محمد محسن فایضی
کارشناس مسائل فلسطین

وقتی صهیونیست‌ها در سال 1967 با اشغال نیمی از فلسطین، موجودیت جدید و جعلی اسرائیل را اعلام کردند، بیش از500 هزار فلسطینی عرب را مجبور به مهاجرت از شهرهایشان بالاخص در شهرهای شمالی و ساحلی کردند. اما جمعیت خیلی کمی در برخی شهرها و روستاها مثل‌ ام‌الفحم و حیفا باقی ماندند. آن طیف که موجودیت اسرائیل را پذیرفته بودند به مرور جزئی از ساکنان سرزمین‌های اشغالی تحت کنترل اسرائیل شدند و درصدی کمتر از 5 درصد را شامل می‌شدند. اما با گذشت زمان جمعیت آنها افزایش یافت و امروز حدود 25 درصد را تشکیل می‌دهند! درصدی که به یک چالش برای رژیم نژادپرست صهیونیستی تبدیل شده است.
در انتخابات قبلی یعنی ۲۰۲۲، حدود ۵۳ درصد از رأی‌دهندگان عرب در انتخابات شرکت کردند؛ رقمی که اگرچه اکثریت این جامعه را پای صندوق آورد، اما همچنان فاصله محسوسی با نرخ مشارکت عمومی نزدیک 85 درصد داشت. کاهش مشارکت در سال‌های گذشته دلایل مختلفی داشته است؛ از بی‌اعتمادی به احزاب عرب و سرخوردگی از عملکرد سیاستمداران گرفته تا این برداشت که انتخابات کنست تأثیر چندانی بر حل مشکلات آنان ندارد. افزایش جرم و خشونت در مناطق عربی، مسکن، زمین، آموزش، اشتغال و از همه مهم‌تر تبعیض به دلیل عرب بودن همچنان از مهم‌ترین دغدغه‌های جامعه عرب هستند. به همین دلیل، انتخابات ۲۰۲۶ برای احزاب عرب فقط رقابت بر سر چند کرسی نیست؛ مسأله اصلی، میزان بازگشت رأی‌دهندگان عرب به صندوق‌ها، تأثیر آن بر نتایج و آینده مشکلاتشان است.
در انتخابات ۲۷ اکتبر ۲۰۲۶، رأی عرب‌ها عمدتاً میان دو فهرست اصلی تقسیم خواهد شد؛ اول، فهرست مشترک عربی متشکل از سه حزب حدش، تعال و بلد است که یوسف جبارین در صدر آن قرار دارد. در سوی دیگر، رعم به رهبری منصور عباس قرار دارد؛ حزبی که طی سال‌های اخیر تلاش کرده از سیاست اعتراض صرف فاصله بگیرد و خود را به عنوان یک بازیگر عمل‌گرا معرفی کند. حضور یوآو سگالویچ، سیاستمدار صهیونیست و سکولار و معاون سابق وزیر امنیت داخلی، در رتبه دوم فهرست حزب رعم نیز بخشی از همین رویکرد جدید است. اتفاقی که حسابی جنجالی شده و سروصدای زیادی به راه انداخته است. فهرست مشترک عربی در مقایسه با حزب رعم، مواضعی سکولارتر، چپ‌گراتر و ملی‌گرایانه‌تر در قبال مسأله فلسطین دارد.
نظرسنجی‌های اخیر نشان می‌دهد رعم در حال حاضر حدود 4 کرسی شانس دارد؛ البته این رقم با تغییر میزان مشارکت عرب‌ها می‌تواند بالا یا پایین شود. درباره فهرست مشترک نیز نظرسنجی‌ها و سناریوهای مختلف، ظرفیت تا 7 کرسی را نشان می‌دهد. بنابراین مهم‌ترین متغیر نه فقط میزان محبوبیت احزاب، بلکه تعداد عرب‌هایی است که در روز انتخابات رأی می‌دهند. نکته مهم دیگر آن جاست که تاکنون براساس نظرسنجی‌ها ائتلاف حامی نتانیاهو حدود 52 کرسی، مخالفان نتانیاهو به رهبری آیزنکوت 57 کرسی و اعراب 11 کرسی کسب می‌کنند. مخالفان برای شکست نتانیاهو هنوز 4 کرسی کم دارند. اینجاست که منصور عباس می‌تواند به یکی از چهره‌های تعیین‌کننده انتخابات تبدیل شود. اگر هیچ کدام از دو بلوک اکثریت لازم را به دست نیاورد، چند کرسی رعم می‌تواند سرنوشت‌ساز شود.