در هفته سلامت مردان بررسی شد
مردان ایرانی چرا دکتر نمیروند؟
محدثه جعفری
گروه اجتماعی
شرایط شغلی، فعالیتهای پرخطر و قرار گرفتن بیشتر در معرض حوادث و تروما از جمله عواملی است که آسیبپذیری مردان را افزایش میدهد. به همین دلیل مردان نسبت به زنان دو تا چهار سال کمتر عمر میکنند، البته این موارد را باید در کنار توجه کمتر مردان به علائم اولیه بیماریهایشان بگذارید. از طرف دیگر پروستات، رودهبزرگ و ریه شایعترین سرطانها در مردان هستند که با سبک زندگی سالم و غربالگری سالانه میتوان به طور چشمگیر آمار ابتلا به آنها را کاهش داد.
دکتر سید امیر محسن ضیایی رئیس جامعه اورولوژی ایران در هفته سلامت مردان با اشاره به اینکه به طور کلی مردان نسبت به زنان کمتر به سلامتشان اهمیت میدهند، به «ایران» میگوید: «مردان بیش از نیمی از جمعیت کشور را تشکیل میدهند و اکثریت گردانندگان اقتصاد و اشتغال کشور هستند. طبیعی است اگر مردان جامعه در سنین جوانی سلامت بیشتری داشته باشند، اقتصاد کشور هم موفقتر خواهد بود. به همین دلیل هفته اول اسفندماه هر سال به پیشنهاد جامعه اورولوژی ایران هفته ملی سلامت مردان نامگذاری شده که هدفمان جلب توجه مسئولان، سیاستگذاران نظام سلامت و مردم است تا به موضوع سلامت مردان بیشتر توجه داشته باشند. البته سلامت همه افراد جامعه مهم است، اما این هفته تمرکز بیشتر روی مردان خواهد بود. فقط 20 درصد بحث سلامت در اختیار وزارت بهداشت است و درصد بیشتر آن بینبخشی است، البته نقش مردم در این میان نباید نادیده گرفته شود. اگر سواد سلامت مردم افزایش پیدا کند و خودمراقبتی بیشتر شود، مردم مطالبهگر خواهند شد، بنابراین آن زمان میتوانیم به سمت سلامت حرکت کنیم.»
او میگوید: «اولین علت مرگ و میر در مردان بیماری قلبی -عروقی، سکتههای مغزی، بیماریهای مزمن ریوی، بیماریهای کبدی، فشارخون کنترل نشده، دیابت، سوانح جادهای و حوادث محیط کار است که در این میان تغییر سبک زندگی در سلامت مردان تأثیر زیادی دارد. اگر سبک زندگی سالم داشته باشیم، میتوانیم بیماریهای غیرواگیر را کاهش دهیم.»
رئیس جامعه اورولوژی ایران با اشاره به اینکه امسال با توجه به آمار بالای تصادفات جادهای، شعار «سوانح و حوادث در کمین سلامت مردان» از طرف وزارت بهداشت برای هفته سلامت مردان انتخاب شده است، میگوید: «براساس آمارهای وزارت بهداشت، سالانه 18 هزار نفر در جادههای کشور بر اثر تصادفات جانشان را از دست میدهند که اکثریت این افراد، مردان جوان هستند که در این موضوع یک نفر هم زیاد است. چون در بحث بیماری میتوان گفت، ذات بیماری است که فرد را از پا در میآورد، اما تصادفات موضوعی است که میتوان با پیشگیری جلوی مرگ و میر ناشی از آن را گرفت.»
25 درصد مشکلات ناباروری
فاکتور مردانه دارد
این متخصص با اشاره به نقش مردان در فرزندآوری و مشکلات باروری میگوید: «حدود 15 تا 20 درصد زوجین نابارور هستند که به نحوی از مشکلات ناباروری رنج میبرند. عدد، بسیار قابل توجه است و با توجه به افزایش سن ازدواج، دیر اقدام کردن برای بارداری و کاهش زاد و ولد، بیشتر خانوادهها بدون فرزند یا تک فرزند هستند که باعث میشود در آینده با کاهش شدید جمعیت مواجه شویم. در گذشته از نظر فرهنگی مشکل زوجی که بچهدار نمیشدند را به گردن زنان میانداختند، اما به لحاظ علمی این موضوع واقعیت ندارد و مردان هم نقش مهمی در ناباروری دارند. حدود 20 تا 25 درصد موارد در ناباروری به دلیل مشکلات مردان است.
حدود 25 درصد هم فاکتور مشترک باعث ناباروری زوجین میشود و در مجموع مردان 50 درصد در علت ناباروری نقش دارند. به همین دلیل انجام غربالگری و درمان بهموقع در آقایان اهمیت زیادی دارد.»
