در خانه فرهاد فخرالدینی اهدا شد
نشان «روحالله خالقی» برای علیزاده
کیوان ساکت: راز ماندگاری حسین علیزاده در پیوند اندیشه، موسیقی و جامعه است
ندا سیجانی
گروه فرهنگی
چهارمین دوره «جایزه ملی آهنگسازی استاد روحالله خالقی» همزمان با زادروز حسین علیزاده، در منزل فرهاد فخرالدینی افتتاح و «نشان استاد روحالله خالقی» به این آهنگساز نامی کشورمان اهدا شد. این مراسم با حضور جمعی از هنرمندان، اعضای «ارکستر سازهای ایرانی خالقی» و داوران جایزه برگزار شد. این نشان هر سال از سوی جایزه خالقی به یکی از استادان و چهرههای تأثیرگذار موسیقی ایران اهدا میشود و از سالها فعالیت، آفرینش و آموزش آنان قدردانی میکند. در دورههای پیشین، این نشان به فرهاد فخرالدینی و محمدرضا فیاض اهدا شده بود. برگزاری افتتاحیه در منزل فخرالدینی، که خود در دوره پیشین نشان خالقی را دریافت کرده بود، به این مراسم جنبهای نمادین بخشید.
حسین علیزاده سال گذشته و در مراسم اختتامیه سومین دوره این جایزه در پیامی اظهار کرد: «من خوششانس بودم که با این انسان آشنا شدم؛ هر چند هنگامی که روحالله خالقی درگذشت، تازه دوران تحصیلم را آغاز کرده بودم اما ارتباطم با گلنوش خالقی فرزند این استاد ادامه داشت. خوشحال هستم که همیشه دلسوزانی هستند که میتوانند شرایطی بیافرینند تا نام و یاد بزرگان جاودانه بماند. ابتکار برگزاری این جشنواره و تغییراتی که در آن صورت گرفته، مهم و ارزشمند است. روحالله خالقی شخصیتی بسیار بزرگ و تأثیرگذار در موسیقی ایران بود. او یک روشنفکر بود؛ در دورهای بسیار مهم از تاریخ موسیقی ایران که هر کس وارد این عرصه میشد، اگر ذهنی باز و روشن نداشت، نمیتوانست تأثیری ماندگار بگذارد. خالقی تنها یک موسیقیدان نبود بلکه به نقش اجتماعی و فرهنگی موسیقی در جامعه نیز فکر میکرد. درخشانترین دوران موسیقی ایران در رادیو رقم خورد و خالقی در آن نقش بسیار مهمی داشت. این هنرمند سرمشق بزرگی بود که نشان داد چگونه میتوان موسیقی ایرانی را مردمی کرد، بدون آنکه از ارزش هنری آن کاسته شود. هنرمندان برجستهای که در رادیو کار میکردند، با هدایت او توانستند موسیقی را در سطح مردم گسترش دهند و در عین حال اصالت و کیفیت را حفظ کنند. ضمن قدردانی از برگزارکنندگان «جایزه ملی آهنگسازی استاد روحالله خالقی» باید بگویم هویت ایرانی باید در چنین رویدادهایی حفظ شود بهخصوص برای نسل جوان که شاید شناخت کمتری از ریشههای موسیقی ایرانی داشته باشند. اگر هر آنچه در ایران با ارزش و اصیل است، بهخوبی ارائه شود، میتواند در برابر جریانهای سطحی بایستد و اعتماد به نفس هنری را بازگرداند.»
هنرمندی منحصر به فرد
کیوان ساکت آهنگساز و نوازنده پیشکسوت و از اعضای هیأت داوران این رویداد هنری در گفتوگو با «ایران» درباره جایگاه حسین علیزاده در موسیقی معاصر ایران و وجوه تمایز او با آهنگسازان و نوازندگان همنسلش بیان کرد: «استاد علیزاده از جمله هنرمندانی هستند که نمیتوان تأثیرگذاریشان در موسیقی معاصر را نادیده گرفت؛ چه در نوازندگی و چه در آهنگسازی، چه برای فیلم، چه برای ساز تنها و چه برای ارکسترهای ایرانی. آثاری که ایشان ساختهاند، در زمره آثار برجسته موسیقی ایرانی است.»
برای نمونه، کاری که برای نی و ارکستر زهی ساختند، به نام «نینوا»، بسیار برای مردم زیبا و خاطرهانگیز است و در حافظه تاریخی مردم ماندگار شده است. دفترها و کتابهای آموزشی ایشان را همگان تدریس میکنند و خود من نیز آنها را آموزش میدهم و پیشنهاد میکنم هنرجویان از این گنجینه بسیار ارزشمند بهره بگیرند؛ چراکه هم توانایی و هم ذوقشان پرورش پیدا میکند.»
