دومین دور مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا در ژنو با میانجیگری عمان روز گذشته در شرایطی به پایان رسید که اگرچه هنوز از توافقی مکتوب خبری نیست اما از دل گفت‌و‌گوهای غیرمستقیم، نشانه‌‌هایی از شکل‌گیری اصول راهنما سربرآورده است؛ اصولی که به گفته سیدعباس عراقچی وزیر امور خارجه، می‌تواند مسیر حرکت از چانه‌ زنی‌های کلی به سمت تدوین یک متن احتمالی توافق را هموار کند. توصیف مذاکرات به عنوان «سازنده» از سوی تهران و اعلام «پیشرفت ملموس» از سوی وزارت خارجه عمان از این گزاره حکایت دارد که طرفین دست ‌کم در سطحی از چهارچوب‌های مفهومی به اشتراک نظر رسیده‌اند که اگر به اراده سیاسی پایدار طرف مقابل گره بخورد، می‌تواند مرحله‌گذار از مدیریت اختلاف به تنظیم توافق را رقم بزند. ورود به جزئیات فنی
 دومین دور مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا روز گذشته در ژنو و در چهارچوبی متفاوت از دور اول برگزار شد؛ گفت‌وگوهایی که این بار با ورود به جزئیات فنی و اقتصادی نشانه‌هایی از عبور از کلی‌ گویی‌‌های اولیه و حرکت به سمت سنجش ‌پذیری تعهدات را با خود داشت. میزبانی این دور بر عهده سفارت عمان در سوئیس بود و میانجی‌گری را «بدرالبوسعیدی»، وزیر امور خارجه عمان بر عهده داشت؛ نقشی که مسقط طی سال‌های اخیر کوشیده است آن را به عنوان کانالی قابل اعتماد میان تهران و واشنگتن تثبیت کند.
هیأت ایرانی به ریاست عراقچی ترکیبی از چهره‌های سیاسی شامل معاونان حقوقی، بین‌الملل و دیپلماسی اقتصادی و نیز کارشناسان فنی و اقتصادی را با خود به همراه داشت. این ترکیب به این معنا بود که رفع کامل تحریم‌ها رکن اصلی هر توافق احتمالی است. به همین دلیل، تیم مذاکره‌کننده ایران با آمادگی برای ورود به جزئیات سازوکارهای رفع تحریم، تضمین‌های اجرایی و چگونگی بهره‌مندی اقتصادی از هر توافقی پای میز حاضر شد.
در سوی مقابل، هیأت آمریکایی به سرپرستی «استیو ویتکاف» و «جرد کوشنر» در گفت‌وگوها شرکت کرد. طرف آمریکایی پیش از آغاز رسمی مذاکرات دیدارهایی با وزیر خارجه عمان و نیز مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی انجام داد که از منظر ناظران، نشان دهنده تلاش برای هماهنگ‌‌سازی رویکرد فنی و سیاسی پیش از ورود به گفت‌وگوهای اصلی بود. یک روز پیش از آن، عراقچی نیز با گروسی گفت‌و‌گو کرده بود.

اهمیت زمان برای تهران
سازوکار مذاکرات نیز همچون دور اول، غیرمستقیم طراحی شد. هر دو هیأت ابتدا دیدگاه‌های خود را با وزیر خارجه عمان در میان گذاشتند و او به عنوان واسطه مواضع طرفین را منتقل کرد. به گفته یک مقام ایرانی که خبرگزاری رویترز به نقل از او گزارش داد، تهران با «پیشنهادهای جدی و سازنده» در ژنو حاضر شد؛ توصیفی که نشان می‌داد ایران کوشیده ابتکار عمل را در فضای رسانه‌ای نیز حفظ کند.
سخنگوی وزارت امور خارجه در میانه مذاکرات با تأکید بر نتیجه‌ محور بودن گفت‌وگوها تصریح کرد که ایران با حسن نیت و جدیت کامل در ژنو حضور یافته و آماده است برای نهایی‌سازی هر توافقی حتی برای چند روز یا چند هفته بیشتر در محل بماند. این اظهارات، در عین حال حامل این پیام بود که زمان برای تهران مهم است اما نه به بهای توافقی فاقد تضمین و دستاورد ملموس اقتصادی.
در واشنگتن نیز همزمان با برگزاری مذاکرات، «دونالد ترامپ»، رئیس‌جمهوری آمریکا اعلام کرد که به‌طور غیرمستقیم در این گفت‌وگوها مشارکت خواهد داشت. او با اشاره به احتمال توافق مدعی شد که گمان می‌کند ایران خواهان توافق است و تمایلی به تحمل پیامدهای عدم توافق ندارد. «مارکو روبیو»، وزیر خارجه آمریکا هم گفته است که توافق کردن با ایران پیچیده است اما وعده داده که ایالات متحده سعی خود را می‌‌کند. به نظر می‌رسد با انجام دور دوم مذاکرات ژنو، ورود به فاز فنی و تمرکز بر سازوکارهای اجرایی از مرحله تبادل مواضع کلی عبور کرده است.

