گروه ایران‌زمین-  سال آبی ۱۴۰5-۱۴۰4، فصلی زرین و سرشار از امید در تقویم زیست‌محیطی حوضه آبریز دریاچه ارومیه به شمار می‌رود. رخدادی کم نظیر از بارش‌های بی‌سابقه و پربرکت که با جهشی خیره‌کننده از ۵۰ درصد میانگین بلندمدت فراتر رفته و جانی تازه به کالبد تشنه این سرزمین بخشیده است. گویی، زمستان و بهار دست در دست هم داده‌‌اند تا با نوازش قطرات حیات‌بخش خود، خشکسالی‌های تلخ گذشته را به خاطره‌ای دور بدل کنند. این باران‌های پرشتاب، همچون رگ‌های حیاتی، تمامی پهنه حوضه آبریز را درنوردیده و سفره‌های زیرزمینی را پرآب ساختند. نتیجه، پدیدار گشتن معجزه‌ای بود که سال‌ها در انتظارش بودیم؛ بازگشت دریاچه ارومیه به جایگاه شکوهمندش. طبق گفته رئیس حوضه آبریز دریاچه ارومیه به «ایران»، تراز آب دریاچه در چهاردهمین روز از فروردین ماه ۱۴۰۵ به ۱۲۷۰.۴۵ متر رسیده؛ ارتفاعی که پس از سال‌ها، نویدبخش احیای کامل این نگین فیروزه‌ای است. حجم آب موجود در دریاچه، با رسیدن به رقم شگفت‌انگیز ۲ میلیارد و ۱۲۰ میلیون متر مکعب، نه تنها خشکی و ترک‌خوردگی‌های گذشته را التیام بخشید، بلکه آن را به پیکره‌ای واحد و منسجم بدل ساخت. گویی روح تازه‌ای در کالبد دریاچه دمیده شده است. رودخانه‌ها و مسیل‌ها، با بیش از ۳۵۰ متر مکعب بر ثانیه، بی‌وقفه به سمت دریاچه سرازیرند و روزانه ۳۰ میلیون متر مکعب به گنجینه آبی آن می‌افزایند. این پویایی و سرزندگی، امید به آینده‌ای روشن و امنیت آبی پایدار را در دل‌ها زنده کرده است. با این حال، شکنندگی این موهبت، ضرورت اتخاذ رویکردهای مدیریتی هوشمندانه، پایدار و متناسب با اقلیم منطقه را گوشزد می‌کند تا این دستاورد گرانبها، برای نسل‌های آینده نیز تضمین شود.
دریاچه ارومیه در پی بارش‌های پربرکت بهاری و اجرای طرح‌های انتقال آب بین‌حوضه‌ای در هفته‌های اخیر، جانی تازه یافته است.
افزایش محسوس تراز آبی این پهنه ارزشمند، پس از سال‌ها رکود و خشکی، بار دیگر امکان حرکت قایق‌های موتوری را فراهم کرده و چشم‌اندازی امیدوارکننده از بازگشت «نگین فیروزه‌ای ایران» ترسیم می‌کند.
این روزها موجی از شور و شگفتی در میان مردم شکل گرفته و هزاران گردشگر، با استفاده از شناورهای فعال‌شده، برای مشاهده وضعیت تازه‌نفس دریاچه راهی سواحل آن می‌شوند؛ گویی به دیدار دوباره طبیعتی برخاسته از دل بحران می‌روند.

افزایش ۵۰ درصدی بارش‌ها
در حوضه آبریز
«فرهاد ایمان‌شعار» رئیس حوضه آبریز دریاچه ارومیه، وضعیت کنونی حوضه را بسیار امیدوارکننده توصیف کرده و به «ایران» گفت: در سال آبی ۱۴۰5-۱۴۰4 شاهد شرایط آبی کم‌نظیری در ۶۰ سال گذشته بودیم.  وی در تحلیل وضعیت بارش های کم نظیر اخیر در حوضه آبریز دریاچه گفت: میزان بارش‌ها در حوضه آبریز دریاچه ارومیه با افزایش ۵۰ درصدی نسبت به میانگین بلندمدت، جهشی قابل توجه را تجربه کرده است. این روند که با بارش‌های فراوان در زمستان و ابتدای بهار تقویت شده، باعث شده تا میانگین بارندگی‌ها نه تنها به حد نرمال بلندمدت بازگردد، بلکه از آن نیز فراتر رود. وی اظهار داشت: تراز دریاچه ارومیه در تاریخ ۱۴ فروردین ۱۴۰۵ به ۱۲۷۰.۴۵ متر رسیده است. این افزایش تراز، نقطه عطفی پس از سال‌ها خشکسالی مداوم محسوب می‌شود. ایمان شعار افزود:  حجم آب موجود در دریاچه نیز به ۲ میلیارد و ۱۲۰ میلیون متر مکعب رسیده است. این میزان قابل توجه آب، دریاچه ارومیه را پس از سال‌ها دوباره به یک پیکره واحد و منسجم تبدیل کرده است.

