سعیده احسانی‌راد
گروه فرهنگی

رویداد فرهنگی و هنری «آیین مهر» که در قالب سلسله‌برنامه‌های «روز تا زادروز فردوسی» (از ۲۵ اردیبهشت تا اول بهمن) تعریف شده است، در تلاش است تا با بهره‌گیری از زبان هنر، مفاخر و بزرگان فرهنگی ایران‌زمین را به نسل‌های دیگر معرفی کند.
این رویداد ملی که در این دوره تمرکز خود را بر نکوداشت مفاخر برجسته خطه خراسان قرار داده، با محوریت جایزه «آینه‌دار دوران» و با طراحی بخش‌های متنوعی همچون مسابقه تصویرگری اشعار استاد شفیعی کدکنی با عنوان «اگر می‌شد صدا را دید»، نمایشگاه نقاشیخط بر اساس آثار آوازی زنده‌یاد محمدرضا شجریان و نشست‌های بزرگداشت چهره‌های ادبی، پیوندی عمیق میان هنرهای تجسمی، موسیقی و ادبیات برقرار می‌کند.
سیدعباس دعایی، دبیر این برنامه، در گفت‌وگو با «ایران»، به تشریح دقیق و تفصیلی جزئیات، اهداف و برنامه‌های پیشِ‌روی این رویداد پرداخت و درباره جزئیات این حرکت فرهنگی اظهار کرد: «این مسیر پیش‌تر با معرفی آثار استاد محمدابراهیم باستانی پاریزی آغاز شده بود و تا بزرگداشت صدمین سال تولد ایشان در سال گذشته ادامه پیدا کرد. امسال نیز با توجه به صدمین سالگرد ادیب اول نیشابوری و صدمین زادروز احمد مهدوی دامغانی، بر اساس مناسبت‌های مرتبط با بزرگان خراسان، برنامه‌ریزی‌ها بر معرفی مفاخر این خطه متمرکز شده است.»
او درباره بازه زمانی طراحی‌شده برای اجرای این رویدادها توضیح داد: «پیشنهاد خانه هنرمندان ایران و استادان، این بود که از روز بزرگداشت فردوسی، سلسله‌برنامه‌هایی برگزار شود. بر همین اساس، ما دو رویداد اصلی را طراحی کرده‌ایم؛ یکی با عنوان «آیین مهر» و دیگری با نام «آیینه هنر».»

پیوند هنر، ادبیات و موسیقی
در بزرگداشت مفاخر خراسان
دبیر رویداد «آیین مهر» درباره ضرورت تدوین برنامه‌ای جامع برای بزرگداشت فردوسی و دیگر مفاخر خراسان بیان کرد: «هدف از برگزاری رویداد «آیین مهر»، بزرگداشت بزرگانی از دیار خراسان بوده که زبان هنر بتواند در آن نقش داشته باشد. با توجه به صدمین سالگرد ادیب اول، جواد نیشابوری، این رویداد با مراسمی در خردادماه، به یاد این شخصیت بزرگ از دیار خراسان و با دبیری علمی استاد بهرام پروین گنابادی آغاز شد و دبیر هنری رویداد نیز بخش‌هایی را به یاد اساتید این دیار به زبان هنر اعلام کرد.»
دعایی در تشریح بخش‌های مختلف و ساختار اجرایی رویداد «آیین مهر» افزود: «برای این برنامه دو بخش مجزا در نظر گرفته شد؛ بخش اول به برگزاری جایزه «آینه‌دار دوران» اختصاص دارد. این دوره قصد دارد با طراحی یک مسابقه و فراخوان تصویرگری از اشعار استاد شفیعی کدکنی با نام «اگر می‌شد صدا را دید»، فعالیت خود را پیش ببرد که این مسیر با برنامه‌ریزی انجمن تصویرگران و خانه هنرمندان ایران شکل گرفته است. زمان فراخوان این بخش هم‌زمان با زادروز استاد محمدرضا شجریان پایان می‌یابد و برنامه‌ای ویژه نیز به احترام این روز برنامه‌ریزی شده است.»

«آینه‌دار دوران»؛ روایت هنری چهره‌های ماندگار فرهنگ ایران
او درباره دیگر برنامه‌های پیش‌بینی‌شده در تقویم اجرایی رویداد «آیین مهر» اظهار کرد: «برنامه‌های دیگر شامل بزرگداشت علامه حکیمی در سالگرد ایشان و همچنین نشستی به یاد استادان شعر و ادب خراسان، مرحوم محمد پروین گنابادی و اخوان ثالث، هم‌زمان با سالگرد درگذشت ایشان در شهریورماه است. علاوه بر این، با همراهی دانشکده‌های هنرهای زیبای دانشگاه تهران و بنیاد رودکی، برنامه‌ای برای یادبود استاد بزرگ ادبیات، مرحوم بدیع‌الزمان فروزانفر، با احترام به صدمین زادروز استاد احمد مهدوی دامغانی، در شهریورماه و در محل دانشگاه تهران برگزار خواهد شد.»
دعایی در پاسخ به پرسشی درباره تنوع برنامه‌های بزرگداشت «آیین مهر» توضیح داد: «سعی کردیم با زبان هنر، بزرگداشت چهره‌های فرهنگی خراسان را پیش ببریم. از آنجا که «آینه‌دار دوران» نام جایزه‌ای هنری است که در ابتدا برای تصویرگری از آثار استاد باستانی پاریزی شکل گرفت و تا صدمین زادروز استاد در سال ۱۴۰۴ برنامه‌های خود را ادامه داد، با ارتباط گسترده‌ای که در این بخش میان هنرمندان به وجود آمد، هنر تصویرگری را برای موضوع جایزه انتخاب کردیم. در این دوره، نام استاد شفیعی کدکنی نیز با توجه به ظرفیت بالای تصویرگری اشعار ایشان انتخاب شد تا نمایشگاه آثار برگزیده بتواند در مهرماه، هم‌زمان با زادروز ایشان، گشایش یابد و دوباره با زبان هنر، معرف آثار فرهیختگان ایران باشد.»

