهش زمان توقف آنها در مرزها در حال پیگیری است.»

 ظرفیت راه‌های استان و اهمیت مسیرهای ترانزیتی
 آذربایجان شرقی در مجموع حدود ۱۵ هزار کیلومتر انواع راه دارد. در این میان، محورهای تبریز ـ مرند ـ بازرگان، تهران ـ تبریز و مسیرهای منتهی به مرزهای جلفا و نوردوز، از اهمیت ویژه‌ای در جابه‌جایی کالا، صادرات، واردات و ترانزیت برخوردارند.
 به گفته مدیرکل راهداری آذربایجان شرقی، پس از وقوع جنگ، بخشی از روند حمل‌ونقل کالا در منطقه با اختلال مواجه شد و موضوع ماندگاری کامیون‌ها در مرزها، بویژه در مسیر ترکیه، افزایش یافت. با این حال، با برگزاری جلسات مشترک و فعال بودن مدیریت پایانه‌های مرزی، تلاش شده است ظرفیت پذیرش و عبور کامیون‌ها افزایش پیدا کند. در شرایط عادی، ظرفیت عبور کامیون از برخی پایانه‌ها حدود ۳۰۰ دستگاه در روز بوده، اما در مقاطعی این میزان به ۴۰۰ تا ۵۰۰ دستگاه در روز رسیده است. با وجود این افزایش ظرفیت، به دلیل حجم بالای تقاضا، مسائل مربوط به ترخیص، هماهنگی میان دستگاه‌های مستقر در پایانه‌ها و آثار ناشی از جنگ و عملیات بازسازی، همچنان در برخی روزها توقف کامیون‌ها ادامه دارد.
 مسئولان تأکید دارند که روند بازسازی زیرساخت‌های آسیب‌دیده، توسعه مسیرهای ترانزیتی و رفع موانع تردد در پایانه‌های مرزی باید همزمان دنبال شود؛ زیرا محورهای ارتباطی آذربایجان شرقی، علاوه بر تأمین نیازهای داخلی، در اتصال کشور به بازارهای قفقاز، ترکیه و مسیرهای بین‌المللی نقش مهمی دارند.