معاون بینالملل دانشگاه علوم پزشکی تهران:
برای ارتقای رتبه علمی کشور به اینترنت بینالملل نیاز داریم
محدثه جعفری
گروه گزارش
محدودیتهای دسترسی به اینترنت بینالملل مشکلاتی برای اعضای هیأت علمی دانشگاهها ایجاد کرده است. در یک ماه گذشته بهرغم دسترسی به اینترنت پرو، سایتهایی که موتورجستوجوی اصلی در حوزه پزشکی محسوب میشوند، به غیر از چند روز، امکان دسترسی نداشتند. موضوعی که حتی دکتر محمدرضا ظفرقندی وزیر بهداشت هم به آن اشاره کرد و در نامهای به دبیر شورای عالی و رئیس مرکز ملی فضای مجازی خواستار رفع محدودیتهای غیرضرور شد. علیرضا استقامتی رئیس دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران هم با بیان اینکه اینترنت پرو تلفنهمراه پاسخگوی نیازهای علمی نیست، میگوید: «اساتید برای استفاده از امکانات ناچار هستند بهصورت نوبتی و در صف، از اینترنت استفاده کنند.» با این اوصاف، برخی کارشناسان معتقدند به دلیل تأثیر محدودیت دسترسی به اینترنت بینالملل بر انجام پژوهشها، گردآوری دادهها، کاهش مراودات علمی یا انتشار پژوهشها در سطح بینالملل، ممکن است با کاهش رتبهبندی دانشگاهها در منطقه و دنیا روبهرو شویم. کما اینکه محدودیتهای اینترنتی و تحریمهای علمی و فناورانه خارجی باعث شده دانشگاه علوم پزشکی تهران که رتبه یک دانشگاههای کشور را دارد، در میان کشورهای آسیا رتبه 111 را داشته باشد، درحالی که در سال 2016 میلادی رتبه دانشگاه علوم پزشکی تهران بسیار بهتر از امروز بود.
دکتر کوروش جعفریان معاون بینالملل دانشگاه علوم پزشکی تهران با اشاره به این موضوع به «ایران» میگوید: «با وجود اینکه رتبه دانشگاه ما اکنون 111 آسیاست، اما قانع کننده نیست. زیرا با توجه به توانایی علمی، تحقیقات، مقالات، اساتید و پژوهشگرانی که در کشور فعالیت میکنند، ایران میتواند سطح بالاتری داشته باشد، اما محدودیتهای اینترنتی باعث شد دانشگاه ما در آسیا چنین رتبهای داشته باشد. این درحالی است که دانشگاه علوم پزشکی تهران میان تمام علوم پزشکیها رتبه یک کشوری را به خود اختصاص داده است.»
او میگوید: «سال 2013 رتبه دانشگاه ما در آسیا 62 بود و در دورهای به 140 و حتی 190 هم رسیدیم. سال گذشته رتبه 109 آسیا بودیم، اما امسال در میان دانشگاههای آسیا در پله 111 قرار گرفتیم. انتظار این بود که هر سال بتوانیم رتبه دانشگاه را بهتر کنیم تا به دانشگاههای برتر آسیا نزدیک شویم. هدف از رتبهبندی این است که خودمان را با مراکز علمی دنیا مقایسه کنیم و بدانیم کجای کار قرار داریم، اما با وجود تمام دستاوردهایی که داشتیم، رتبهای که به دست آوردهایم برای وجهه علمی کشور مناسب نیست.»
18 شاخص برای رتبهبندی تایمز
پایگاه رتبهبندی «تایمز» یکی از نظامهای رتبهبندی معتبر است که در سال 2013 میلادی رتبهبندی دانشگاههای آسیایی را هم در کنار رتبه بندیهای بینالمللی آغاز کرد. دکتر جعفریان درباره شاخصهای رتبهبندی تایمز برای دانشگاههای آسیا توضیح میدهد: «در رتبهبندی تایمز آسیا، 929 دانشگاه از 36 کشور مختلف در 18 شاخص مورد ارزیابی قرار میگیرند و شاخصها در پنج معیار بررسی میشود. مثل معیار آموزش که حدود 25 درصد سهم ارزیابی را در رتبهبندی به خود اختصاص داده، حدود 30 درصد از رتبهبندی به بخش پژوهش مرتبط میشود. همچنین محیط پژوهش که بسیاری از افراد به آن توجه نمیکنند، بسیار مهم است و حدود 28 درصد اثرگذاری در ارتقای سطح رتبهبندی تایمز دارد. ارتباط با صنعت حدود 10 درصد مؤثر است، همچنین وجهه بینالمللی دانشگاهها 5 درصد این معیار را به خود اختصاص داده است. بنابراین هر دانشگاهی برای کسب رتبه مطلوب با تنوعی از شاخصها روبهرو میشود که باید به تک تک آنها توجه کند.»