تداوم مسیر «آیین مهر»
تا زادروز فردوسی با زبان هنر
او درباره نحوه فراخوان و دعوت از هنرمندان در این رویداد گفت: «از آنجا که فراخوان جایزه برای طیف مشخصی از هنرمندان بوده و دو فراخوانی متفاوت منتشر نشده است، برای بخش نقاشیخط، با همراهی «خانه فرهنگ و هنر گویا»، استادان برجسته‌ای برای اجرای زنده دعوت خواهند شد. با امکانات و ظرفیت‌هایی که موزه خوشنویسی ایران در اختیار ما قرار می‌دهد، نمایشگاه این آثار نیز هم‌زمان با زادروز استاد شفیعی‌کدکنی در محل این موزه برگزار خواهد شد که خود می‌تواند بخش قابل توجه و ارزشمندی از این رویداد باشد.»
دعایی در پاسخ به این سؤال که اثر نهایی برنامه «آیین مهر» چه زمانی رونمایی می‌شود و مخاطبان چگونه می‌توانند از آن بهره ببرند، گفت: «انتشار این آثار در قالب یک کتاب یادگار، معرفی مفاخر ایران با زبان هنر را رقم می‌زند؛ آثاری از بزرگانی که خود، در اصل، هنر ماندگار این سرزمین هستند. این اقدام می‌تواند قدرت و رسالت هنر در معرفی فرهنگ و ادب را یادآور شود و توجه نسل جدید را بیش از پیش به این حوزه جلب کند.»
او در پایان درباره چگونگی فعالیت دبیرخانه «آیین مهر» خاطرنشان کرد: «دبیرخانه اصلی برنامه در باغ‌موزه نگارستان دانشگاه تهران مستقر است؛ جایی که مجموعه اهدایی استادان هنر -که به یاد استاد باستانی پاریزی خلق شده بودند- توسط مجموعه «آینه‌داران دوران» به آنجا اهدا شده است. با این حال، دبیرخانه بخش هنری این رویداد در خانه هنرمندان ایران مستقر بوده و با همراهی انجمن تصویرگران ایران و خانه فرهنگ و هنر ایران برنامه‌ریزی‌ها را انجام می‌دهد. پس از نمایشگاه آثار خلق‌شده در مهرماه، رویداد «آیینه هنر» نیز با همراهی خانه هنرمندان ایران برای برگزاری بزرگ‌ترین نمایشگاه هنری به یاد ابوالقاسم فردوسی در این مرکز ادامه خواهد یافت تا در نهایت به زادروز فردوسی در اول بهمن‌ماه ختم شود. جزئیات برنامه‌ریزی‌های رویداد بعدی توسط خانه هنرمندان ایران و مؤسسه «آینه‌داران دوران» اعلام خواهد شد که در ادامه برنامه‌های کلان «روز تا زادروز فردوسی» قرار دارد.»

بــــرش

 جایزه «آینه دار دوران» امسال
برای بزرگداشت استادانی از دیار خراسان

دبیر رویداد «آیین مهر» در ادامه درباره بخش دوم این رویداد تشریح کرد: «بخش دیگر برای برپایی نمایشگاهی با اجرای زنده استادانی از حوزه نقاشیخط است که هم‌زمان با آن روز اجرا خواهند داشت. با توجه به انتخاب اشعار استاد شفیعی کدکنی برای جایزه «آینه‌دار دوران» و به نشانه احترام به یاد استاد شجریان، در آن روز اشعاری را که توسط ایشان انتخاب و خوانده شده بود، به عنوان موضوع آثار هنری نقاشیخط در نظر خواهیم گرفت.» دعایی با تأکید بر لزوم هم‌پوشانی برنامه‌ها با مناسبت‌های تاریخی و ملی مفاخر متذکر شد: «از آنجا که امسال هم صدمین سالگرد ادیب اول نیشابوری بوده و هم صدمین زادروز استاد احمد مهدوی دامغانی است، بر آن شدیم که جایزه «آینه‌دار دوران» امسال را برای بزرگداشت استادانی از دیار خراسان در نظر بگیریم. در زمان آغاز رویداد، یعنی از بزرگداشت صدمین سالگرد ادیب اول، برنامه‌هایی متناسب با مناسبت‌های موجود در فاصله زمان فراخوان تا نمایشگاه آثار هنرمندان، برای استادان دیگر خراسان برگزار می‌شود.»
او درباره چگونگی شروع و تداوم این برنامه‌ها گفت: «این رویداد با بزرگداشت ادیب دوم نیشابوری آغاز شد که به احترام روز قلم در تیرماه، با برگزاری نشستی در خانه هنرمندان ایران کلید خورد. در ادامه نیز برنامه‌ریزی شد تا برخی از چهره‌های برجسته خراسان، با همراهی شورای کتاب کودک و نشر «گه‌گاه»، با زبان کودکان معرفی شوند تا این نسل را برای آشنایی با بزرگان فرهنگ ایران آماده سازند؛ اقدامی که بی‌تردید نیازمند توجه و حمایت سایر مراکز دست‌اندرکار فرهنگی خواهد بود.»