مدیرکل دفتر هنرهای تجسمی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در گفتوگو با «ایران»:
نقاشیهای جنگ و پساجنگ، تصویر عزت ماست
برخی از هنرمندان در دوران جنگ با خلق آثار هنری روایتگر بخشی از حال و هوای جنگ تحمیلی شدند و تلاش کردند با آثارشان ناملایمات بیرونی و درونی را تصویر کنند. بیتردید بعد از جنگ نمایش این روایتها در حوزه تجسمی میتواند تا حد زیادی تأثیرگذار باشد. با توجه به اینکه بستر هنرهای تجسمی برای خلق آثار هنری با شروع جنگ محدود به خانه هنرمندان شده و گالریها و نمایشگاهها تعطیل شدند و این روزها شاهد این هستیم که بعضی از هنرمندان عرصه تجسمی در برنامه «برای ایران سرچشمه هنر» در تئاتر شهر حضور پیدا کردند در گفتوگویی با آیدین مهدیزاده مدیرکل دفتر هنرهای تجسمی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی درباره حمایت از هنرمندان آسیب دیده از جنگ و فعالیتهایی که این اداره کل در زمان جنگ داشته انجام دادیم که در ادامه میخوانید.
سعیده احسانی راد
گروه فرهنگی
ادارهکل هنرهای تجسمی در دوران جنگ برای گسترش فرهنگ مقاومت چه کارهایی را با مشارکت هنرمندان انجام داده است؟
نقش هنرمندان تجسمی در دوران جنگ رمضان بسیار پررنگ و فراتر از یک مشارکت معمولی بوده است. این نقش در کنار رزمندگان، در قالب خلق آثار هنری و موضعگیری ایشان تجسم یافته است؛ این مهم از طریق انعکاس وجه کنشگری اجتماعی هنرمندان که وجهی غیرقابل انکار است به ظهور میرسد.
در همین مورد و به طور خاص، اداره کل هنرهای تجسمی با مشارکت هنرمندان در این دوران، اقداماتی را انجام داده که از مهمترین آنها میتوان به برگزاری رویدادهای هنری با موضوع مقاومت و وطندوستی مثل برگزاری نمایشگاههای هنری، فراخوانهای ملی برای تولید آثار تجسمی با موضوعات مرتبط با دفاع مقدس و شهدا اشاره کرد.
این اداره کل از هنرمندان برای خلق آثاری در حوزههای مختلف هنرهای تجسمی مانند طراحی، گرافیک، نقاشی و کاریکاتور با محوریت فرهنگ مقاومت دعوت و حمایت کرده است و تاکنون آثار درخوری جمعآوری و ثبت شده است که بزودی از آنها در قالب نمایشگاهها و رویدادهای مختلف استفاده خواهد شد.
در همین راستا و از همان روزهای ابتدایی جنگ هنرمندان به تولید محتوای میهندوستانه به صورت داوطلبانه پرداخته و به نحو مقتضی در فضای مجازی منتشر کردهاند.
با توجه به تعطیلی گالریهای و فعالیتهای هنرهای تجسمی این اداره کل چه تدابیری را برای حمایت از هنرمندان که معیشت شان دچارمشکل شده انجام داده است؟
در شرایطی که گالریها و فعالیتهای هنری به دلایلی مانند بحرانهای اقتصادی یا شیوع بیماریهایی مثل کرونا یا همین اتفاقات اخیر تعطیل میشوند، معیشت هنرمندان با مشکل مواجه میشود. دولت و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در این زمینه تدابیری را اتخاذ کردهاند، مهمترین بستر حمایت متمرکز از هنرمندان، «صندوق اعتباری هنر» است. درصدد هستیم همه هنرمندان عضو این صندوق از حمایتهای مالی ویژه شرایط اخیر بهرهمند شوند.
