مدیرکل دفتر مشاوره و سلامت سازمان امور دانشجویان وزارت علوم در گفتوگو با «ایران»:
۲۰ تا ۳۰ درصد دانشجویان، متقاضی خدمات مشاورهای هستند
غزل ثانی
گروه اجتماعی
ارائه خدمات روانشناختی و حمایتی دانشگاهها به دانشجویان در دوران جنگ و آتش بس، نهتنها متوقف نشده بلکه با گستره و شدت بیشتری ادامه یافته است. خدماتی که از طرحهای تلفنی و پیگیریهای تخصصی تا آموزشهای ویژه برای دانشجویان داخل و خارج از کشور را شامل میشود و تلاش دارد فشارهای روانی ناشی از جنگ تحمیلی را برای جامعه دانشجویی کاهش بدهد.
حمیدرضا حسنآبادی، مدیرکل دفتر مشاوره و سلامت سازمان امور دانشجویان، در گفتوگو با «ایران» درباره خدمات مشاورهای ارائهشده به دانشجویان در پی حمله دشمن و شرایط جنگی اخیر توضیح میدهد: «مجموعه سازمان امور دانشجویان وزارت علوم در این مدت تلاش کرده خدمات روانشناختی و مشاوره حمایتی گسترده و مستمری در اختیار دانشجویان قرار بدهد. حتی پیش از آغاز شرایط جنگی در کشور به دلیل بروز برخی مشکلات در دیماه، برنامههایی برای ارائه خدمات روانشناختی در دانشگاهها فعال بود.»
او درباره طرحهای روان درمانی و مشاورهای که به دانشجویان ارائه میشود، توضیح میدهد: «از سال گذشته خدمات ما در قالب سه طرح «صدای مشاور دانشجو»، «احوالپرسی» و «خداقوت» اجرا میشد. در طرح صدای مشاور دانشجو، دانشجویان به شکل مستقیم با مراکز مشاوره دانشگاهها تماس میگرفتند و خدمات مشاورهای دریافت میکردند. در طرح احوالپرسی نیز مراکز مشاوره با دانشجویان، اساتید، کارکنان دانشگاهها و حتی اعضای خانواده آنها تماس میگرفتند تا وضعیت روانی و شرایط آنها را بررسی کنند. همچنین در قالب طرح خداقوت، توجه ویژهای به دانشجویان به خصوص دانشجویان تحصیلات تکمیلی که در خوابگاهها حضور داشتند و همزمان با امتحانات نیمسال اول با فشارهای تحصیلی مواجه بودند، انجام شد.»
حسنآبادی با اشاره به افزایش فعالیتهای دفتر مشاوره سازمان امور دانشجویان با شروع جنگ تحمیلی سوم میگوید: «با شروع شرایط جنگی از ۹ اسفند ماه سال گذشته، این خدمات نه تنها متوقف نشد بلکه با جدیت بیشتری ادامه پیدا کرد. از ۹ اسفند ماه تا ۲۹ اسفندماه، طرح «صدای مشاور دانشجو» و طرح «احوالپرسی» در تمامی دانشگاههای تحت پوشش وزارت علوم به فعالیت خود ادامه دادند. در طرح «صدای مشاور دانشجو» هر دانشگاه از طریق خط تلفن اختصاصی خود پاسخگوی تماسهای دانشجویان بود و مشاوران و روانشناسان دانشگاهی به مسائل و مشکلات آنها رسیدگی میکردند. در طرح «احوالپرسی» مراکز مشاوره دانشگاهها بر اساس شناخت و اطلاعاتی که از دانشجویان داشتند و با تکیه بر غربالگریهایی که در طول سال و بویژه از ابتدای مهرماه انجام شده بود، با دانشجویانی که احتمال آسیبپذیری بیشتری داشتند تماس گرفتند. این تماسها فقط یک احوالپرسی ساده نبود، بلکه در قالب یک مصاحبه تخصصی روانشناختی انجام شد تا وضعیت روانی دانشجو بررسی و در صورت نیاز کمک فوری ارائه شود.»
