گام بلند ایران برای تولید انرژی پاک

 
در شرایطی که جهان همچنان به سوخت‌های فسیلی وابسته است و از آلودگی هوا، بحران اقلیم و ناپایداری انرژی رنج می‌برد، توسعه راهکارهایی برای تولید سوخت‌های پاک اهمیت استراتژیک دارد. هرچند هیدروژن، بویژه زمانی که از منابع تجدیدپذیر تولید شود، یکی از امیدبخش‌ترین گزینه‌هاست، اما تولید مقرون‌به‌صرفه و پایدار آن، همچنان یک مانع جدی در مسیر توسعه انرژی‌های سبز به شمار می‌رود؛ چالشی که پژوهشگران ایرانی برای حل آن خیز برداشته‌اند.
پژوهشگران دانشگاه اصفهان با همکاری دانشگاه صنعتی امیرکبیر و یک شرکت فناور موفق به طراحی سامانه‌ای نوین برای تولید هیدروژن خورشیدی شده‌اند که به کمک نانوساختارهای مهندسی‌شده، هم بازده جذب نور را افزایش می‌دهد و هم پایداری مواد فعال را به شکل چشمگیری بالا می‌برد. این دستاورد می‌تواند یکی از اساسی‌ترین چالش‌های تولید هیدروژن، یعنی افت عملکرد در محیط‌های واقعی را کاهش دهد.
 این سامانه، یک فوتوآند پیشرفته برای شکافت فتوالکتروشیمیایی آب است. قلب این فناوری، ترکیب نانوساختار دی‌اکسید تیتانیوم با معماری «اپال معکوس» است. ساختار «اپال معکوس» با حفره‌های منظم نانومقیاس، نور را درون ماده به دام می‌اندازد و باعث می‌شود فوتون‌های بیشتری توسط لایه پروسکایتی جذب شود. این ویژگی بهبود چشمگیری در بازده تبدیل انرژی ایجاد می‌کند، زیرا نور فرصت بیشتری برای تعامل با ماده فعال پیدا می‌کند.
 مزیت مهم دیگر این نانوساختار، کمک به جمع‌آوری و انتقال الکترون‌هاست. در سامانه‌های فتوالکتروشیمیایی، اگر الکترون‌ها به‌سرعت از بخش فعال به بیرون منتقل نشوند، بازترکیب شده و واکنش تولید هیدروژن را مختل می‌کنند. ساختار اپال معکوس مسیر حرکت حامل‌ها را کوتاه کرده و به افزایش راندمان جداسازی بار کمک می‌کند.
 برای حل مشکل ناپایداری پروسکایت در محیط آبی نیز از یک لایه محافظ کربنی استفاده شده است. این لایه شامل ترکیبی از کربن بلک، گرافیت و تونر بازیافتی است که علاوه بر ایجاد پایداری، هزینه تولید را نیز کاهش می‌دهد. این نتایج نشان می‌دهد، ترکیب مواد پروسکایتی با طراحی هوشمند نانوساختارها می‌تواند مسیر جدیدی برای توسعه فناوری‌های تولید هیدروژن پاک بگشاید؛ مسیری که در صورت تجاری‌سازی، تأثیری مستقیم بر آینده انرژی پایدار خواهد داشت.