مسجدالرضا محلی برای میزبانی از زائران
نیلوفر منصوری/ مساجد تهران در روزهای وداع با رهبر شهید به یکی از اصلیترین محلهای خدمترسانی و پشتیبانی از مردم تبدیل شدهاند. در میان ۱۷۰۰ پایگاه خدمترسانی که برای بدرقه رهبرِ شهید آماده شدهاند، مسجدالرضا در میدان نیلوفر، حکایتی متفاوت دارد. به دلیل فاصله بسیار کم با مصلای امام خمینی(ره)، این مسجد از یک فضای عبادی ساده به یک قرارگاه عملیاتی بزرگ تبدیل شده است. اینجا تلاش خادمان برای پذیرایی، با غم و عزاداری مردم همراه شده است؛ قرارگاهی که برای میزبانی از زائران، تیمهای خبری و نیروهای مستقر در میدان، با تمام توان قد علم کرده است. در میان این همه شلوغی، مسجدالرضا به استراحتگاهی برای زائران تبدیل شده است؛ جایی که خادمان با پذیرایی ساده و صادقانه، خستگی راه را از تن مردم خسته بیرون میکنند.
پشت این تکاپو و تلاش، یک برنامهریزی منظم برای پشتیبانی و تدارکات قرار دارد. مهدی جاویدپور، مدیر اجرایی مسجدالرضا با بیان اینکه چطور فضاهای داخلی مسجد برای خواب و استراحت زائران آماده شده و آشپزخانه شبانهروزی در حال کار است به «ایران» میگوید:« در این چند روز، علاوه بر مردم عزادار، بخش زیادی از تیمهای خبری، عکاسان و نیروهای برقرارکننده نظم و امنیت که در محدوده مصلی مستقر هستند، در این مسجد اسکان داده شدهاند تا روند برگزاری مراسم با هماهنگی بهتری جلو برود.» مردم این روزها در این منطقه در حال تردد هستند و تقریباً بهطور کامل محدوده مصلی پیادهمحور شده و جمعیتی که از مصلی میآیند یا در مسیر رسیدن به آن هستند، این منطقه را به یک گذرگاه دائمی تبدیل کرده است. داربستها و چادرهای خدماتی روبهروی مسجد، محدودهای منظم برای موکبها ساختهاند و مسیر حرکت مردم در کنار آنها جریان دارد. در این فضا؛ مردم آرام و بدون ازدحام تنشزا از میان صفهای توزیع آب، شربت و خرما عبور میکنند و خادمان مدام بین جمعیت در رفتوآمدند.مهدی جاویدپور میگوید: «موقعیت ما نسبت به مصلای امام خمینی(ره) یک ویژگیِ خاص به مسجد داده است. این نزدیکی باعث شده که حجم خدماترسانی ما با مساجد دیگر متفاوت باشد. ما نه تنها میزبان زائران عزیز هستیم، بلکه بسیاری از تیمهایِ اجرایی، گروههای خبری و تیمهای امنیتی که برای پوشش و تأمین مراسم در مصلی مستقر هستند، اینجا اسکان یافتهاند. در واقع ما اینجا یک نقطه ثقل هستیم؛ نقطهای که خبرنگار خسته، نیروی امنیتی که شیفت سنگینی داشته و زائری که از راه دور آمده، همه اینجا پناه میگیرند.«
او درباره ساختار اسکان توضیح میدهد که چگونه شبستانها و سالنهای همایش تغییر کاربری دادهاند: «ما تمام سالنهای همایش، شبستانها و هر فضایِ مسقفی که در اختیار داشتیم را آماده کرده ایم. ظرفیت ما ۱۵۰۰ نفر است. این اسکان بهصورت آزادانه و رها نیست؛ بلکه با هماهنگی مرکز امور مساجد، افراد با معرفینامه میآیند و این نظم ورود و خروج به ما کمک میکند تا بتوانیم مدیریت درستی روی منابع داشته باشیم.»
آشپزخانهای برای میزبانی
آشپزخانه مسجدالرضا، یک داستان مجزاست. در محیطی که شاید برایِ پخت روزانه طراحی نشده بود، حالا ٢٠ نفر با تمام توان در حال پخت و پز هستند. جاویدپور میگوید: « برای ۲۵۰۰ پرس غذا در هر وعده تدارک دیدهایم. سه وعده اصلی؛ صبحانه، ناهار و شام. آشپزهای ما و نیروهای تدارکات، در دو شیفت کاری فشرده فعال هستند تا حتی یک نفر هم بدون اطعام نماند. چایخانه کنار مسجد هم ۲۴ساعته خدمات میدهد و برای روزانه ۲۵ هزار لیوان شربت برنامهریزی کردهایم.» آنچه در مسجدالرضا در حال وقوع است، یک پذیراییِ سنتی نیست؛ این یک عملیات لجستیکی تمامعیار است. جاویدپور با بیان این جمله میگوید: «از جمعهشب که درهای مسجد به روی عزاداران باز شده تا دوشنبهشب که این مأموریت به پایان میرسد، زمان در اینجا معنای دیگری دارد. ساعتها در این مسجد بر اساس نیاز مردم تنظیم میشود.»
در میان انبوه جمعیت حاضر در میدان، حضور نسلهای گوناگون صحنههای عجیبی را رقم زده است. پیرمردانی که دوشادوش جوانان دهه هشتادی و نودی، برای خدمترسانی کمر بستهاند. در گوشهای، مادری در کنار فرزند خردسالش، در حال مرتب کردن خرما برای توزیع است. مدیر اجرایی مسجدالرضا معتقد است: «این تصویر، دقیقاً همان چیزی است که مساجد تهران را از هر نهاد دولتی یا اجرایی دیگری متمایز میکند.» او می گوید:« در واقع، این مساجد تهران، شبکهای عظیم از همبستگی اجتماعی هستند. مسجدالرضا فقط یک نمونه از این شبکه است. وقتی به دورنمای این حضور نگاه میکنیم، متوجه میشویم که در حساسترین لحظات تاریخی همین مساجد به خانه امنی تبدیل میشوند که در آن، تفاوتهای ظاهری افراد از بین میرود و همه با هدفی واحد، یعنی احترام به رهبر شهیدشان، یک دل میشوند.»

