رها منفرد
گروه علم و فناوری

رژیم کتوژنیک که در سال‌های اخیر به یکی از محبوب‌ترین شیوه‌های کاهش وزن و کنترل قند خون تبدیل شده، این بار نه به دلیل مزایای آن، بلکه به خاطر یافته‌ای نگران‌کننده در کانون توجه پژوهشگران قرار گرفته است. پژوهشگران مؤسسه فناوری ماساچوست (MIT) در مطالعه‌ای تازه دریافتند تأثیر این رژیم غذایی پرچرب و کم‌کربوهیدرات در بافت‌های مختلف دستگاه گوارش متفاوت است. به عنوان مثال هرچند با وادار کردن بدن به سوزاندن چربی به جای قند، به کاهش وزن کمک می‌کند و برای روده بزرگ مفید است اما می‌تواند باعث تحریک رشد تومورها یا پولیپ‌های روده کوچک شود. به همین دلیل برخی پژوهشگران، این رژیم غذایی را یک تیغ دولبه می‌دانند و معتقدند نباید این رژیم‌ غذایی را بدون در نظر گرفتن شرایط فردی و ویژگی‌های بافت‌های مختلف بدن تجویز کرد.
پژوهشگران در این مطالعه، موش‌هایی را که از نظر ژنتیکی مستعد ابتلا به سرطان روده بودند، تحت رژیم‌های غذایی متفاوت قرار دادند. نتیجه، نشان داد موش‌های دارای رژیم کتوژنیک، بیش از گروه کنترل در معرض خطر تشکیل تومورهای روده کوچک قرار دارند. در مقابل، همین رژیم غذایی در روده بزرگ نتیجه‌ای کاملاً متفاوت داشت و پژوهشگران مشاهده کردند که رژیم کتوژنیک برخلاف روده کوچک، از رشد تومورهای روده بزرگ جلوگیری می‌کند.
 در این نوع رژیم برای تولید انرژی، اسیدهای چرب به جای کربوهیدرات‌هایی مانند گلوکز می‌سوزد واجسام کتونی تولید می‌شود. بررسی‌های تکمیلی نشان داد برخلاف تصور اولیه، عامل اصلی تحریک تومورهای روده کوچک، اجسام کتونی نیستند بلکه انگشت اتهام به سوی نحوه سوخت‌وساز چربی در سلول‌های روده می‌رود. وقتی سلول‌ها برای تأمین انرژی به سوزاندن اسیدهای چرب روی می‌آورند، مسیر متابولیکی خاصی فعال می‌شود که پروتئین‌هایی از خانواده PPAR را تحریک می‌کند. این پروتئین‌ها به سلول‌های بنیادی روده پیام می‌دهند با سرعت بیشتری تقسیم شوند. «عمر ییلماز»، سرپرست این پژوهش، دراین باره گفت: «تکثیر سلول‌های بنیادی می‌تواند در موقعیت‌هایی خاص مانند زمانی که پوشش روده نیاز به ترمیم دارد، مفید باشد اما تکثیر بیش از حد، می‌تواند سلول‌ها را به سمت سرطانی شدن و تشکیل تومور سوق دهد. او در ادامه یادآور شد:سؤال عمیق‌تر این است که چرا یک رژیم غذایی مشابه، پیامدهای متضادی در روده بزرگ و کوچک دارد؟ این چیزی است که ما در مرحله بعد برای درک آن تلاش خواهیم کرد.
منبع: MIT