سید عباس عراقچی در گفتوگو با سیبیاس نیوز تصویری از تلاشها برای پیشبرد مذاکرات هستهای ارائه داد
شانس توافق برد - برد وجود دارد
دور بعدی مذاکرات با هیأت آمریکایی پنجشنبه در ژنو برگزار میشود
گروه دیپلماسی/ سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، شامگاه یکشنبه در گفتوگو با شبکه تلویزیونی سی بیاس نیوز آمریکا، تصویری از تلاشهای تهران برای پیشبرد مذاکرات هستهای با واشنگتن ارائه داد؛ مذاکراتی که قرار است روز پنجشنبه در ژنو با استیو ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا، برگزار شود. عراقچی با تأکید بر اینکه راهحل مسائل هستهای ایران تنها از مسیر دیپلماسی ممکن است، هرگونه تهدید نظامی احتمالی را بیاثر دانست و از ادامه کار روی پیشنویس توافقی خبر داد که هدفش رعایت منافع هر دو طرف است. او در عین حال به تفاوت شرایط فعلی با توافق هستهای ۲۰۱۵ اشاره کرد و بر حق ایران در غنیسازی اورانیوم در خاک خود، به عنوان مسألهای ملی و حقوقی، تأکید کرد؛ حقی که تهران حاضر نیست به هیچ قیمتی از آن صرفنظر کند. در ادامه، عراقچی درباره جزئیات پیشنویس توافق، چشمانداز دیپلماسی با آمریکا و چگونگی حفظ حق ایران در غنیسازی اورانیوم توضیح میدهد.
آیا فکر میکنید ترامپ قصد دارد به ایران حمله کند یا از این تهدید بهعنوان اهرم فشار استفاده میکند؟
من نمیتوانم قضاوت کنم، اما یک واقعیت وجود دارد و آن این است که اگر بخواهند برای برنامه هستهای صلحآمیز ایران راهحلی پیدا کنند، تنها راه آن دیپلماسی است. ما این را در گذشته ثابت کردهایم و معتقدم هنوز هم شانس خوبی برای رسیدن به یک راهحل دیپلماتیک وجود دارد؛ راهحلی که بر پایه یک بازی برد-برد باشد و در دسترس ما قرار دارد. بنابراین نیازی به هیچگونه افزایش توان نظامی نیست و تقویت نظامی نمیتواند کمکی بکند و نمیتواند ما را تحت فشار قرار دهد.
شما روز جمعه گفتید که ظرف دو تا سه روز پیشنویس پیشنهادی ارائه خواهید داد. آیا تأیید رهبر معظم را برای آن پیشنهاد گرفتهاید؟ و اگر چنین است، چه زمانی آن را به استیو ویتکاف، ارائه خواهید کرد؟
ما هنوز در حال کار روی آن هستیم و تلاش میکنیم آن را بهگونهای تنظیم کنیم که شامل عناصری باشد که بتواند نگرانیها و منافع هر دو طرف را در نظر بگیرد. روی این عناصر کار میکنیم و معتقدم وقتی احتمالاً این پنجشنبه دوباره در ژنو دیدار کنیم، بتوانیم روی آن عناصر کار کرده، متن خوبی آماده کنیم و به یک توافق سریع برسیم. این برداشت من است. آن را کاملاً ممکن میدانم.
پس شما دیدار با استیو ویتکاف را برای پنجشنبه در ژنو تأیید میکنید؟ درحالی که هنوز تأیید مقامات عالی کشور مثل رهبر معظم را ندارید؟
این دو موضوع جداگانه هستند. ما البته به مذاکرات خود ادامه میدهیم. همزمان روی عناصر یک توافق و پیشنویس متن نیز کار میکنیم. بنابراین امیدوارم وقتی به آنجا برسیم، آماده گفتوگو و مذاکره بر اساس آن پیشنویسها باشیم.
اجازه بدهید این را بپرسم. شما در دولت اوباما به مذاکره درباره توافق هستهای ۲۰۱۵ کمک کردید. این توافق با ترامپ چه تفاوتی با آن توافق خواهد داشت؟
نسبت به 10 سال گذشته شرایط جدیدی به وجود آمده است. برنامه هستهای ما از نظر فناوری پیشرفت کرده و در مقایسه با آن زمان بسیار پیشرفتهتر شده است.
همچنین تحریمها و فشارها بیشتر شدهاند. بنابراین معتقدم توافقی بهتر از برجام یا توافق هستهای ۲۰۱۵ امکانپذیر است و میتواند عناصری داشته باشد که بسیار بهتر از توافق قبلی باشد.
مثلاً چه عناصری؟
همانطور که گفتید، من تجربه آن توافق را دارم و در آن مذاکرات نقش داشتم. وارد جزئیات بسیار زیادی شدیم، اما فکر میکنم اکنون نیازی به آن همه جزئیات نیست.
میتوانیم بر سر اصول و مسائل اساسی به توافق برسیم و اطمینان حاصل کنیم که برنامه هستهای ایران صلحآمیز است و برای همیشه صلحآمیز خواهد ماند، و در عین حال تحریمهای بیشتری نیز برداشته شود.
