دو ماده ناشناخته، سوغات مأموریت چین در ماه

رها منفرد/ پژوهشگران چینی به دنبال انجام مأموریت چانگ‌ای-۵، حدود ۱۷۳۱ گرم خاک و سنگ ماه را به زمین آوردند و حالا با تجزیه و تحلیل خاک این سیاره، موفق شده‌اند دو ماده معدنی ناشناخته را شناسایی کنند؛ کشفی که گامی مهم در پژوهش‌های فضایی و شناخت ترکیب شیمیایی سیاره ماه تلقی می‌شود.
محققان چینی، این دو ماده را
magnesiochangesite-(Y) و
 changesite-(Ce) نامگذاری و ثبت کردند. این، دومین و سومین ماده معدنی ماه است که توسط دانشمندان چینی شناسایی می‌شود. اولین مورد در سال ۲۰۲۲ با نام changesite-(Y) معرفی شده بود. اگر بخواهیم نگاهی به کشفیات جهانی نیز داشته باشیم باید گفت که این دو ماده، هفتمین و هشتمین ماده معدنی ناشناخته‌ای هستند که تاکنون در نمونه‌های بازگردانده‌شده از ماه شناسایی شده‌اند.
تفاوت جالب نمونه‌های «آپولو»
و «چانگ‌ای-۵»
این مواد معدنی ساختارهای بلوری ویژه‌ای دارند و این ویژگی، مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است. هرچند اندازه این بلورها تنها چند میکرومتر است، اما ساختار آنها جلوه‌ای از زیبایی میکروسکوپی نهفته در زیر سطح  را ظاهراً آشکار و این تصور را تقویت می‌کند که قمر زمین می‌تواند منبعی گسترده از مواد ارزشمند باشد.
«جی شیانگکون»، از اعضای این تیم پژوهشی درباره یافته‌های مأموریت چانگ‌ای-۵ می‌گوید: «میان نمونه‌های بازگردانده‌شده از برنامه آپولو و نمونه‌های مأموریت چانگ‌ای-۵ تفاوت جالبی وجود دارد. نمونه‌های آپولو معمولاً غنی از عناصر خاکی کمیاب سنگین هستند، در حالی که نمونه‌های چانگ‌ای-۵ عناصر خاکی کمیاب سبک را نشان می‌دهند. این تفاوت می‌تواند نشانه‌ای از فرآیندهای متفاوت در تکامل ماگمایی ماه باشد.اهمیت این کشف از آنجا بیشتر می‌شود که بر پایه دو منبع متفاوت نمونه انجام شده است.»
به گفته او، این دو ماده معدنی که در ذرات گرد و غبار ماه جای گرفته‌اند، به گروه فسفات‌های غنی از عناصر کمیاب خاک تعلق دارند.ساختار بلوری آنها منحصربه‌فرد است و تاکنون نمونه مشابه آنها در زمین یافت نشده است. این مواد معدنی، بخشی از گروه کانی‌های فسفاتی هستند که معمولاً در نمونه‌های به دست آمده از ماه، مریخ و برخی سیارک‌ها دیده می‌شوند و البته ترکیب آنها در اجرام مختلف منظومه شمسی تفاوت‌هایی چشمگیر دارد.