مسعود معینی
کارشناس فوتبال

در سراسر دنیا، بخش مهمی از زیبایی فوتبال در عبور توپ از خط دروازه خلاصه می‌شود. حتی اگر دو تیم نمایشی فنی، درگیرانه و پرتحرک ارائه دهند، اما بازی با نتیجه صفر ـ صفر به پایان برسد، باز هم یک جای کار می‌لنگد. فوتبالِ بدون گل شاید هنوز فوتبال باشد، اما دیگر «زیبا» نیست.
به‌گمان من، مهم‌ترین عامل فقر گلزنی و کمبود مهاجم در لیگ ایران، بیش از هر چیز به شرایط احساسی ـ روانی بازیکنان و نوع مدیریت باشگاه‌ها بازمی‌گردد. استرسی که در ساختار مدیریتی باشگاه‌ها برای کسب نتیجه فوری وجود دارد، نقشی اساسی در شکل‌گیری این وضعیت ایفا می‌کند. وقتی مدیری هر روز با ترس برکناری و جابه‌جایی روبه‌روست، این اضطراب و فشار ناشی از مدیران بالادستی و حتی هواداران، خواه‌ناخواه و به‌صورت ناخودآگاه به کادر فنی تیم منتقل می‌شود و طبیعی است که مربی نیز همین فشار را به بازیکنان تزریق کند. نتیجه چنین چرخه‌ای آن است که تیم‌ها به سمت بازی محتاطانه سوق داده می‌شوند و استراتژی «گل نخوردن» و «نباختن» به‌مراتب مهم‌تر از بازی هجومی، شاداب و خلاقانه می‌شود.
فوتبال ایران با بحرانی چندلایه روبه‌رو است. اول، مشکل زیرساخت‌هاست؛ زمین‌هایی که اجازه اجرای فوتبال مدرن و سریع را نمی‌دهند. دوم، فلسفه مربیگری و تفکراتی که به حداقل‌ها قانع‌اند و ذاتاً ریسک‌گریز هستند. سوم، بحران در حوزه تولید بازیکن؛ جایی که با نبود پرورش مهاجمان کلاسیک و تمام‌کننده مواجهیم. در واقع، شرایط امروز لیگ نشان‌دهنده معیوب بودن چرخه جایگزینی نیز هست؛ به این معنا که نتوانسته‌ایم جانشینان شایسته‌ای برای مهاجمان گلزن نسل‌های گذشته خود پیدا کنیم.
اگر این چرخه معیوب اصلاح نشود، فاصله فوتبال ایران با رقبای منطقه‌ای ـ که با سرعتی چشمگیر در حال پیشرفت، جذب ستاره و بهبود زیرساخت‌های خود هستند ـ نه با سال، بلکه با دهه سنجیده خواهد شد. اثرات این وضعیت اکنون در تیم ملی ایران نیز به‌وضوح قابل مشاهده است. در دو دیدار دوستانه اخیر مقابل ازبکستان و کیپ‌ورد، تیم ملی در گلزنی ناکام ماند. وقتی لیگ داخلی مهاجمِ «قاتل» و تمام‌کننده تربیت نمی‌کند، چگونه می‌توان انتظار داشت تیم ملی در گلزنی طوفانی و تعیین‌کننده ظاهر شود؟