رضا شاه‌منصوری
کارشناس حقوق ورزشی

صحبت‌های غیرمتعارف  رئیس‌جمهوری ایالات متحده آمریکا، این روزها در تعارض با شعارهای فیفا مبنی بر عدم دخالت سیاست در فوتبال قرار گرفته است. مواردی همچون بحث اهدای جایزه صلح به ترامپ، موضوع روادید و ویزا برای تیم‌های ملی فوتبال و همچنین مشکلات تیم ملی زنان ایران در استرالیا، به‌روشنی نشان می‌دهد که سیاست همچنان در فوتبال نقش‌آفرین است و ساده‌انگاری است اگر تصور شود نگرانی در این زمینه وجود ندارد.
جای تأمل و تأسف دارد که ما جزو اولین کشورهایی بودیم که جواز صعود به جام جهانی را کسب کردیم، اما چنین اظهارنظرهایی از سوی میزبان احتمالی جام‌جهانی و کشوری که در روابط سیاسی با ما تنش دارد، ذهن جامعه ورزش را تحت تأثیر قرار داده است.
یکی از شروطی که فیفا برای میزبانی جام جهانی تعیین می‌کند، تأمین امنیت کامل مسابقات و تیم‌ها، بویژه بازیکنان است؛ موضوعی که در چنین شرایطی محل پرسش قرار می‌گیرد و این نگرانی مطرح می‌شود که آیا آمریکا صلاحیت کامل این میزبانی را دارد یا خیر. همچنین مطرح شدن موضوع جایگزینی تیم‌هایی مانند ایتالیا، در حالی است که نتیجه مسابقات صرفاً در میدان بازی تعیین می‌شود و این اصل به‌عنوان یکی از مبانی فیفا تثبیت شده است. هیچ مقام یا نهادی نمی‌تواند این اصل را از یک تیم ملی سلب کند، مگر در موارد استثنایی و با رأی قضایی مراجع ذی‌صلاح فیفا، که در صورت بروز تخلف، موضوع می‌تواند از مسیر کمیته انضباطی و حتی مراجع حقوقی بین‌المللی پیگیری شود.
در عین حال، به نظر می‌رسد برخی اظهارنظرهای دونالد ترامپ در مقاطع مختلف، با تغییر مواضع و جنبه رسانه‌ای همراه است که به تشدید فضای خبری منجر می‌شود. از سوی دیگر، بحث ثبات در فیفا نیز مطرح است. در حالی که این نهاد همواره داعیه‌دار ثبات و استقلال بوده، برخی تحولات نشان می‌دهد که این ثبات در عمل با چالش‌هایی مواجه شده است. از دوره سپ بلاتر تا ریاست اینفانتینو، برخی معتقدند رویکردها بیشتر به سمت منافع اقتصادی و درآمدزایی سوق یافته و این موضوع بر تصویر استقلال فیفا تأثیر گذاشته است. به نظر می‌رسد فیفا در یک مقطع حساس تاریخی قرار دارد و باید نشان دهد که همچنان می‌تواند در بزنگاه‌ها به‌صورت مستقل و حرفه‌ای عمل کند. همچنین فضای جدید ایجادشده پیرامون فوتبال ایران، از نگاه برخی تحلیل‌ها می‌تواند ناشی از پیچیدگی‌های روابط سیاسی میان کشورها باشد. در این میان، برخی نیز نقش روابط میان مدیران ارشد فیفا با کشورهای مختلف را در شکل‌گیری این فضا مؤثر می‌دانند و معتقدند احتمال تأثیرگذاری عوامل پشت‌پرده نیز قابل بررسی است. موضع فوتبال ایران روشن است؛ تیم ملی با شایستگی و لیاقت در مسیر حضور در رقابت‌ها قرار گرفته و با اتکا به توان خود، مسیر رقابت را ادامه خواهد داد.