افزایش 50 درصدی درآمد ارزی دانشگاه
او با اشاره به چالشهایی که سال گذشته کشور با آن روبه رو بود، میگوید: «سال 1404 به دلیل شرایط خاص ناشی از تجاوز نظامی به کشور، حدود پنج ماه دسترسی به اینترنت که بتوانیم با جوامع بینالمللی ارتباط برقرار کنیم محدود بود، تا جایی که بسیاری از پروازهای ما که برای شرکت در برنامههای دانشگاهی بینالمللی و همایشهای علمی جهانی بود هم لغو شد. اما بهرغم همه مشکلاتی که داشتیم، در سال گذشته رکورد جذب دانشجو را در تاریخ دانشگاه علوم پزشکی تهران شکستیم و توانستیم درآمدهای ارزی دانشگاه را بیش از 50 درصد افزایش بدهیم. مسئولان دانشگاه با وجود تمام محدودیتها، تلاش میکنند بخش علمی ارتقا یابد، اما گاهی اوقات اتفاقاتی رخ میدهد که از حوزه اختیارات و عملکرد ما خارج است. مثلاً تحریمهایی که طی چندسال گذشته با شدت بیشتری اعمال شده، کار پژوهش و تحقیق را سختتر کرده است، به همین دلیل برای حفظ رتبه علمی در جهان و آسیا بهتر است به برخی مسائل دقت بیشتری داشته باشیم.»
معاون بینالملل دانشگاه علوم پزشکی تهران میگوید: «در حال حاضر پنج دانشگاه اول آسیا برای کشور چین هستند. اگر بخواهیم رتبه دانشگاههای خودمان را ارتقا دهیم، سیاستگذاری کشور، از جمله سیاستهای اینترنتی و علمی باید هدفمندتر باشد. کما اینکه بعضی از اساتید دانشگاه علوم پزشکی تهران سردبیر مجلات برتر دنیا هستند، یعنی مجله به اسم آنها شناخته میشود، اما در ایامی که به اینترنت دسترسی نداشتند، نمیتوانستند مقالههای ارسال شده به این نشریات خارجی را داوری و ارزیابی کنند.»
دکتر جعفریان با بیان اینکه اساتید دانشگاهها باید در هر شرایطی به اینترنت دسترسی داشته باشند، میگوید: «آنان باید بتوانند در شبکههای ارتباطی با سایر پژوهشگران داخلی و جهانی ارتباط برقرار کنند. حتی برای سفرهای خارجی علمی باید برای اساتید هزینه سفر تعریف کنیم تا آنان بتوانند در سمینارها و همایشهای بینالمللی شرکت کنند.»
او با بیان اینکه اکنون سایتهای دانشگاههای کشور «ایران اکسس» Iran access است، توضیح میدهد: «ایران اکسس بودن سایتها یعنی دسترسی به اطلاعات آنها فقط برای آیپیهای ایرانی ممکن است و افراد خارج از کشور نمیتوانند به این سرورها متصل شود. هرچند این شرایط ناشی از جنگ و تجاوز نظامی دشمن به کشور است، اما مسئولان باید در سیاستگذاریها به این مسأله هم توجه کنند که در این صورت چطور میتوان سیاست جذب دانشجو را دنبال کرد، یا وقتی کسی خارج از ایران دانشگاه ما را نمیبیند، چطور میتوانیم با دانشمندی از کشورهای دیگر ارتباط برقرار کنیم تا تحقیقات بینالمللی انجام دهیم.»
وی با تأکید بر اینکه باید با حفظ ملاحظات امنیت ملی که در زمینه اینترنت مطرح است، سیاستهای ضروری برای محدودسازی اینترنت در شرایط جنگی به گونهای بازطراحی شود که راه فعالیتهای علمی بینالمللی همچنان باز بماند، تصریح میکند: «البته با وجود برخی مشکلات در حوزه اینترنت بینالملل، این شاهکار محققان و پژوهشگران ایرانی است که دانشگاههای ما از جمله دانشگاه علوم پزشکی تهران هنوز هم در رتبهبندی تایمز قرار دارند.»
