روزنوشت جنگ(۱۸)
دیو! دیو!
معاون سردبیر
ایران با بستن تنگه هرمز به روی متجاوزان و کشورهای حامی آنان، کاری با «به اصطلاح ابرقدرت اقتصادی و نظامی دنیا» کرد که رئیس دولت متجاوز آمریکا، اختیار عقل و عنان زبان خود را از دست داد. متنی که ترامپ یکشنبه گذشته درباره تنگه هرمز منتشر کرد، سه بخش داشت: التماس از ایرانیان برای بازکردن این آبراه، تهدید حمله نظامی به زیرساختهای حیاتی مردم و دست آخر، توهین و فحاشی نسبت به ایرانیان. مجری شبکه آمریکایی CNN هنگام پخش این خبر، به بینندگان آمریکایی خود گفت: «اگر بچههای شما در حال تماشای این برنامه هستند، بدانید که رئیس جمهور از ادبیات مناسبی استفاده نکرده است.» گفته مجری پربینندهترین شبکه خبری آمریکا، نشان میدهد ادبیات این رئیس جمهور آمریکا به اندازهای موهن و سخیف بود که حتی کودکان آمریکایی هم نباید آن را بشوند تا مبادا بیادب شوند!
بیاخلاقی ترامپ و عاری بودنش از آداب نزاکت سیاسی و بینالمللی، تنها نکته مورد انتقاد مجری CNN نبود. او اصل پیام رئیس جمهور آمریکا علیه ایران را هم زیر سؤال برد و با اشاره به تهدید ترامپ برای هدف قراردادن زیرساختهای حیاتی مردم ایران، گفت: «باید توجه کنیم که تخریب زیرساختهای برق غیرنظامی، به طورکلی به عنوان یک عمل غیرقانونی تلقی میشود و طبق قوانین بینالمللی، جنایت جنگی محسوب میشود.» ساعاتی بعد، شبکه CNN در یک میزگرد تحلیلی با حضور کارشناسان آمریکایی، تلاش کرد این اظهارنظر ترامپ درباره تنگه هرمز و پیامدهایش را بررسی کند. مجری میزگرد، برنامه را با این جمله آغاز کرد: «درحالی که ترامپ در سخنرانی چهارشنبه گذشته گفته بود ایالات متحده نیازی به تنگه هرمز ندارد، امروز با فحاشی در پیام خود، خواستار بازگشایی تنگه شده است!» اشاره این مجری به این بود که راهبرد، استراتژی یا سیاست نظامی رئیس جمهور آمریکا در تجاوز به ایران، فقط در فاصله 4 روز بهکلی عوض شده است. چهارشنبه گذشته در نطق سراسری خود گفت ما (یعنی آمریکا) اصلاً به تنگه هرمز نیازی نداریم، یعنی باز یا بسته بودن هرمز ربطی به ما ندارد. یکشنبه گذشته که چهار روز پس از آن نطق بود، یک حرف کاملاً جدید زد و به ما ایرانیان گفت «این تنگه لعنتی را باز کنید!» ایرانیان بدون کوچک ترین توجهی به خواست یا برنامه سیاسی، نظامی و اقتصادی دشمن، برنامه خود را پیش میبرند. اما بالاخره مردم آمریکا با حرفهای رئیسجمهورشان بلاتکلیف مانده اند که تنگه باز است یا بسته، تنگه برای آمریکا مهم است یا نیست و اگر تنگه مهم نیست، که خود ترامپ گفت مهم نیست، پس چرا باید برای حل این بحران که خودش با تجاوز نظامی به ایران ساخته است، مردم ایران را به نابودی و تخریب زیرساختهای حیاتیشان تهدید کند؟ چرا اعلام کرده است که میخواهد ظرفیتهای مدرن زندگی 90 میلیون جمعیت ایران، شامل تأسیسات تأمین آب و برق و گاز را هدف قرار دهد؟ در ایران که هیچ کس به این تهدید ترامپ اهمیتی نداد، اما جهان از این توحش و جنون ابراز انزجار کرد. ساعتی بعد از این تهدید ترامپ علیه ایرانیان، «چاک شومر» رهبر اقلیت سنای آمریکا با اشاره به تهدیدات ترامپ علیه ایران، خطاب به مردم آمریکا گفت: «در حالی که مردم برای رفتن به کلیسا درعید پاک آماده میشوند و در کنار خانواده و دوستان جشن میگیرند، رئیسجمهور ایالات متحده در شبکههای اجتماعی مانند فردی خارج از کنترل در حال هذیانگویی است. او در حال تهدید به ارتکاب احتمالی جنایات جنگی است.» «پت ویشارت» رهبر حزب ملی اسکاتلند و نماینده مجلس عوام انگلیس هم نوشت: «این کار