حمله سپاه پاسداران به پایگاه آمریکایی «الخرج» در عربستان سعودی را باید یکی از مهم‌ترین ضربات وارد شده به زیرساخت‌های هوایی-اطلاعاتی ایالات متحده در جریان این جنگ دانست؛ حمله‌ای که به انهدام یک فروند هواپیمای آواکس E-3 Sentry انجامیده است.
این اتفاق شاید در ظاهر امر یک موفقیت تاکتیکی به‌ نظر برسد، اما در سطح زیرین و عمیق‌تر، پیامدهای قابل‌ توجهی برای توان عملیاتی نیروی هوایی آمریکا علیه کشورمان خواهد داشت.
اهمیت این حمله از آنجا ناشی می‌شود که آواکس صرفاً یک هواپیما نیست. بلکه یکی از کلیدی‌ترین گره‌های فرماندهی و کنترل در جنگ‌های مدرن ایالات متحده به‌ شمار می‌رود.
این هواپیماها با بهره‌گیری از رادارهای قدرتمند و سامانه‌های پیشرفته ارتباطی، عملاً نقش «چشم» و «مغز» عملیات هوایی آمریکا را ایفا می‌کنند.
به‌ عبارتی دیگر، آواکس‌ها هستند که تصویر جامع میدان جنگ را در اختیار فرماندهان قرار می‌دهند، مسیر حرکت جنگنده‌ها را تنظیم می‌کنند، اهداف را شناسایی و اولویت‌بندی می‌کنند و در نهایت هماهنگی میان اجزای مختلف یگان‌ها را برقرار می‌سازند.
برای درک بهتر اهمیت این سامانه، کافی است به وضعیت ناوگان آن در ارتش تروریستی ایالات متحده نگاه کنیم. نیروی هوایی این کشور در حال حاضر تنها حدود ۱۶ فروند از این هواپیما را در اختیار دارد. ناوگانی محدود که بخش قابل‌توجهی از آن نیز به‌ دلیل فرسودگی، همواره آماده عملیات نیست. این هواپیماها که از دهه ۱۹۷۰ وارد خدمت شده‌اند با وجود به‌ روزرسانی‌های متعدد، همچنان با چالش‌های نگهداری و آمادگی عملیاتی مواجهند.
از نظر اقتصادی نیز، آواکس‌ها جزو گران‌ترین دارایی‌های هوایی آمریکا محسوب می‌شوند. برآوردها و البته اذعان رسانه‌های خارجی نشان می‌دهد ارزش هر فروند E-3 بیش از ۵۰۰ میلیون دلار است؛ رقمی که تنها بخشی از هزینه واقعی این سامانه را نشان می‌دهد، چرا که آموزش خدمه، زیرساخت‌های پشتیبانی و نقش راهبردی آن، ارزش عملیاتی این هواپیما را به‌ مراتب بالاتر هم می‌برد.
به همین دلیل، برخی تحلیلگران و کارشناسان از آواکس به‌عنوان یکی از باارزش‌ترین هواپیماهای پشتیبانی-اطلاعاتی در نیروی هوایی آمریکا یاد می‌کنند.
در چنین شرایطی از دور خارج شدن یک فروند آواکس، صرفاً یک کاهش عددی در ناوگان نیست. بلکه عملاً به‌ معنای ایجاد شکاف در آگاهی میدانی و مدیریت جنگ هوایی است. بدون این هواپیما، هماهنگی میان جنگنده‌ها دشوارتر می‌شود، احتمال بروز خطا در عملیات افزایش می‌یابد و سرعت واکنش به تهدیدات نیز کاهش پیدا می‌کند.به ویژه در جنگ کنونی که نیروهای پدافندی کشورمان با شکار چند جنگنده آمریکایی، ریسک پرواز در آسمان ایران را بالا برده‌اند.
از سوی دیگر نبود جایگزین سریع برای این هواپیما، ابعاد این خسارت را دوچندان می‌کند.
طبق اعلام وب سایت میلیتاری واچ، پروژه جایگزینی آواکس با مدل‌های جدیدتر هنوز در مراحل اولیه قرار دارد و تولید و تحویل آنها زمان‌ بر خواهد بود.بنابراین، در کوتاه‌ مدت، هرگونه کاهش در تعداد این هواپیماها جبران‌ناپذیر است.
گفتنی است که در کنار انهدام آواکس، گزارش‌های رسانه‌‌ای حاکی از آن است که در همین حمله، دست‌ کم سه فروند هواپیمای سوخت‌رسان KC-135 نیز در پایگاه الخرج عربستان سعودی مورد اصابت قرار گرفته و منهدم شده‌اند.
این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که تانکرهای سوخت‌رسان، نقش حیاتی در اجرای عملیات‌های دوربرد ایفا می‌کنند. بدون این هواپیماها، جنگنده‌ها برای رسیدن به اهداف دوردست با محدودیت مواجه می‌شوند و دامنه عملیاتی آنها کاهش می‌یابد.
به بیان دیگر، اگر آواکس مغز عملیات هوایی آمریکایی‌ها علیه کشورمان باشد، تانکرهای سوخت‌ رسان شریان حیاتی آن هستند.
نکته قابل‌توجه دیگر این است که آواکس نخستین هواپیمای راهبردی آمریکا نیست که در این درگیری‌ها هدف قرار می‌گیرد. پیش از این نیز گزارش‌هایی از آسیب یا انهدام دست‌ کم یک فروند جنگنده F-35، یک F-16 و چند فروند F-15 منتشر شده بود و از قضا سنتکام نیز با ملاحظات و سانسورهایی، همه اینها را تأیید کرده است.
از دست رفتن آواکس و هواپیماهای سوخت‌رسان، اگر تداوم پیدا کند که با توجه به تحولات میدان و اقدامات نیروهای مسلح کشورمان به نظر می‌رسد تداوم هم پیدا خواهد کرد، می‌تواند موازنه را نه در آسمان ایران که در آسمان منطقه تغییر داده و هزینه‌های عملیاتی آمریکا علیه کشورمان را به‌ طور محسوس و قابل توجهی افزایش دهد.

تمجید عارف از نیروهای مسلح
محمدرضا عارف، معاون اول رئیس‌جمهور در شبکه ایکس با انتشار عکسی از لاشه هواپیمای ‌غول‌پیکر آواکس نوشت:«نیروهای مسلح ما یکی از قدرتمندترین‌های جهان هستند. ما متجاوزان را له کردیم. آنها حالا التماس می‌کنند درباره تنگه هرمز مذاکره کنیم. اما باید دید واقعاً چقدر آماده‌اند امتیازهای لازم را بدهند. آنها باید این جمله طلایی را بگویند؛ ما دیگر به ایران تجاوز نخواهیم کرد و تمام حقوق بین‌المللی ایران را به رسمیت می‌شناسیم. خواهیم دید چه خواهد شد!»