فرزانه اکبری
گروه اندیشه

جان گری معتقد است جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران نه‌تنها به اهداف اعلامی خود دست نمی‌یابد، بلکه پیامدهای ژئوپلتیکی و اقتصادی گسترده‌ای علیه منافع آمریکا خواهد داشت. او در مقاله خود درباره این جنگ، به شکاف عمیق میان «برداشت رهبران آمریکایی» و «واقعیت‌های میدانی» اشاره می‌کند و معتقد است همین شکاف، اقدام نظامی آمریکا را به شکست منجر کرده است.
او نقل قولی از ترامپ می‌آورد که این عملیات نظامی را «گشت‌ و گذاری کوچک» برای جلوگیری از جنگ توصیف کرده بود. از دید گری، این نگاه ساده‌انگارانه به یک فاجعه راهبردی منجر می‌شود، زیرا ایران با بهره‌گیری از «جنگ نامتقارن» توانسته نه‌تنها از فروپاشی جلوگیری کند، بلکه ابتکار عمل را نیز به دست گیرد.
این فیلسوف سیاسی، جنگ را نه ‌فقط یک درگیری نظامی، بلکه رویدادی با پیامدهای عمیق اقتصادی می‌خواند و به دو تحول کلیدی این جنگ اشاره می‌کند:«اول، ناامنی در خلیج فارس که می‌تواند بنیان هژمونی مالی آمریکا، یعنی سیستم «پترودلار» را متزلزل کند و دوم، کنترل تنگه هرمز توسط ایران و امکان انجام مبادلات انرژی با ارزهای جایگزین مانند یوان چین، چالشی مستقیم برای سلطه دلار محسوب می‌شود.» گری همچنین به احتمال بهره‌برداری برخی از نخبگان سیاسی و اقتصادی آمریکا از جنگ برای منافع مالی شخصی اشاره می‌کند؛ موضوعی که نشان‌دهنده بحران اخلاقی در ساختار قدرت آمریکاست.
از منظر این متفکر بریتانیایی، گرفتار شدن آمریکا در خاورمیانه به سود رقبای راهبردی آن تمام می‌شود. او معتقد است این وضعیت می‌تواند موجب فاصله گرفتن متحدان اروپایی از آمریکا شود و کشورهای عربی خلیج فارس را در معرض ناامنی شدید قرار دهد. به این اعتبار، او این جنگ را نشانه‌ای از «افول ایده امپراطوری آمریکا» می‌‌خواند و استدلال می‌کند که تصور تبدیل ملت‌ها به جوامعی همسو با غرب از طریق بمباران، توهمی خطرناک است که ترامپ و نتانیاهو به آن گرفتار شده‌اند.
در مجموع، از دیدگاه جان گری، جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران نمونه‌ای کلاسیک از شکست راهبردی ناشی از غرور، سوءبرداشت فرهنگی و محاسبات نادرست است که باعث شده آمریکا در گردابی هولناک گرفتار شود و راه خروج را برای ترامپ بسیار دشوار کرده است.