«شهید علی لاریجانی، سیاستمداری عمیقاً پایبند به عدالت و توسعه بود که در طول دهه‌ها مسئولیت‌های حساس امنیتی و تقنینی، همواره بر پرهیز از کشاندن اختلافات سیاسی به کف جامعه و حفظ امنیت روانی مردم تأکید داشت»، این چکیده دیدگاه فریده مطهری است؛ زنی که در نیمه‌شب ۲۶ اسفند ۱۴۰۴، پس از روزها و هفته‌ها فراق ناشی از ملاحظات امنیتی، یک‌باره خبر شهادت همزمان همسر و فرزندش را شنید و اکنون، پس از چهار دهه زندگی مشترک با شهید لاریجانی، شاهد و راوی بی‌واسطه افکار، باورها و دغدغه‌های عمیق فکری و سیاسی این شخصیت اثرگذار در تاریخ انقلاب اسلامی است. گفت‌وگوی کوتاه «ایران» با خانم مطهری، برای ترسیم تصویری دست‌اول از نگاه دبیر شهید شورای عالی امنیت ملی به حکمرانی، عدالت، توسعه و نقش زنان در مدیریت کلان کشور انجام شد.

 در دل‌نوشته‌تان اشاره کرده‌اید که شهید لاریجانی «هنر مردان بزرگ را خوب مردن» می‌دانستند و معتقد بودند «زیباترین زندگی‌ها، زیباترین مرگ‌ها را به دنبال دارد.» تجربه زیسته با همسری که چنین باوری داشت، چگونه بود؟
انسانی که در قامت شریک زندگی، نگاه توحیدی داشته باشد ناخودآگاه آدمی را به سمت حیات مؤمنانه و آرامش تثبیت شده می‌کشاند. روحیه مثبت‌گرایی و زیبابین بودن ایشان در عمل برای من، تلمّذ در محضر یک طبیب روح و جان بود و من از معرفت نظری و عملی ایشان بهره‌های زیادی بردم. همه اینها در سایه تبعیت از ولی فقیه و قائد شهیدمان شکل گرفت.
شما بی‌شک نزدیک‌ترین و آشنا‌ترین فرد به افکار و دیدگاه‌های شهید لاریجانی درباره مسائل و رویدادها بوده‌اید، نگاه ایشان به دولت‌ به عنوان نهاد خدمتگزار مردم و سیاست‌گذار و تصمیم‌گیر چه بود و در چه مقاطعی و چه رویکردهایی را در دولت‌ها موفق و مثبت ارزیابی می‌کردند؟
حفظ جایگاه‌های حقوقی و حاکمیتی برای ایشان اهمیت زیادی داشت. در یکشنبه مجلس (بهمن 1391) که ایشان خیلی مسلط پاسخ رئیس‌جمهوری وقت را دادند و مورد تشویق علما و دانشگاهیان قرار گرفتند، گفتند مجبور به پاسخ بودم ولی از لطمه به جایگاه ریاست جمهوری ناراحت بودند. از کشاندن اختلافات سیاسی به کف جامعه و ایجاد به هم ریختگی امنیت روانی و اجتماعی و قضاوت نادرست افرادِ کم اطلاع و طبیعتاً هرج و مرج، به‌شدت پرهیز داشتند. معتقد بودند مدل نظریه عدالت و توسعه و مدل حکمرانی و ساختارهای ما باید مبتنی بر یک نظریه فکری فلسفی منقّح باشد. کتاب «عقل و سکون» ایشان گواه این مطلب است. می‌گفتند در روز محشر حساب موذّنین (از عظمت پاداش) و کارگزاران (از سختی حسابشان) جداگانه بررسی می‌شود. لذا در این میدان(دنیا و آخرتی) تاختن، بسیار سخت و مشقت بار است مگر اینکه نگاه حمایتگرانه و توسعه‌گرانه در سایه عدالت اجتماعی همراه با عقل و خرد، همفکری و همگرایی سخاوتمندانه داشته 
باشیم.

ایشان با وجود مسئولیت‌های سنگین امنیتی و اجرایی، آرامشی معنوی داشتند و در ناملایمات سیاسی همچون آن رد صلاحیت بحث برانگیز شخصیت صبور و شکیبای ایشان دیده شد. ممنون می‌شوم در حد محدودیت زمان گفت‌و‌گویمان اشاره بفرمایید که نگاه ایشان به حضور در عرصه سیاست و مسئولیت چه بود؟
دغدغه معنوی ایشان از زمان جوانی ایشان نضج پیدا کرد. همنشینی در محضر بزرگانی مانند آیت‌الله شهید استاد مطهری، پدر گرامی‌شان آیت‌الله میرزا هاشم آملی، آیت‌الله آقا سید عبدالکریم کشمیری، آیت‌الله علامه حسن‌زاده آملی و آیت‌الله علامه سید محمد حسین تهرانی، ایجاد خط سیر زیبایی را برای ایشان رقم زد به طوری که در بحران‌های سیاسی، استقامت سیاسی آفرید. همین باعث شد نگاه ایشان به مسئولیت‌ها خدا محور شود و به امور حاشیه‌ای توجه نکنند و به خوش آمد و بدآمد مسئولین و غیره توجه نمی‌کردند حتی اگر تبعات آبرویی داشت. می‌گفتند آبرو، متاعی است که خدا به انسان می‌دهد.

دیدگاه ایشان درباره حضور زنان در عرصه مدیریت‌های کلان اجرایی کشور چه بود؟
مهم‌ترین نقش و عنصر در سعادت جامعه، نیروی انسانی است و این مهم‌ در دامان خانواده و مادر شکل می‌گیرد. برای خانواده و مادری کردن اهمیت فوق‌العاده قائل بودند. ایشان مقدس‌ترین وظیفه زن را مادری کردن می‌دانستند ولی این امر از نظر ایشان منافاتی با فعالیت‌های اجتماعی زنان نداشت. از افراط (به معنای حذف فعالیت اجتماعی زنان)و تفریط (نگاه حداقلی به خانواده و نگاه حداکثری به جامعه) پرهیز داشتند می‌گفتند اگر شرایط مقتضی باشد از وجود خانم‌ها استفاده شود به طوری که خانواده تحت‌الشعاع قرار نگیرد و حفظ حریم شرعی و عرفی بشود.

شهید لاریجانی مسئولیت‌های حساس دبیری شورای عالی امنیت ملی و ریاست مجلس را در بحبوحه تحریم و جنگ و مذاکرات پیچیده بر عهده داشتند، «دل‌نگرانی» اصلی ایشان برای انقلاب و جمهوری اسلامی ایران چه بود و اگر امروز با ما بودند، چه توصیه‌ مهمی به مسئولان بویژه در دولت داشتند؟
مهم‌ترین دغدغه ایشان بحث نظریه عدالت و توسعه و میزان سازگاری آن با نظامات فعلی کشور و قانون اساسی بود. می‌گفتند باید ساختارهای خودمان را متناسب با یک نظریه فلسفی در خصوص عدالت و توسعه تنظیم کنیم.