راز بازسازی نشدن سلولهای مغز کشف شد
آرزوکیهان
گروه علم و فناوری
آلزایمر و سایر بیماریهای شناختی، محققان را بر آن داشته تا در پژوهشهای خود به دنبال راهی برای ساخت نورونهای جدید مغز و جایگزینی آن با سلولهای عصبی مرده این عضو حیاتی بدن در چنین بیمارانی و درمان آنان باشند. بدن انسان هر روز درحال نو شدن است؛ گلبولهای قرمز حدود چهار ماه، سلولهای پوست کمتر از یک ماه و سلولهای پوشش روده تنها چند روز عمر میکنند، اما ظاهراً مغز رفتاری متفاوت دارد و در برابر نو شدن مقاومت میکند.
حالا دانشمندان در تازهترین تحقیق خود دریافتهاند پرندگان آوازه خوان، ماهیها و خزندگان قادر به بازسازی مغز (نوروژنز)هستند اما انسان و سایر پستانداران، از این قابلیت برخوردار نیستند. البته این محققان در آزمایشها و مطالعات خود، به این نتیجه رسیدند که انسانها و سایر پستانداران ممکن است به گونهای تکامل یافته باشند که نوروژنز را در بزرگسالی محدود کنند تا خاطرات مهم بلندمدت آنها حفظ شود.
کاهش حافظه با پیر شدن سلولها
در صورت آسیب دیدن یا پیر شدن سلولهای عصبی(نورونها)، حافظه و توانایی ترمیم مغز کاهش مییابد و البته بسیاری از پژوهشگران امیدوار بودند روزی بتوان با زایش نورونهای جدید(نوروژنز)، آثار زیانبار پیری مغز را جبران کرد.«بنجامین اسکات»، استادیار دانشگاه بوستون و نویسنده ارشد این مطالعه میگوید: «در پرندگان، خزندگان و ماهیها، مغز در طول زندگی دائماً در حال تولید نورونهای تازه است اما در پستانداران، این فرآیند بهطرز قابلتوجهی محدود شده است.»
تیم اسکات، مغز نوعی پرنده آوازه خوان با نام فنچهای گورخری را مطالعه کردند تا دریابند زایش سلولهای جدید در بزرگسالی چه تأثیری بر بافتهای پیرامون میگذارد. آنان با استفاده از میکروسکوپ الکترونی، مسیر حرکت نورونهای تازه را دنبال کردند و دریافتند که برخلاف تصور پیشین، این نورونها که سفتتر و فشردهتر از نورونهای بالغ هستند، از میان مسیرهای عصبی قدیمی عبور میکنند و درون مغز تونل میزنند.
اسکات میگوید: «این سلولها همهجا هستند؛ با تمام نورونهای بالغ تماس دارند و درست در مرکز فعالیتهای مغز قرار گرفتهاند و در نتیجه این «تونلزنی»، ممکن است برای ایجاد ارتباطات جدید، برخی مسیرها از بین بروند. دانشمندان احتمال میدهند با توجه به اینکه برخی از این مسیرها ممکن است مربوط به خاطرات گذشته باشد، احتمالاً مغز انسان برای محافظت از این خاطرات، اجازه نوروژنز در بزرگسالی را نمیدهد.
محافظت از خاطرات قدیمی
اسکات توضیح میدهد: «به نظر میرسد نورونهای جدید هنگام حرکت خود در مغز، بافت را میفشارند یا دگرگون میکنند. میتوان تصور کرد که این فرآیند احتمالاً مدارهای عصبی ثابت را تغییر میدهد و میتواند ارتباطاتی را از بین ببرد که اساس یادآوری خاطرات ذخیرهشده به شمار میروند.» پژوهشگران براین باورند انسان و سایر پستانداران احتمالاً در مسیر تکامل یاد گرفتهاند این زایش را محدود کنند تا حافظههای بلندمدت مهم آنها از گزند تغییر درامان بماند. بااینحال برخی دانشمندان هم معتقدند به دلیل تفاوتهای بنیادی میان مغز پرندگان و پستانداران، نمیتوان با قطعیت گفت همین فرآیند در مغز انسان نیز رخ میدهد یا نه.
منبع: https://www.sciencedaily.com