شما همچنان میگویید که برنامه هستهایتان صلحآمیز است، اما میدانید که در سراسر جهان، از جمله در کنگره ایالات متحده، تردیدهای زیادی وجود دارد. بر رئیسجمهوری ترامپ از داخل حزب خودش فشار وارد میشود. ۵۲ سناتور جمهوریخواه و ۱۷۷ نماینده جمهوریخواه مجلس از او خواستهاند که بر «غنیسازی صفر» و برچیدن کامل برنامه هستهای شما اصرار کند. چرا ترامپ باید حتی اجازه کوچکترین میزان غنیسازی را به ایران بدهد؟
اول از همه، غنیسازی حق ماست. ما عضو پیمان عدم اشاعه سلاحهای هستهای (NPT) هستیم و کاملاً حق داریم از انرژی هستهای صلحآمیز، از جمله غنیسازی، بهرهمند شویم. اینکه چگونه از این حق استفاده کنیم، موضوعی است که صرفاً به خود ما مربوط میشود. غنیسازی بخش حساسی از مذاکرات ماست. تیم آمریکایی موضع ما را میداند و ما نیز موضع آنها را میدانیم و نگرانیهای خود را با یکدیگر در میان گذاشتهایم. فکر میکنم راهحلی قابل دستیابی است، اما قرار نیست از طریق رسانهها مذاکره کنم.
درک میکنم، اما ما اظهارات بسیار علنی رئیسجمهوری را دیدهایم که گفته «هیچ غنیسازی نباید باشد» و این خط قرمز است. شما میگویید این حق شماست، اما میتوانید اورانیوم غنیشده را از جای دیگری خریداری کنید. این را میدانید و قبلاً هم این کار را کردهاید. آیا اصرار بر حق غنیسازی در خاک ایران، با توجه به شرایط فعلی، واقعاً ارزش این ریسک را دارد؟
فکر میکنم ما به عنوان یک کشور مستقل، کاملاً حق داریم خودمان برای خودمان تصمیم بگیریم. این فناوری را خودمان و توسط دانشمندانمان توسعه دادهایم و برای ما بسیار ارزشمند است، زیرا هزینه سنگینی برای آن پرداخت کردهایم.
دستکم ۲۰ سال تحت تحریم بودهایم، دانشمندانمان را از دست دادهایم و حتی به خاطر آن وارد جنگ شدهایم. بنابراین، این موضوع اکنون مسأله عزت و غرور ملی ایرانیان است و ما آن را کنار نخواهیم گذاشت.
هیچ دلیل حقوقی برای انجام چنین کاری وجود ندارد، در حالی که همه چیز صلحآمیز است، همه فعالیتها تحت نظارت آژانس قرار دارد، و ما در گذشته توافقی داشتیم که کاملاً به آن پایبند ماندیم، و این ایالات متحده بود که بدون توجیه از آن خارج شد. ما عضو متعهد پیمان NPT هستیم. میخواهیم از حق خود استفاده و آن را اعمال کنیم.
شما درباره موضوع هستهای صحبت میکنید و فقط یک توافق هستهای پیشنهاد میدهید، در حالی که روبیو وزیر خارجه گفته است هر توافق معناداری باید شامل موشکهای بالستیک و مسائل منطقه باشد.
در حال حاضر ما فقط درباره موضوع هستهای مذاکره میکنیم و موضوع دیگری مطرح نیست.
آیا حاضر هستید به بازرسان تسلیحاتی اجازه دسترسی نامحدود به تأسیسات هستهای خود بدهید و بازرسان آمریکایی نیز در میان آنها حضور داشته باشند؟
ما عضو متعهد معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای هستیم و با آژانس بینالمللی انرژی اتمی توافقنامه پادمان داریم و آمادهایم طبق مقررات پادمان، بهطور کامل با آژانس همکاری کنیم.
همچنین ممکن است برخی شرایط، پروتکل الحاقی به پادمان معاهده را بپذیریم. فکر میکنم یک سازوکار راستیآزمایی و نظارت کامل قابل قبول است و میتواند اجرا شود.
بــــرش
گفت و گوی تلفنی گروسی با عراقچی
مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی در تماس تلفنی با سید عباس عراقچی وزیر امور خارجه کشورمان، درباره آخرین تحولات مرتبط با روند مذاکرات غیرمستقیم میان ایران و ایالات متحده آمریکا به بحث و تبادل نظر پرداخت. دو طرف بر اهمیت تعامل سازنده و بهرهگیری از مسیر گفتوگو بهمنظور پیشبرد روند مذاکرات و دستیابی به تفاهمی پایدار تأکید کردند.
در همین حال گروسی در گفتوگو با پادکست اسپانیایی کوپه درباره مذاکرات ایران و آمریکا گفت: «این روند حالا در جریان است و ما روز دوشنبه و سهشنبه (هفته پیش) گفتوگوهای مهمی در ژنو داشتیم و تلاش میکنیم دقیقاً بندهای توافق را تعریف کنیم.
اینکه چه چیزی را راستیآزمایی میکنیم، چگونه انجام میدهیم، با چه دامنهای، و تلاش میکنیم به توافقی جامع، محکم و استوار برسیم که مانع از آن شود که یک بار دیگر شاهد استفاده از زور باشیم؛ استفادهای که به نظر من در این مورد، بسیار گستردهتر، بسیار ویرانگرتر از قبلی خواهد بود و پیامدهای منطقهای بسیار ملموستری خواهد داشت.»
وی در ادامه گفت: «گفتوگو میان ایران و آمریکا ماهیت دوجانبه دارد و اکنون مذاکرات هستهای غیر مستقیم میان ایران و آمریکا وارد بحثهای مشخص و عینی شده و طرفها در تلاشند به توافقی جامع، محکم و استوار برسند.»