کاملاً جنونآمیز است. بریتانیا اکنون باید به متحدان اروپایی خود بپیوندد و هیچ ارتباطی با دیوانگی ترامپ نداشته باشد.» «تاکر کارلسون» چهره رسانهای مشهور و نزدیک به جمهوریخواهان آمریکا هم گفت: «نمیتوانی بیگناهان را به قتل برسانی، نمیتوانی کودکان و زنان را بکشی، این یک جنایت جنگی است... اما مهمتر از آن، یک جرم اخلاقی است. آنان در کاخ سفید دعا نمیکنند که خود را مهار کنند، بلکه برای تأیید قتل غیرنظامیان دعا میکنند. چطور این کار را انجام میدهی؟» این بخش از واکنش تاکر کارلسون نیازمند تأمل است: «قتل بیگناهان و غیرنظامیان ... چطور این کار را انجام میدهید؟» اعضای دولت فعلی آمریکا در جنگطلبی و تجاوز به ملتها یک سور به دولتهای گذشته آمریکا زدهاند. این آدمها حتی ظاهرسازیهای مرسوم دولتهای گذشته آمریکا در توجیه یا کتمان جنایتهای خود را هم رعایت نمیکنند. برخی از اعضای دولت فعلی آمریکا، بهویژه «مارکو روبیو» وزیر خارجه و «پیت هگست» وزیر جنگ آمریکا ما ایرانیان را تندروی مذهبی خطاب می کنند و گاهی هم ما ایرانیان را «فناتیک» می نامند. «فناتیک» Fanatic به معنی تعصب دینی و تندروی در باورهای مذهبی است. دلیل این که این جنگ طلبان و آتشافروزان آمریکایی ما را فناتیک خطاب میکنند، این است که نظام سیاسی آمریکا و رویکردهای خودشان را غیرمذهبی، سکولار و عقلانی میدانند. بنابراین وقتی میگویند که ایرانیان فناتیک یا دارای تعصب مذهبی هستند، درواقع میخواهند بگویند ما آمریکاییها مدرن، سکولار و دارای عقلانیت غیرمذهبی هستیم. عقلانیت rationality یا عقلانیت مدرن Modern rationality نوعی شیوه فکر و نوعی جهانبینی است که غرب مدعی است در دوره جدید یا مدرن Modern پیشه خود کرده و از رویکردها، جهانبینی و تفکر و عقلانیت مسیحی گذشته خود فاصله گرفته است. بر همین پایه بود که «ماکس وبر» جامعهشناس شهیر آلمانی چهارنوع عقلانیت را معرفی کرد: عقلانیت ابزاری که برپایه واقعیتهای عینی زندگی و سود و زیان تصمیم میگیرد، عقلانیت ارزشی که تصمیمات برپایه ارزشها اتخاذ میشود، عقلانیت عاطفی که براساس هیجان و عاطفه و عقلانیت سنتی که تصمیمها و حسابوکتابها برپایه سنتهای قدیمی آن جامعه گرفته میشود. وقتی یکی مثل مارکو روبیو یا پیت هگست ادعا میکنند که ایرانیان «فناتیک» هستند، یعنی به زعم آنها ایرانیها صرفاًبراساس تعصبات و باورهای مذهبی خود تصمیم میگیریم و عمل میکنیم، اما هگست و بقیه آمریکاییها براساس واقعیتهای عینی، حساب و کتاب و سود و زیان و داده و ستانده تصمیم میگیرند که میشود همان عقلانیت ابزاری مورد نظر وبر. خلاصه اینکه به زعم آنان،آمریکاییها جدید هستند و ما عقبمانده. اما همین وزیر خارجه آمریکا، بهمن سال گذشته در کنفرانس امنیتی مونیخ گفت «آمریکا و اروپا بخشی از یک بلوک تمدنی واحد هستند که با تاریخ، زبان و ایمان مسیحی مشترک به یکدیگر پیوند خوردهاند.» تأکید همین آقایی که ما ایرانیان را فناتیک خطاب میکند بر «ایمان مسیحی» به دفعات تکرار شد. اسفند 1403 هم همین آقا، درحالی با شبکه آمریکایی فاکسنیوز مصاحبه کرد که روی پیشانیاش با دوده و زغال، علامت صلیب کشیده بود. گویا این علامت صلیب مربوط به رسم مسیحی «چهارشنبه خاکستر» بود، روزی که برای مسیحیان کاتولیک آغازگر دوره روزه و ریاضت لِنت است. چند سال قبل هم در سفر مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا به سرزمینهای اشغالی، وی به همراه نخستوزیر رژیم صهیونیستی راهی موسوم به «مسیر زائران» را در بیتالمقدس افتتاح کردند. 