در حافظه موقت ذخیره شد...
کلاهخود سرباز ساسانی در دانشگاه ییل و معمای یک تونل مرگبار
پیروزی فراموششده ساسانیان در شام
میان کشتههای رومی، جسد یک سرباز ساسانی هم یافت شد که کلاهخود کنارش افتاده بود. کف تونل پر از تکههای تخته سقف، یک کوزه شکسته پر از قیر و بلورهای گوگرد بود. شواهد یافت شده باعث شد فرضیه پرسر و صدایی مطرح شود: ساسانیان عمداً گاز سمی تولید کردهاند تا مدافعان رومی را از پا درآورند. طبق این فرضیه، وقتی حفاران تونل فهمیدند رومیان به سمتشان تونل میزنند، یک آتشدان پر از گوگرد و قیر روشن کردند. سوختن این مواد، دیاکسید گوگرد تولید میکند؛ گازی غلیظ و سوزناک که ریه را درگیر میکند و در فضای بسته به سرعت خفقان میآورد. احتمالاً ساسانیان این آتشدان شعلهور را به داخل تونل رومیان انداختند تا گاز سنگین در دالان پخش شود.
گزارش کاوشها چندان دقیق نیستند و فاقد نقشه فنی، طرح ها خوانا هستند و بیشتر یادداشتهای اولیه هم گم شدهاند. گذشته از این، احتمالاً تعداد سربازان خیلی کمتر بوده است. طرحهای موجود فقط ده جمجمه و دست کم هشت اسکلت را نشان میدهند.
با فقط هشت کشته رومی، حمله با گاز خفه کننده ضروری نبوده، یک درگیری معمولی تن به تن هم میتوانست این تلفات را به بار آورد. طرفداران این فرضیه میگویند بررسی اسکلتها اثری از زخم شمشیر را نشان نمیدهد. هر چه باعث مرگ سربازان در آن تونل شده باشد، یک حقیقت انکارناپذیر میماند: ساسانیان پیروز شدند. آنها دورا-اروپوس را فتح کردند.
شاپور یکم سربلند به ایران بازگشت و سنگنگارههای نقش رستم هنوز هم پیروزیهایش را فریاد میزنند. کلاهخود آن سرباز ساسانی که هزار و هفتصد سال پیش در مرزهای باختری ایران آن روزگار جان خود را از دست داد، امروزه در نگارخانه هنر دانشگاه ییل در شهر نیوهیون، ایالت کنتیکت آمریکا نگهداری میشود.
*این یادداشت برگرفته از منابع خارجی است
