ارزیابی محمد مهاجری از سخنان اخیر رئیس جمهوری
واقعبینی، ضرورت اداره کشور است
محمد مهاجری، فعال سیاسی اصولگرا در ارزیابی سخنان چند روز اخیر رئیس جمهوری و تأکید پزشکیان بر ارائه تصویری واقعبینانه از شرایط کشور، تأکید میکند که هم واقعگرایی و هم آرمانخواهی برای کشور مفید هستند اما آنچه میتواند خسارتزا باشد، مواضع غیر قابل اجراست که توقعات را بالا میبرد بدون آنکه مقدورات و امکانات لازم برای عملیاتی شدن آن وجود داشته باشد. به گفته مهاجری، واقعبینی ضرورت اداره کشور است.
پزشکیان در برنامههای مختلف چند روز گذشته، بر برقراری تناسب میان داشتهها و خواستهها، بیان واقعیتها به مردم، پرهیز از شعاری کردن سیاستها و اهتمام به حفظ وحدت و انسجام ملی تأکید کرده است. چنانکه او 22 اردیبهشت ماه یکی از سیاستهای اساسی دولت در شرایط فعلی را «کنترل مصرف و جلوگیری از شکلگیری تقاضای القایی و کاذب» عنوان کرد و گفت: «اقتضائات شرایط فعلی کشور ایجاب میکند که مدیریت تقاضا با دقت انجام شود؛ چرا که ایجاد تقاضای غیرواقعی بدون تأمین متناسب کالا، منجر به نارضایتی عمومی و برهمخوردن تعادل بازار خواهد شد.»
مهاجری در گفتوگو با «ایران» میگوید: «وقتی از واقعگرایی سخن گفته میشود، منظور این نیست که آرمانگرایی نفی شده است. بسیاری از آرمانها در بستر واقعیت شکل میگیرند و تنها از مسیر واقعگرایی قابلیت تحقق پیدا میکنند.» او تأکید میکند که آرمانگرایی و واقعگرایی نهتنها در تعارض با یکدیگر نیستند، بلکه در بسیاری از مواقع مکمل هم به شمار میروند. از نگاه مهاجری، آنچه در برابر واقعگرایی قرار میگیرد، توهم و خواستههای غیر قابل اجراست، نه آرمانخواهی.
این فعال رسانهای واقعگرایی را، بهویژه در عرصه سیاست و اقتصاد، مفهومی کاملاً زمینی و مبتنی بر محاسبه توصیف میکند. به گفته او، در این حوزهها معیارها و شاخصها قابل اندازهگیری، احصا و ارزیابیاند. او برای توضیح این موضوع به مثال ساخت یک کارخانه اشاره میکند. جایی که همهچیز بر پایه محاسبات دقیق پیش میرود. از برآورد هزینهها و امکانات مورد نیاز گرفته تا ظرفیت تولید، نیروی انسانی و زمانبندی اجرا. از نگاه او، حتی اگر هدف نهایی از ساخت آن کارخانه توسعه کشور یا تحقق یک آرمان اقتصادی باشد، رسیدن به آن هدف بدون تکیه بر محاسبات واقعی ممکن نیست. مهاجری معتقد است هر فرد یا مجموعهای که در چنین پروژهای واقعیات عینی را نادیده بگیرد، در نهایت با شکست مواجه خواهد شد. عضو شورای سردبیری خبرآنلاین، میگوید تجربههای مختلف جهانی نشان داده هر زمان تصمیمگیریها بر پایه تصورات غیرواقعی شکل گرفته، نتیجهای جز خسارت و ناکامی در پی نداشته است چنانکه دشمنان ایران نیز بارها دچار چنین خطاهایی شدهاند. مهاجری با اشاره به جنگ ۱۲ روزه و سپس جنگ ۴۰ روزه میگوید اسرائیل و آمریکا تصور میکردند میتوانند ظرف چند روز جمهوری اسلامی و حتی کلیت ایران را از پا درآورند، اما این اتفاق رخ نداد، زیرا محاسبات آنان بر پایه واقعیت نبود و مؤلفههایی مانند اراده ملی، غیرت عمومی و ظرفیت اجتماعی جامعه ایران را نادیده گرفته بودند و همین غفلت باعث شد تحلیلهایشان به توهم نزدیک شود.
واقعگرایی به معنای چشمپوشی از اهداف بلندمدت نیست
مهاجری در ادامه به عرصه نظامی اشاره میکند و میگوید با وجود برتری تسلیحاتی و حضور قدرتمندترین ارتش جهان در میدان، باز هم نتیجه مطابق خواست آمریکا و اسرائیل پیش نرفت. او تأکید میکند وقتی بخشی از واقعیت دیده نشود، محاسبه ناقص میشود و تصمیمگیری به خطا میرود. به گفته این فعال سیاسی، افرادی در حوزههای سیاسی، اقتصادی و فرهنگی حضور دارند که تحلیلها و برداشتهایشان از مسائل، چندان مبتنی بر واقعیت نیست. این افراد علاوه بر آسیب زدن به اعتبار شخصی و سیاسی خود، برای کشور نیز گاهاً هزینه ایجاد میکنند. مهاجری میگوید اگر چنین افرادی مسئولیتهایی هم داشته باشند آنگاه مواضع غیر واقع بینانه آنان میتواند به نام نظام و کشور تلقی شود و هزینههای سیاسی و اجتماعی ایجاد کند.
این فعال سیاسی همچنین معتقد است مواضع غیر واقع بینانه، بستر شکلگیری سیاستهای هیجانی است. گاهی یک تصویر، یک شعار خیابانی یا یک اتفاق محدود، دستمایه تحلیلهای بزرگ و غیرواقعی قرار میگیرد و فضای عمومی را به سمت هیجان سوق میدهد. در چنین شرایطی، بهجای عقلانیت و محاسبه، احساسات و تخیلات میداندار میشوند و این همان نقطهای است که میتواند به منافع ملی آسیب وارد کند. به گفته وی، هم واقعگرایی و هم آرمانخواهی برای کشور مفید هستند. او آرمانخواهی را ارزشمند میداند که بر بستر شناخت دقیق از امکانات، محدودیتها و ظرفیتهای واقعی جامعه شکل بگیرد. همچنین معتقد است واقعگرایی نیز زمانی مفید خواهد بود که به معنای چشمپوشی از اصول و اهداف بلندمدت تلقی نشود. مهاجری تأکید میکند: «کشوری که تصمیمهایش بر پایه واقعیت و محاسبه دقیق شکل بگیرد، حتی در سختترین شرایط نیز میتواند از منافع خود دفاع کند و مسیر پیشرفت را ادامه دهد.»

