یاسمن صادق شیرازی
گروه خودرو

در شرایطی که فشارهای آمریکا علیه ایران وارد مرحله تازه‌ای شده، چین آرام‌آرام به مهم‌ترین تکیه‌گاه صنعت خودروی ایران تبدیل می‌شود. حالا بخش زیادی از قطعات، فناوری و حتی مدل‌های جدید بازار خودرو از مسیر همکاری با شرکت‌های چینی تأمین می‌شود و به همین دلیل، هر تغییری در رابطه تهران و پکن می‌تواند مستقیماً روی قیمت، تولید و وضعیت بازار اثر بگذارد. تحولات روزهای اخیر هم نشان می‌دهد چین دیگر مثل گذشته قصد ندارد به‌راحتی زیر فشار آمریکا عقب‌نشینی کند. واشنگتن در ادامه سیاست فشار حداکثری، چند شرکت و پالایشگاه بزرگ چینی را هدف تحریم قرار داد و همزمان به بانک‌ها و مؤسسات مالی بین‌المللی هشدار داد همکاری با شبکه مالی ایران می‌تواند هزینه‌ساز باشد. اما واکنش پکن این بار متفاوت بود. وزارت بازرگانی چین این تحریم‌ها را غیرقانونی توصیف کرد و از شرکت‌های چینی خواست از تحریم‌های یک‌جانبه آمریکا تبعیت نکنند. همین موضع‌گیری برای صنعت خودرو ایران اهمیت زیادی دارد. صنعت خودروی ایران در سال‌های اخیر وابستگی زیادی به زنجیره تأمین چین پیدا کرده؛ از واردات قطعات و تجهیزات گرفته تا همکاری با برندهای چینی در خطوط مونتاژ. به همین دلیل، وقتی دولت چین آشکارا از شرکت‌هایش حمایت می‌کند، معنایش این است که خودروسازان چینی با اطمینان بیشتری می‌توانند در بازار ایران بمانند. این موضوع درحالی مطرح می‌شود که تا همین چند وقت پیش، بسیاری از شرکت‌های چینی به خاطر ترس از جریمه‌های آمریکا با احتیاط در ایران فعالیت می‌کردند، اما حالا فضای تازه‌ای شکل گرفته است. به نظر می‌رسد چین ایران را فقط یک بازار کوچک نمی‌بیند، بلکه آن را بخشی از رقابت اقتصادی و سیاسی با آمریکا هم می‌داند. همین نگاه می‌تواند همکاری‌ها را وارد مرحله تازه‌ای کند؛ مرحله‌ای که فقط به فروش قطعه و مونتاژ محدود نباشد و به سمت سرمایه‌گذاری و همکاری بلندمدت حرکت کند. با این همه، بازار خودرو ایران حالا بیشتر از همیشه به رقابت چین و آمریکا گره خورده است. اگر پکن به ایستادگی مقابل فشارهای واشنگتن ادامه دهد، احتمال دارد همکاری‌های خودرویی دو کشور گسترده‌تر شود. اتفاقی که می‌تواند هم به حفظ تولید کمک کند و هم تنوع بیشتری به بازار خودرو ایران بدهد. حال، در پی این تحولات، این پرسش مطرح می‌شود که چین تا کجا کنار صنعت خودروی ایران می‌ایستد؟