در مواقع بحران، بستههای حمایتی و تسهیلاتی برای جبران بخشی از خسارات هنرمندان در نظر گرفته میشود. این مهم نیازمند تخصیص بودجه و ایجاد راهکارهای لازم است که درصدد هستیم بزودی محقق شود.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز بر اجرای برنامههایی برای حمایت از هنرمندانی که معیشتشان دچار مشکل شده، تأکید کرده و به دنبال جبران خسارات وارده به گالریها و مشاغل هنری است. لذا این اداره کل در نظر دارد بزودی در جبران مسائل معیشتی که برای هنرمندان و نگارخانهداران در ماههای اخیر پیش آمده است نمایشگاههای عرضه آثاری را ترتیب دهد که صرفاً دیدگاه حمایتی دارد.
با توجه به تعدد شاخههای هنری در حوزه تجسمی این هنرها چقدر پتانسیل دارد؟
پتانسیل این هنرها برای ایجاد امید و روحیه در جامعه بسیار بالاست و از طرق مختلفی قابل تحقق است. استفاده از هنرهایی مانند نگارگری در فضاهای شهری، میتواند سرمایه اجتماعی را افزایش داده و حس تعلق و امید را در شهروندان تقویت کند. هنرهایی مانند گرافیتی، با رنگ و زندگی بخشیدن به فضاهای شهری، میتوانند به صورت مستقیم با مردم ارتباط برقرار کرده و حس پویایی و امید را در جامعه زنده نگه دارند. همچنین هنرمندان با خلق آثاری که بر جنبههای مثبت زندگی، مقاومت و زیباییها تأکید دارند، میتوانند به عنوان منبعی برای امید و انگیزه در جامعه عمل کنند.
اداره کل هنرهای تجسمی در برنامه «برای ایران سرچشمه هنر» در تئاتر شهر چقدر حضور و مشارکت دارد؟
برنامه «برای ایران، سرچشمه هنر» که در محوطه مجموعه تئاتر شهر برگزار شد، یک رویداد فرهنگی هنری با محوریت حماسه و مقاومت بود و اداره کل هنرهای تجسمی در این رویداد حضوری فعال و پررنگ داشت؛ در این برنامه، غرفههای هنرهای تجسمی با موضوعات مختلف از جمله نمایشگاه نقاشیهای کودکان شهید میناب، با عنوان «کودکان هنوز خورشید میکشند» برپا شده بود که نشـــــــــــان از مشارکت و نقشآفرینی این اداره کل در بخش هنرهای تجسمی رویداد دارد.
ارائه کارگاههای تولید زنده آثار هنری در رشتههای تصویرسازی، نگارگری، نقاشی و خوشنویسی با همت مؤسسه توسعه هنرهای تجسمی معاصر نیز از دیگر برنامههای حوزه هنرهای تجسمی در این رویداد بوده است.
فکر میکنید بعد از پایان جنگ هنرهای تجسمی چه سند گویایی برای نشان دادن سیمای جنگ در کشور میتواند باشد؟
قطعاً پس از پایان جنگ، هنرهای تجسمی میراثی ارزشمند و گویا برای به تصویر کشیدن ابعاد مختلف آن خواهد داشت. مجموعه عظیمی از آثار نقاشی، طراحی و گرافیک خلق شده در دوران جنگ و پس از آن، در موزههای تخصصی مانند «باغ موزه دفاع مقدس» تهران و موزه هنرهای معاصر، مجموعه فرهنگی برج آزادی و... جمعآوری و نگهداری میشوند. بدون شک این دفاع مقدس که بدون شک برگی مهم در تاریخ معاصر کشور عزیزمان است نیز خالی از این میراث نیست.
نقاشیهای جنگ و پساجنگ، به عنوان یکی از جریانهای کلیدی و تأثیرگذار در هنر معاصر ایران شناخته میشوند و تأثیر بسزایی در شکلگیری جریانهای هنری بعد از خود داشتهاند. امید است که جمعآوری و نمایش آثار تولید شده در این دوران نیز بتواند سندی روشن از روزهایی باشد که مردم کشور با سرافرازی آن را طی کردند و در دفاع مقدس مشارکت داشتهاند.
