سمیه افشین‌فر
گروه اجتماعی

طبق اعلام سخنگوی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور، در روزهای جنگ تحمیلی سوم حدود 30 هزار ازدواج در دفاتر ازدواج ثبت شده است.
اعظم قویدل، سخنگوی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور در اولین نشست خبری خود در سال جدید با اشاره به فعالیت 4 هزار و 818 دفتر ازدواج می‌گوید:«در دوران جنگ تحمیلی اخیر با وجود مشکلات ناشی از جنگ 29 هزار و 711 ازدواج در دفاتر ثبت شده است.» به گفته قویدل، در سال گذشته آمار ازدواج 8 درصد نسبت به سال 1403 کاهش داشته، همچنین آمار طلاق در سال گذشته نسبت به سال قبل از آن 6 درصد کاهش یافته است.

صدور بیش از 9 میلیون سند سبز
سخنگوی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور با تشریح وضعیت اجرای قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول توضیح می‌دهد:«از مجموع 14 آیین‌نامه پیش‌بینی‌شده در این قانون، 10 آیین‌نامه تاکنون به تصویب رسیده است؛ پنج آیین‌نامه در هیأت وزیران و پنج آیین‌نامه نیز در قوه قضائیه تصویب شده و اکنون در مراحل پایانی قرار دارد و به‌زودی نهایی خواهد شد.» او درباره اسناد مالکیتی که پس از لازم‌الاجرا شدن قانون الزام (از سوم تیر 1403 به بعد) صادر شده‌اند، می‌گوید:«این اسناد با رنگ سبز منتشر می‌شوند و مشمول تمامی الزامات این قانون هستند. تاکنون 9 میلیون و 23 هزار و 811 سند مالکیت سبزرنگ در کشور صادر شده است که معاملات مربوط به آنها باید مطابق قانون الزام انجام شود.»