 تأکید مسقط بر پیشرفت ملموس
در ادامه تلاش‌های دیپلماتیک برای کاهش تنش‌ها، وزارت امور خارجه عمان هم بیانیه‌ای صادر کرد و از پیشرفت ملموس در این مذاکرات خبر داد. این بیانیه از برگزاری نشستی مشورتی میان بدر بن حمد البوسعیدی، وزیر خارجه این کشور با ویتکاف و جرد کوشنر خبر داد و تأکید کرد که این دیدار در چهارچوب رایزنی‌های دیپلماتیک و با هدف نزدیک‌تر کردن دیدگاه‌ها برگزار شد. در ادامه این بیانیه تأکید شده است که مذاکرات سه‌شنبه ژنو میان ایران و آمریکا با «پیشرفتی ملموس» به پایان رسیده؛ پیشرفتی که به گفته مقام‌های عمانی، مسیر را برای تداوم گفت‌وگوها در آینده‌ای نزدیک هموار کرده است. عمان که در سال‌های گذشته بارها نقش میانجی را در گفت‌وگوهای منطقه‌ای ایفا کرده، این بار نیز تلاش کرده است با فراهم کردن بستر رایزنی‌های مستقیم و غیرمستقیم، زمینه کاهش اختلافات و حرکت به سوی تفاهم را تقویت کند.
پیش تر هیأت‌های مذاکره کننده ایران و آمریکا روز 17 بهمن دور جدیدی از مذاکرات غیرمستقیم هسته‌ای را با میانجیگری مسقط از سر گرفتند. این مذاکرات که پس از دوره‌ای طولانی و توقف گفت‌وگوها از سر گرفته شد، به سطحی از تعامل دیپلماتیک رسیده‌اند که هرچند هنوز نتایج قطعی در مورد توافق نهایی ندارند اما نشان می‌دهند که دو طرف آمادگی برای ادامه دیپلماسی را دارند و تلاش می‌کنند راهی برای حل بحران هسته‌ای و تحریم‌های طولانی‌مدت بیابند.