حسنآبادی میگوید: «در مواردی که دانشجویان نیاز به دریافت خدمات بیشتر داشتند، یا مشاورههای تلفنی برای آنها ادامه پیدا میکرد یا در ضرورت نیاز به خدمات تخصصیتر، به مراکز مشاوره دانشگاه یا مراکزی که امکان دریافت مشاوره حضوری در نزدیکی محل زندگی آنها وجود داشت، ارجاع داده شدند.»
مدیرکل دفتر مشاوره و سلامت سازمان امور دانشجویان به برنامههای اجراشده در تعطیلات نوروز اشاره میکند و میگوید: «از اول تا چهاردهم فروردین ۱۴۰۵، یک برنامه یکپارچه کشوری با مدیریت مستقیم دفتر مشاوره و سلامت سازمان امور دانشجویان اجرا شد. در این دوره، برخلاف گذشته که خدمات بیشتر در سطح دانشگاهها ارائه شده بودند یک خط ارتباطی سراسری نیز برای همه دانشجویان کشور راهاندازی شد. خط تلفن ۹۶۶۶۴۰۴۰ که به خط ۴۰۴۰ معروف است در این مدت فعال بود و از طریق آن خدمات مشاورهای به دانشجویان ارائه شد. علاوه بر مشاوران و روانشناسان ارائه دهنده خدمت، دو تیم پشتیبانی تخصصی و فنی هر روز از ساعت پنج بعدازظهر تا ساعت یازده شب در ایام نوروز فعال بودند.»
مشاوره به دانشجویان ایرانی
خارج از کشور
حسن آبادی همچنین از تولید گسترده محتوای آموزشی و رسانهای در این دوره خبر میدهد و میگوید: «مراکز مشاوره و حتی مراکز بهداشت دانشگاهها در کنار یکدیگر تلاش کردند تا در حوزه سلامت روان و سلامت جسم دانشجویان فعالیت داشته باشند. این تولیدات رسانهای در قالب اینفوگرافی، پادکست، بروشور، متون آموزشی و سایر قالبهای چندرسانهای تهیه شد و از طریق کانالها، سامانهها و وبسایتهای دانشگاهی در اختیار دانشجویان قرار گرفت. هدف اصلی از تولید این محتواها افزایش سواد سلامت، تقویت خودمراقبتی و کمک به مدیریت شرایط روانی دانشجویان در فضای بحران بوده است. این روند تولید محتوا در طول جنگ و پس از آن نیز ادامه داشته است.»
مدیرکل دفتر مشاوره و سلامت سازمان امور دانشجویان میگوید: «در برخی دانشگاهها خدمات حضوری نیز در کنار خدمات آنلاین ارائه شد، اما با توجه به محدودیتهایی که در حوزه اینترنت به وجود آمد، ارائه خدمات آنلاین با دشواریهایی همراه شد و در نتیجه تمرکز اصلی بر مشاورههای تلفنی قرار گرفت.»
او درباره آمار دانشجویانی که تحت پوشش مداخلات روان درمانی قرار گرفتهاند، میگوید: «بر اساس آمارهای علمی و استانداردهای موجود در حوزه مداخلات روانشناختی در شرایط خاص، معمولاً بین ۲۰ تا ۳۰ درصد دانشجویان برای دریافت خدمات تخصصی مراجعه میکنند. به همین دلیل تمرکز برنامههای مشاورهای حضوری نیز بر همین گروه از دانشجویان قرار میگیرد، اما همه دانشجویان در برنامههای آموزشی و پیشگیری، سطح اول گروه هدف ما هستند.»
حسنآبادی درباره دلایل عمده مراجعه دانشجویان به مرکز مشاوره میگوید:«یکی از اصلیترین مسائل مربوط به وضعیت تحصیلی دانشجویان و نگرانی آنها درباره روند آموزشی و امتحانات است. علاوه بر این، در شرایط خاص معمولاً مشکلاتی مانند اضطراب، افسردگی و آثار روانی ناشی از ترومای جنگ و بحران نیز افزایش پیدا میکند و بسیاری از دانشجویان برای دریافت کمک در این زمینهها به مراکز مشاوره مراجعه کردهاند. خدماتی که در این مدت ارائه شده کاملاً رایگان بوده، همچنین خدمات حضوری مراکز مشاوره دانشگاهها در شرایط عادی نیز با تعرفه بسیار پایین و دانشجویی ارائه میشود.»
