رهبری سینماشناس
محمود گبرلو
منتقد سینما
آیتالله خامنهای رهبر شهید انقلاب، اندیشمند نابغهای در عرصه فرهنگ و هنر و ادبیات بودند. در میان علما و فقهای مذهبی که در حوزه علمیه درس خواندند و از دانشگاه دور بودند، ایشان بسیار سرآمد، مسلط، آگاه، هنرشناس و صاحبنظر در حوزه فرهنگ و هنر، بخصوص شعر و ادبیات بودند. در میان علما و فقهای مذهبی، کمتر کسی همانند ایشان در جمع هنرمندان و شعرا حضور مییافتند و با آنان به مباحثه میپرداختند. در طول دوران رهبری ایشان، چندین جلسه عمومی و خصوصی با فیلمسازان داشتند و همیشه در اولین فرصت تلاش میکردند فیلمها و سریالها را ببینند و حتی گاهی اوقات هنگام حضور فیلمساز، نظریه خود را مطرح میکردند یا اگر فیلمساز حضور نداشت، نظر خود را به واسطه بیان میکردند، چنانکه میرکریمی نقل میکند ایشان فیلم «یک حبه قند» را دیدند و از طریق داماد شهیدشان نظریه خود را منتقل کردند. یا بهرغم مشغله زیاد، روزی چندین ساعت وقت گذاشتند و سر صحنه فیلم «محمد» ساخته مجید مجیدی حضور پیدا کرده و از نزدیک در جریان تولید این فیلم قرار گرفتند. معمولاً در آن زمان جریان فیلم و سریال خیلی مورد توجه علما و فقهای مذهبی قرار نمیگرفت و اهمیت چندانی نمیدادند اما ایشان نهتنها این جریان را رصد میکردند بلکه با نظرات فقهی خودشان راهگشای بسیاری از گرههای فقهی و شرعی در این مسیر بودند. ایشان حتی در دوران ریاستجمهوری که مشغله مدیریت کشور بخصوص هشت سال جنگ را داشتند، در فرصتهای مختلف به حوزه هنری میرفتند و از نزدیک با سینماگران، شعرا و نقاشان گفتوگو میکردند. با ظهور انقلاب اسلامی و استقرار نظام جمهوری اسلامی، جریان تولید فیلم با مشکلات عدیدهای از لحاظ قوانین شرع و مذهب همراه بود و در این میان رهبران مذهبی میبایست با فتواهای جدید و متناسب با شرایط، مسیر سخت را هموار میساختند. رهبر کبیر انقلاب با چند نظریه کلی از جمله درباره فیلم «گاو» یا بیانات مشهورشان در بهشت زهرا و گاهی درباره چند سریال تلویزیونی، مسیر را هموار ساختند اما رهبر شهید پس از انتخاب بهعنوان رهبر انقلاب اسلامی، لحظه به لحظه پیگیر جریانات هنری بودند و بسیاری از هنرمندان و سینماگران خاطرات زیادی از ایشان دارند و نظرات فقهیشان راهگشا بود، چنانکه برای فیلمهای «از کرخه تا راین»، «مارمولک» و «آدم برفی» نظرات ایشان بسیار کارساز بود. مهمترین آن خاطراتی است که تهیهکننده فیلم «بازمانده» درباره حجاب میگفتند که روزی با دیدن فیلم بازمانده نسبت به بیحجابی بازیگرش فرمودند آنقدر قصه تأثیرگذار بود که من اصلاً بیحجابی ندیدم.