وضعیت کنونی ذخایر سدها مطلوب است
«ایمان شعار»، وضعیت کنونی ذخایر سدها را تشریح کرده و گفت: سد بوکان با ذخیره‌ای معادل ۶۵۶ میلیون متر مکعب، بیش از پنج برابر سال گذشته، دارای ورودی ۲۴۷ متر مکعب بر ثانیه و خروجی حدود ۲۹۰ متر مکعب بر ثانیه است که بخش عمده آن به سمت دریاچه هدایت می‌شود.
ذخیره سد مهاباد ۱۷۵ میلیون متر مکعب با ورودی ۴۰ متر مکعب بر ثانیه و خروجی ۵۱ متر مکعب بر ثانیه است.  سد چراغ‌ویس نیز با ذخیره ۷۸ میلیون متر مکعب، ورودی ۲۵ متر مکعب بر ثانیه و خروجی ۵۰ متر مکعب بر ثانیه، وضعیت مطلوبی دارد. وی با وجود شرایط آبی امیدوارکننده بر ضرورت تداوم مدیریت محتاطانه، چندسناریویی و صیانت از زیرساخت‌ها تأکید کرده و گفت: این رویکرد با توجه به اقلیم خشک و نیمه‌خشک ایران و دوره‌های خشکسالی متداول (۱۱ تا ۱۷ ساله) الزامی است.
ضرورت بازنگری
و اصلاح الگوی کشت
طبق گفته رئیس حوضه آبریز دریاچه ارومیه، برنامه منابع و مصارف به‌صورت دینامیک و بر اساس سناریوهای مختلف خشکسالی و ترسالی تدوین شده است. اطمینان حاصل شده که ذخیره آب شرب کل حوضه آبریز برای ۱۸ ماه آینده، حتی در صورت احتمال کم‌بارشی در سال آتی، کاملاً تضمین شده است. رئیس حوضه آبریز دریاچه ارومیه با اشاره به اهمیت تأمین آب کشت بهاره و اصلاح الگوی کشت اظهار داشت: هماهنگی مستمر با سازمان جهاد کشاورزی برای تخصیص بهینه آب به کشت بهاره و همچنین بازنگری و اصلاح الگوهای کشت در دستور کار قرار دارد. این رویکرد با هدف افزایش بهره‌وری مصرف آب و سازگاری با شرایط اقلیمی صورت می‌گیرد. طبق گفته ایمان شعار، رهاسازی‌های صورت گرفته از سدها، علاوه بر کمک به احیای دریاچه، نقش مؤثری در تغذیه آبخوان‌های زیرزمینی و بهبود وضعیت کیفی و کمی دشت‌های اطراف ایفا کرده است. از طرفی، با اتخاذ رویکردی دقیق در مدیریت مخازن سدها، ظرفیت کافی برای جذب و مهار سیلاب‌های احتمالی بهاری نیز در نظر گرفته شده است. این اقدام از سرریزهای ناخواسته و خسارات احتمالی جلوگیری می‌کند و منابع آبی را برای دوره‌های آتی ذخیره می‌‌کند. رئیس حوضه آبریز دریاچه ارومیه با اشاره به اهمیت اقدامات فنی، امنیتی و پدافند غیرعامل در حوضه آبریز دریاچه ارومیه اظهار می‌کند: تمامی تأسیسات حیاتی حوضه آبریز، شامل سدها، تأسیسات انتقال آب، تونل‌ها، ایستگاه‌های پمپاژ و سازه‌های جانبی، به‌طور مداوم تحت نظارت فنی و بازرسی‌های دوره‌ای قرار دارند. این پایش‌ها برای اطمینان از عملکرد صحیح و ایمنی سازه‌ها ضروری است.

الزامات پدافند غیرعامل
در حوضه آبریز
طبق گفته رئیس حوضه آبریز دریاچه ارومیه ، بر اساس الزامات پدافند غیرعامل، تمهیدات لازم برای حفاظت فیزیکی و تضمین استمرار عملکرد تأسیسات در شرایط اضطراری (مانند سناریوهای جنگی یا تهدیدات زیرساختی) پیش‌بینی و اجرایی شده است. علاوه بر آن  در دوران خشکسالی‌های گذشته که منجر به کاهش تراز مخازن سدها شده بود، از این فرصت برای انجام تعمیرات اساسی و نگهداری پیشگیرانه بر روی سدها استفاده شد. این اقدامات، پایداری فنی سازه‌ها را در بلندمدت تضمین می‌کند. وی افزود: همکاران فنی به‌صورت میدانی و در قالب برنامه‌های کشیک شبانه‌روزی، بر پایداری فنی سازه‌ها نظارت دقیق دارند. این حضور مستمر، امکان واکنش سریع به هرگونه ناهنجاری را فراهم می‌سازد. همچنین از ابتدای فروردین ماه، برنامه کشیک ویژه حوضه آبریز فعال شده است. کارشناسان به صورت شبانه‌روزی مناطق حساس را پایش کرده و رئیس حوضه نیز با حضور میدانی مستمر، در صورت بروز شرایط جدی یا تغییرات ناگهانی در ورودی‌ها، تصمیم‌گیری‌های فوری را اتخاذ می‌کند. «فرهاد ایمان‌شعار» رئیس حوضه آبریز دریاچه ارومیه در آخر تأکید کرد: اگرچه ثبت شرایط آبی کم‌نظیر در ۶۰ سال اخیر، از جمله افزایش ۵۰ درصدی بارش‌ها و رسیدن تراز دریاچه به ۱۲۷۰.۴۵ متر، دستاورد بزرگی است، اما آثار خشکسالی‌های طولانی‌مدت و الزامات پدافند غیرعامل، ایجاب می‌کند که رویکرد مدیریت محتاطانه، چندسناریویی و صیانت از زیرساخت‌ها با جدیت تمام ادامه یابد. این اقدامات جامع فنی، مدیریتی و امنیتی، تضمین‌کننده تاب‌آوری و پایداری حوضه آبریز دریاچه ارومیه در برابر چالش‌های آینده خواهد بود.