غربالگریهایی که باید
جدی گرفته شود
دکتر ضیایی درباره غربالگریهای ضروری در مردان توضیح میدهد: «غربالگری در سنین مختلف در مردان متفاوت است. همواره توصیه میشود، در دوران نوزادی پسران به موضوعاتی مثل ناهنجاریهای مادرزادی، بیضه نزول نکرده و اختلالات جنسی توجه شود. در دوران بلوغ واریکوسل (پیچ خوردگی غیرطبیعی اطراف بیضهها) و عفونتهای ادراری مهم هستند و تشخیص زودهنگام آن به سلامت مردان کمک میکند. در دوران جوانی و میانسالی توجه به سرطان بیضه بسیار اهمیت دارد، هر چند که شیوع بالایی ندارد، اما مسأله مهمی است. در میانسالی بیماری کلیوی و بیماریهایی که به طور مستقیم و غیرمستقیم با کلیهها در ارتباط هستند مثل فشارخون، دیابت کنترل نشده، عفونتها و تومورها اهمیت بررسی پیدا میکنند. از 50 سال به بالا هم مسأله پروستات و سرطان مثانه برجستهتر میشود. به همین دلیل در هر فصلی از زندگی مردان باید به یک نوع غربالگری توجه کنیم و متناسب با آن تصمیم بگیریم.»
ضرورت کاهش حوادث جاده ای
دکتر ضیایی با بیان اینکه آمار فوتیهای سوانح جادهای 18 هزار نفر است، اما آمار نقص عضو و معلولیت 10 برابر این آمار لحاظ میشود، توضیح میدهد: «اگر به سه عنصر جاده، راننده و خودرو توجه بیشتری داشته باشیم، با تغییراتی که ایجاد میکنیم میتوانیم شاهد کاهش چشمگیر تلفات جادهای باشیم. شاید علت ایجاد این آمار در فضای سلامت کشور نیست، اما بخش مهمی از کار برعهده جامعه پزشکی است چون پزشکان بخش تأثیرگذار جامعه هستند و عوارض این آمار بالای تصادفات جادهای را به دوش میکشند، به همین دلیل باید بیشتر به نقش آگاهیرسانی توجه داشته باشند. طبیعی است، مهمترین اقدام برای کاهش این آمار آموزش است. چون تغییر رفتار ناشی از آموزش شکل خواهد گرفت و این آموزش باید از مدارس کلید بخورد. هر ارگانی مسئولیتی دارد و بر اساس آن باید دست به کار شود. مثلاً اگر هزار نقطه حادثهخیز داریم، سال بعد باید 100 نقطه این آمار کم شود و این مستلزم همکاری بینبخشی است.»
رئیس جامعه اورولوژی ایران با اشاره به اینکه در فرهنگ ما، مردان نسبت به زنان توجه کمتری در پیگیری بیماریهایشان دارند، میگوید: «مسائلی مثل شرایط اقتصادی، فرهنگی و آموزش نقش پررنگی در این موضوع دارند. در فرهنگ ما مردان خودشان را مسئول یک خانواده میدانند، طبیعی است که خود را در آخرین خط توجه قرار میدهند و اولویت را برای درمان همسر و فرزندانشان میگذارند. گاهی مردان فکر میکنند اگر بیمار بودنشان مطرح شود، از شرایط اقتدار مردانه در زندگی شخصیشان خارج میشوند. بنابراین توجه به سلامت مردان موضوعی چندوجهی است که همه مسائل در آن نقش دارند. به همین دلیل طول عمر مردان نسبت به زنان 2 تا 4 سال کمتر است، البته در نسل جدید کمی اوضاع تغییر کرده است و مردان توجه بیشتری به سلامتیشان نشان میدهند.»
برش
پروستات، روده بزرگ و ریه شایعترین سرطان در مردان
رئیس جامعه اورولوژی ایران درباره اهمیت توجه به پروستات در مردان توضیح میدهد: «در سال 2020 سالانه حدود دو میلیون نفر در دنیا به سرطان پروستات مبتلا میشدند و تخمین زده شده تا سال 2030 تعداد افراد مبتلا به سرطان پروستات سالانه به 4 میلیون نفر هم برسد. در حال حاضر شایعترین سرطان مردان پروستات، روده بزرگ و ریه است. در ایران میزان شیوع سرطان پروستات از کشورهای منطقه کمی بیشتر است و شیوع سرطان در کشور ما همانند کشورهای غربی است که نشان از ارتباط با رژیم غذایی ما ایرانیها دارد. در کشورهای خاور دور مثل ژاپن شیوع سرطان پروستات از همه جا کمتر است. زمانی که روی ژاپنیهای مهاجرت کرده به آمریکا آزمایش انجام دادند، در نسل بعد آنها که بزرگ شده کشورهای دیگری بودند، شیوع سرطان پروستات در آنها مانند دیگر کشورهای جهان شده بود. این موضوع نشان میدهد رژیم غذایی، سبک زندگی و آب و هوا در این امر تأثیر دارد.»
رئیس انجمن اورولوژی ایران با بیان اینکه غربالگری و تشخیص سرطان پروستات آسان است، میگوید: «افراد بالای 50 سال هر سال آزمایش تشخیص سرطان پروستاتPSA انجام دهند. البته سرطان پروستات علائم و نشانه مشخصی ندارد به طوری که نشانهها زمانی ظاهر میشوند که بیماری پیشرفت کرده باشد. به همین دلیل هفته سلامت مردان فرصتی است برای بازنگری در یک واقعیت مهم؛ اینکه بسیاری از مردان مراجعه به پزشک را به تعویق میاندازند. این تأخیر، شاید در نگاه اول ساده به نظر برسد، اما در عمل میتواند روند درمان را دشوارتر، پرهزینهتر و گاه کماثرتر کند.»