سامانه ثبت ادعا، آزمایشی است
بسیاری از املاک در کشورمان فاقد سند رسمی هستند؛ یعنی این املاک با اسناد عادی و قولنامه‌ای خرید و فروش شده‌اند و صاحبان این اسناد بر اساس قانون الزام مکلف به دریافت سند رسمی هستند. بر اساس این قانون، سازمان ثبت مکلف به ایجاد سامانه‌ای برای ثبت ادعای افراد شده است. سامانه‌ای با نام اختصاری «ساغر» که از دوم آذر 1403 به شکل آزمایشی در سراسر کشور راه‌اندازی شده است.
سخنگوی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور با اشاره به سامانه موضوع ماده 10 که همان سامانه ثبت ادعاست، توضیح می‌دهد:«این سامانه با نام اختصاری ساغر از دوم آذر 1403 به‌ شکل آزمایشی در سراسر کشور راه‌اندازی شد. تا این لحظه 6 هزار و 194 درخواست نقشه در این سامانه ثبت شده؛ چون مرحله اول این فرآیند، ترسیم و تهیه نقشه است. از این تعداد، یک‌هزار و 258 نقشه صادر شده و یک‌هزار و 87 فقره ادعا نیز تا مرحله نهایی ثبت پیش رفته است. از میان این ادعاها، 49 مورد وارد مرحله اقدام شده و اقدامات قانونی لازم در خصوص آنها انجام گرفته است.»
قویدل در پاسخ به سؤال «ایران» در مورد اینکه چرا ادعاهای کمی در سامانه ثبت ادعا به مرحله اجرا رسیده‌اند و آیا شرایط موجود کشور در زمان‌های تعیین شده در قانون الزام تأثیرگذارند، می‌گوید:«آمارها هر لحظه تغییر می‌کند. ممکن است در آمارهای امروز این 49 فقره افزایش داشته باشند. به هر حال بسیاری از ادعاهای مطرح شده به اقدام قضایی نیاز دارد و گاهی اقدام قضایی که انجام شده، هنوز در سوابق ثبت نشده است؛ چون در حال حاضر این سامانه به شکل آزمایشی است و زمانی که رسمی شد، متقاضیان مکلف هستند حتماً اقدامشان را بر اساس زمان‌بندی‌های تعیین شده در سامانه ثبت کنند، ولی اکنون این مهلت‌ها وجود ندارد. یعنی افراد ادعاهای خود را ثبت می‌کنند و با اینکه از زمان ثبت دو سال فرصت برای اثبات ادعا دارند، در حال حاضر این دو سال محاسبه نمی‌شود. بنابراین اقدام افراد در این زمینه اختیاری است، مگر اینکه سامانه به شکل رسمی راه‌اندازی شود. با راه‌اندازی رسمی، همه افرادی که ثبت ادعا کرده‌اند، حداکثر ظرف دو سال از تاریخ ثبت مهلت دارند اقدام قانونی لازم را انجام دهند.» قویدل می‌گوید:«مهلت‌های قانونی پیش‌بینی‌شده، از زمان راه‌اندازی رسمی سامانه محاسبه خواهد شد؛ تاریخی که بنا به دستور رئیس قوه قضائیه اعلام و در روزنامه رسمی منتشر می‌شود.»
او توصیه می‌کند:«اگر ملک فاقد سند مالکیتی دارید و از آنجا که نیازی به مراجعه حضوری نیست، ادعای خود را ثبت کرده تا بتوانید سند مالکیت‌تان را دریافت کنید.»
20 میلیون ملک فاقد سند مالکیت در کشور
سخنگوی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور در پاسخ به سؤال دیگر «ایران» در مورد آمار اسناد عادی موجود در کشور می‌گوید:«متأسفانه در این مورد نمی‌توانیم آمار دقیقی داشته باشیم، چون اسناد عادی و قولنامه‌ای در سازمان ثبت تنظیم نمی‌شوند، ولی بر اساس اطلاعات ما، حدود 20 میلیون قطعه ملک داریم که فاقد سند مالکیت هستند. قاعدتاً زمانی که ملکی سند مالکیت ندارد، معامله آن‌هم به شکل عادی انجام می‌شود. البته این 20 میلیون ملک فاقد سند مالکیت، شامل اراضی کشاورزی و آپارتمان‌هایی است که فاقد پایان کار هستند، خلافی دارند یا عوارضشان پرداخت نشده است. این املاک همچنان با قولنامه خرید و فروش می‌شوند.» قویدل درباره آمار ثبت قراردادها می‌گوید:«در اجرای قانون الزام، 8 هزار و782 قرارداد یکسان توسط مشاوران املاک در سامانه ثبت و 511 هزار و 147 پیش‌نویس قرارداد نیز در سامانه بارگذاری شده است. از این تعداد، 161 هزار و 262 پیش‌نویس به تأیید نهایی رسیده است.» به گفته او، تعداد مشاوران املاک فعال که به سامانه‌های ثبت متصل شده‌اند 133 هزار و 190 مشاور است. بر اساس آمار وزارت صمت، 147 هزار و 500 مشاور املاک دارای پروانه صنفی هستند و همگی به سامانه‌ها متصل شده‌اند.

هشدار درباره معاملات عادی املاک با سند سبزرنگ
قویدل به شهروندان توصیه می‌کند:«در معاملات خود دقت کافی داشته باشند و در صورتی که ملکی دارای سند مالکیت سبزرنگ است، به هیچ عنوان اقدام به تنظیم معامله عادی نکنند؛ چرا که دعاوی ناشی از این معاملات قابل استماع نخواهد بود. حتی در مواردی امکان پیگیری کیفری نیز وجود ندارد.»

تعیین‌تکلیف املاک فاقد پایان کار با درج بدهی در سند
سخنگوی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور درباره املاک فاقد پایان کار می‌گوید:«بر اساس تبصره 6 ماده 10 قانون الزام، برای آپارتمان‌هایی که به دلیل تخلفات یا عدم پرداخت عوارض، فاقد پایان کار هستند، سازوکاری پیش‌بینی شده است. در این فرآیند پس از ثبت ادعا توسط مالک، شهرداری مکلف به صدور پایان کار با درج بدهی‌ها و عوارض مربوطه است و در نهایت سند مالکیت با قید میزان بدهی صادر خواهد شد.»

برش

کاهش قابل توجه ممنوع‌الخروجی‌ها در سال گذشته

قویدل با ارائه آمار نهایی ممنوع‌الخروجی‌ها می‌گوید:«در سال 1403 تعداد 26 هزار و 582 فقره ممنوع‌الخروجی از طریق دوایر اجرای ثبت، ثبت شده بود که این رقم در سال 1404 به 14 هزار و 561 مورد کاهش یافته است. همچنین موارد رفع ممنوع‌الخروجی از 25 هزار و 695 مورد در سال 1403 به 17 هزار و 894 مورد در سال 1404 کاهش یافته است.»