تأکید بر ادامه مذاکرات فنی با آژانس
سیدعباس عراقچی پس از مذاکره با هیأت آمریکایی در نشست خلع سلاح سازمان ملل متحد در ژنو حضور یافت و اعلام کرد حمله آمریکا به تأسیسات هسته‌ای ایران که تحت نظارت آژانس بین‌المللی انرژی اتمی قرار داشت، ماهیت پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (NPT) را زیر سؤال برده و امنیت منطقه را تضعیف کرده است. به گفته او کشورهایی که حمایت تسلیحاتی و اطلاعاتی ارائه کرده‌اند نیز در این اقدام شریک بوده و با این رفتار، قوانین بین‌المللی و کارکرد نهادهای جهانی را مخدوش کرده‌اند.
وی با تأکید بر اینکه برنامه هسته‌ای ایران همواره تحت بازرسی‌های مستمر آژانس بوده، صنعت هسته‌ای را بخشی از منافع ملی دانست و تصریح کرد همکاری پایدار تنها بر پایه اعتماد متقابل شکل می‌گیرد، نه استفاده سیاسی از سازوکارهای نظارتی. عراقچی درباره گفت‌وگوهای اخیر با آمریکا گفت نقش آژانس در مذاکرات بررسی شده و ایران آماده ادامه مذاکرات فنی و حرکت به‌سوی راه‌حل‌های عملی است؛ مشروط بر آنکه روندی معنادار و عادلانه دنبال شود.
او حق ایران برای بهره‌برداری صلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای را غیرقابل مذاکره خواند و تأکید کرد جمهوری اسلامی نه به دنبال تولید و نه دستیابی به سلاح هسته‌ای است؛ موضعی که ریشه در دکترین دفاعی و ملاحظات دینی دارد. عراقچی خروج یکجانبه آمریکا از برجام را نقض تعهدات بین‌المللی و ضربه‌ای به اعتماد چندجانبه دانست و افزود این اقدام پیامدهای اقتصادی و انسانی گسترده‌ای برای مردم ایران داشته و توسل به اقدام نظامی نیز مغایر منشور ملل متحد و حقوق بین‌الملل است. وزیر امور خارجه همچنین در برنامه‌ای دیگر با «ایگنازیو کاسیس»، همتای سوئیسی خود دیدار و گفت‌و‌گو کرد.

بــــرش

درباره یکسری اصول راهنما به تفاهم رسیده ایم

سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه مذاکرات روز گذشته ژنو را سازنده خواند و گفت دو طرف درباره یکسری اصول راهنما به تفاهم رسیده‌اند. وزیر امور خارجه ایران با تصریح اینکه پیشرفت خوبی نسبت به جلسه گذشته صورت گرفت و این دور فضای سازنده‌تری وجود داشت، افزود: «تصمیم روشن‌تری داریم که چه کاری باید صورت بگیرد.»
رئیس دستگاه دیپلماسی ایران با اشاره به اینکه رایزنی‌ها از روز دوشنبه شروع شده بود، ادامه داد: «آقای رافائل گروسی مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به ژنو آمد. در ابعاد فنی، بحث‌های خوبی با وی انجام شد و وی نیز بحث‌های خوبی با هیأت آمریکایی داشت.»
عراقچی با اعلام اینکه نسبت به دور گذشته، فضای سازنده‌تری وجود داشت، افزود: «ایده‌های مختلفی مطرح شد و این ایده‌ها به صورت جدی مورد بحث قرار گرفت و نهایتاً بر سر یک سری اصول راهنما توانستیم یک موافقت کلی پیدا کنیم.» عراقچی تأکید کرد:« از این به بعد براساس این اصول حرکت خواهیم کرد و وارد متن یک توافق احتمالی خواهیم شد. این موضوع به معنی این نیست که ما می‌توانیم به سرعت به توافق برسیم ولی حداقل مسیر شروع شده. ما امیدواریم هر چه زودتر این کار انجام شود.»
وزیر امور خارجه ایران ادامه داد:« آمادگی داریم برای این کار وقت بگذاریم. ولی به هر حال، وقتی به تدوین متن می‌رسد، کار یک مقدار مشکل‌تر و ریزتر می‌شود.»
او با تأکید بر اینکه پیشرفت خوبی نسبت جلسه قبل صورت گرفت و اکنون ما مسیر روشنی پیش رو داریم که مثبت است، اضافه کرد:« زمان مشخصی برای دور بعدی مذاکرات تنظیم نشد و قرار شد دو طرف، مقداری روی متن‌های یک توافق احتمالی کار انجام دهند و سپس ما این متن‌ها را تبادل کنیم و بعد تاریخ دیگری را برای دور سوم مذاکرات در نظر بگیریم.»
وزیر امور خارجه ایران درباره تدوین نقشه راه احتمالی افزود: «نقشه راه به آن معنا نیست ولی الان تصویر روشن‌تری داریم که چه کاری باید صورت بگیرد و چه کاری در ادامه مسیر باید انجام شود.»عراقچی در پایان گفت: «البته هنوز دو طرف مواضعی دارند که نزدیک شدن به همدیگر کار می‌برد ولی حداقل الان یکسری اصول راهنما و راه روشن‌تری داریم که در آن مسیر حرکت کنیم.»