در حافظه موقت ذخیره شد...
بزرگداشت پژوهشگری که موسیقی ایرانی را با جان و دل شناخت
حسین علیزاده: استیون بلام برای ما یک هموطن است
«استیون بلام»، متولد کلیولندِ اوهایو، تحصیلات موسیقی خود را در هنرستان موسیقی کالج اُبرلین دنبال کرد. او که به گفته خودش از مسیر شعر به موسیقی علاقهمند شد، بخش مهمی از فعالیتهای پژوهشی خود را به موسیقی ایرانی اختصاص داد. رساله دکترای این پژوهشگر ۸۴ ساله نیز درباره موسیقی شمال خراسان بود. بلام در متنی که آمنه یوسفزاده، از شاگردان او در این مراسم قرائت کرد، درباره آغاز ارتباطش با موسیقی ایرانی گفت: «دیدار من با دکتر نورعلی برومند در دانشگاه ایلینوی، زمانی که دانشجوی دکترای موسیقیشناسی بودم، سرآغاز دلبستگی من به موسیقی، شعر و پیوند شعر و موسیقی در زبان فارسی و زبانهای دیگر شد. به عنوان دانشجوی فرهنگهای انسانی، علاقهمند بودم رسالهام را بر گفتوگو با موسیقیدانان بنا کنم و از همین رو تصمیم گرفتم پژوهش خود را درباره موسیقی شمال خراسان و در سه زبان ترکی، کرمانجی و فارسی انجام دهم.»
حسین علیزاده، آهنگساز و نوازنده پیشکسوت، یکی از سخنرانان این مراسم بود. او با اشاره به شخصیت استیون بلام گفت: «او یک انسان و یک فرشته است؛ کسی که وقتی میخواهد با همنوع خود و با هنر او شریک شود، این کار را عمیق و صادقانه انجام میدهد.» علیزاده همچنین یاد استاد جلیل شهناز را که سالن محل برگزاری مراسم به نام اوست، گرامی داشت. این آهنگساز با اشاره به اهمیت حضور پژوهشگرانی مانند بلام در شناخت موسیقی ایرانی اظهار کرد: «آنچه باعث حضور من در این برنامه شد، این جشن خودساخته است که به همت اهالی موسیقی برگزار شده است.» علیزاده همچنین نسبت به نگاههای سطحی در پژوهش موسیقی هشدار داد و گفت: «کسانی که واقعاً شیفته موسیقی میشوند، هم به علم موسیقی آگاهاند و هم به احساس موسیقی. استیون بلام نمونه چنین انسانی است؛ کسی که فارسی را زیبا صحبت میکند و احساس او نسبت به موسیقی ایرانی، حتی از فاصلهای دور، قابل درک است.» علیزاده با تأکید بر پیوند موسیقی و انسانیت ادامه داد: «موسیقی در درجه اول احساس است؛ پیش از آنکه تحلیل و تجزیه شود، باید تجربه شود. پژوهش درباره موسیقی زمانی ارزشمند است که با خلاقیت و نگاهی زنده به حال و آینده همراه باشد.» او در پایان سخنانش گفت: «استیون بلام برای ما یک هموطن است؛ کسی که گویی پیشتر ایرانی
بوده است.»
محمدرضا درویشی، پژوهشگر موسیقی اقوام ایران، دیگر سخنران این مراسم بود. او با اشاره به سالها ارتباط استیون بلام با فرهنگ و موسیقی ایران گفت: «سفرهای استیون بلام به ایران از اواخر سال ۱۳۴۷ آغاز شد و تا آخرین سفری که برای بررسی پایاننامه هومان اسعدی به ایران آمد، ادامه داشت.»
درویشی با اشاره به یکی از مهمترین بخشهای نوشتههای بلام درباره موسیقی ایرانی افزود: «بلام در پیشگفتار کتاب خود با عنوان «شعرخوانی در شمال خراسان» جملهای بسیار کلیدی دارد. او مینویسد وقتی از من میپرسند چگونه با موسیقی آشنا شدی، پاسخ میدهم: از طریق شعر.»
این پژوهشگر موسیقی با طرح این پرسش که آیا دیگر موسیقیشناسان نیز توانستهاند موسیقی ایرانی را از مسیر شعر درک کنند، تأکید کرد: «این نگاه نشان میدهد که ارتباط بلام با موسیقی ایرانی صرفاً یک مطالعه دانشگاهی نبوده، بلکه از دریچه فرهنگ، زبان و احساس شکل گرفته است.»