8 فروردین امسال «جی دی ونس» معاون ترامپ در پیامی به سربازان آمریکایی نوشت: «سربازان ما در مقطعی در حال نبرد هستند که ما مسیحیان در آستانه ورود به مهمترین هفته تقویم مذهبی خود قرار داریم؛ هفته مقدسی که یادآور بازگشت پیروزمندانه عیسی مسیح به اورشلیم است.» چیزی که بیشتر از رفتار و گفتار معاون رئیس جمهور و وزیر خارجه آمریکا میتواند نشاندهنده تعصب و تندروی مذهبی و واپسماندگی فکری دولتمردان فعلی آمریکا باشد، این است که از مردم این کشور خواست برای «پیروزی نظامی در خاورمیانه؛ به نام عیسی مسیح» هر روز دعا کنند. هگست در جلسه تأیید صلاحیت، در سنای آمریکا، نه تنها گفت، «من مسیحیام و به طور قوی از اسرائیل حمایت میکنم»، خطاب به اعضای سنای آمریکا گفت، خالکوبی «صلیب اورشلیم» بر سینه او و عبارت «دئوس ولت» (اراده خدا) بر بازوی او، به این دلیل است که آنها «نماد تاریخی مسیحی» هستند و این نمادها برای هگست «بیانیهای از جنگ صلیبی نوین در برابر تهدیدهای مدرن» هستند. البته این باورهای روبیو، ونس یا هگست ربطی به مسیحیت ندارد. کما این که بعد از دعوت وزیر جنگ آمریکا مبنی بر این که «مردم برای پیروزی در خاورمیانه، به نام عیسی مسیح» دعا کنند، «پاپ لئون چهاردهم» رهبر کاتولیکهای جهان با این رویکرد مخالفت و اعلام کرد «مأموریت مسیحیت نباید به سلطهجویی و خشونت تحریف شود.» «احمد داوود اوغلو» نخستوزیر پیشین ترکیه اخیراً در مقالهای در رسانه قطری «میدلایست آی» نوشت: «پایان دادن به جنگ مستلزم آن است که واشنگتن خود را از نفوذ اسرائیل و ایدئولوژی مسیحی-صهیونیستی که سیاست آن را هدایت میکند، دور کند وعقلانیت ژئوپلتیکی را احیا کند.»
ما ایرانیان به اسلام و تشیع افتخار میکنیم و همه دنیا هم میدانند که نظام سیاسی ما «جمهوری اسلامی» است. اما گفتار و رفتار دولتمردان فعلی آمریکا نشان میدهد آنان که از «مذهبی» بودن به عنوان یک برچسب منفی علیه ما استفاده میکنند، خودشان به شدت «فناتیک» هستند؛ آنقدر فناتیک که صدای پاپ را هم در آورد. مسأله این است که دولت آمریکا تا پیش از این مذهبیهای فناتیک تندرو ، دارای عقلانیت و ابزارهای مدرن بوده؛ دارای موشکها، ناوها، بمبهای اتم، دارای موشک تاماهاوک که کودکان میناب را به خون میکشد و دارای زیردریاییهای مدرن که به ناو غیرمسلح ایرانی «دنا» حمله میکند. وحشیگریهای امروز دولت متجاوز آمریکا دقیقاً ناشی از یک ترکیب عجیب و غریب است؛ ترکیب عقلانیت مدرن و ابزارهای نوین با رویکردهای فناتیک و تعصبات کور مذهبی و واپسماندگی ذهنی. این که رئیس جمهور فعلی آمریکا ایرانیان را به نابودی همه زیرساختهای حیاتی تهدید میکند، اینکه روبیو و پیت هگست با خصومت و خشونت علیه ایرانیان صحبت میکنند، ناشی از همین ترکیب ناموزون است؛ ترکیب عقلانیت مدرن و فناتیک جاهلانه.
یک رمان تاریخی ایرانی وجود دارد به نام «دیو! دیو!» نویسنده در این رمان تاریخی هجوم اقوام بیگانه و نامتمدن به ایران را به تصویر میکشد که وقتی آن قوم به سرزمین متمدنی به نام ایران هجوم میآورد، در نظر ایرانیان دارای تاریخ و فرهنگ چیزی جز هجوم دیوها نبود. فردوسی هم در شاهنامه چنین تصویری از دیوها به دست میدهد. دیوهای امروز جهان، همانها هستند که میخواهند از ابزارهای مدرن نظامی و تسلیحات پیشرفته براساس رویکرد فناتیک و تعصبات جاهلانه و کور خود استفاده کنند. تهدید به نابودی زیرساختهای یک سرزمین تاریخی و دارای تمدن کهن، از چنین دیوهایی ناشی میشود. امروز هم دیوها به ما حمله کردهاند و ما هم مانند مردم آن رمان باید فریاد بزنیم: دیو! دیو!