نگاه اجتماعی علیزاده
به موسیقی و جامعه
این نوازنده در ادامه با اشاره به نگاه اجتماعی حسین علیزاده اظهار کرد: «از منظر اجتماعی، استاد علیزاده کسی بوده که نگاه اجتماعی ویژه داشته و همیشه در کنار مردمش بوده است. همیشه مخاطب برایش بسیار ارزشمند بوده و هست.»
او ادامه داد: «حسین علیزاده هنرمندی بسیار بیحاشیه است و هرگز نمیبینید که استاد علیزاده درباره اثر هنری دیگران داوری کنند یا اگر داوری میکنند، داوری بسیار سنجیده دارند. رفتار ایشان بسیار مهربانانه است و مانند یک پدر هنری برای همه شاگردان هستند، حتی کسانی که شاگرد ایشان نیستند.»
خاطراتی از روزهای کانون چاووش
ساکت درباره اولین آشنایی خود با حسین علیزاده نیز گفت: «من در دوره نوجوانی و جوانی با ایشان آشنا شدم. در تهران و از طریق کانون چاووش، خاطرات بسیار زیبا، شیرین و بهیادماندنی از آن روزگار دارم که هیچگاه از خاطر من نخواهد رفت.»
او افزود: «مهربانی ایشان و دور بودنشان از هرگونه خودنمایی برای من بسیار قابل توجه بود. اینکه نشان شوالیه را نپذیرفتند، خودش نشان میدهد که هرگز دنبال خودنمایی نبودند.»
ساکت تأکید کرد: «آثار ایشان هرکدام ویژگیهای خودشان را دارند و در فضاهای نو و عرصههای جدید، ایشان یکی از سرآمدان موسیقی ما هستند.»
تکنیک نوازندگی علیزاده
حاصل جهان درونی هنرمند است
کیوان ساکت که سالها در زمینه نوازندگی و آموزش تار و سهتار فعالیت داشته است، درباره تکنیک نوازندگی حسین علیزاده و نوآوریهای او در موسیقی ایرانی گفت: «تکنیک نوازندگی استاد علیزاده و تواناییهای ایشان چیزی است که منحصر به خودشان است. خیلی از شاگردانشان دوست دارند آن شیوه را دنبال کنند و به آن برسند، اما شیوههای فردی هر نوازنده، بویژه اگر به بیان هنری در نوازندگی و موسیقی رسیده باشد، از درونیات، تفکر، اندیشه و باورهای آن شخص به محیط اجتماعی، جامعه و هنر زاده میشود.»
او ادامه داد: «الزاماً کسانی که آن شیوه را دنبال میکنند، مانند شاگردان استاد علیزاده، نمیتوانند آن باورها را داشته باشند و هرچقدر هم تلاش کنند، نمیتوانند مانند استاد علیزاده به آن درجه از بیان و مهارت برسند یا بتوانند آن را بهگونهای سنجیده و با معیارهای استاد در سازشان بازتاب دهند.»
ساکت درباره دلیل این تفاوت توضیح داد: «شاید به این دلیل که درک و بیان بسیاری از ویژگیها به درونیات خود هنرمند برمیگردد و همین است که هنرمند را از دیگران متمایز میکند.»
نسل جوان همچنان
با علیزاده ارتباط دارد
این نوازنده در پاسخ به پرسشی درباره میزان شناخت نسل جوان از حسین علیزاده و ارتباط آنها با آثار و اندیشههای او گفت: «به نظر من این ارتباط خیلی زیاد است. ایشان موفق بودهاند در اینکه نسل جوان را به سوی خود بکشند و آنها را به موسیقی ایرانی و فرهنگ ایرانی علاقهمند کنند.»
برش
راز ماندگاری علیزاده چیست؟
ساکت در پاسخ به این پرسش که راز ماندگاری حسین علیزاده را باید در شیوه و تکنیک نوازندگی و آثار او جستوجو کرد یا در نگاه اجتماعیاش، اظهار کرد: «پرسش بسیار دشواری است، ولی گمان میکنم در نوع اندیشهورزی استاد علیزاده نسبت به جامعه و موسیقی و پیوند این دو با هم باشد.»
کیوان ساکت در پایان، زادروز حسین علیزاده را به جامعه موسیقی و مردم شادباش گفت و برای این هنرمند، پیروزی و سربلندی در عرصه زندگی و هنر آرزو کرد.
