فقر گلزنی؛ کابوسی ترسناک

جواد رستم‌زاده/ افت محسوس آمار گلزنی در لیگ برتر ایران صرفاً یک مسأله آماری نیست، بلکه ریشه در عوامل فنی، تاکتیکی و ساختاری فوتبال باشگاهی کشور دارد. اولین عامل قابل اشاره، غلبه رویکردهای محافظه‌کارانه تاکتیکی در میان اکثر تیم‌های لیگ است. بسیاری از مربیان، بویژه تیم‌های میانه و پایین جدول، اولویت اصلی خود را بر «گل نخوردن» قرار داده‌اند و ساختارهای دفاعی فشرده با بلوک‌های پایین، جای فوتبال مالکانه و تهاجمی را گرفته است. این رویکرد باعث کاهش فضای بازی، افت تعداد موقعیت‌های گل و در نهایت پایین آمدن نرخ گلزنی شده است.
عامل دوم، کیفیت پایین خلق موقعیت است. بررسی فنی مسابقات لیگ نشان می‌دهد بخش عمده‌ای از گل‌ها نه حاصل طراحی‌های ترکیبی و تاکتیکی، بلکه نتیجه اشتباهات فردی، ضربات ایستگاهی یا ارسال‌های بلند و بازی مستقیم است. در مقایسه با لیگ‌هایی نظیر قطر، عربستان و امارات، تیم‌های ایرانی سهم بسیار کمتری از گل‌های حاصل از پاس‌های عمقی، حرکات بدون توپ و برتری عددی در یک‌سوم هجومی دارند. این مسأله بیانگر ضعف در آموزش اصول حمله سازمان‌یافته و اجرای مفاهیم مدرن تهاجمی است.
نکته مهم دیگر، افت کیفی مهاجمان تخصصی در لیگ برتر ایران است. مهاجمان شاغل در لیگ، چه از نظر تکنیک فردی، چه از منظر تصمیم‌گیری در محوطه جریمه و چه در بحث تحرک و جاگیری، فاصله محسوسی با همتایان خود در لیگ‌های منطقه دارند. در حالی که لیگ‌هایی مانند عربستان و قطر با جذب مهاجمان باکیفیت خارجی، استاندارد خط حمله را ارتقا داده‌اند، باشگاه‌های ایرانی یا به دلیل محدودیت‌های مالی و مدیریتی یا ضعف در استعدادیابی، نتوانسته‌اند سطح رقابت در پست مهاجم را افزایش دهند.
ریتم پایین مسابقات نیز یکی از دلایل اصلی کاهش گلزنی به شمار می‌رود. سرعت انتقال از دفاع به حمله در لیگ ایران به ‌مراتب کمتر از لیگ‌های پیشرو منطقه است. بازی‌های کند، پاس‌های عرضی متعدد و نبود پرس مؤثر در فاز تهاجمی باعث می‌شود ساختار دفاعی حریف، فرصت آرایش مجدد پیدا کند و موقعیت‌های گل بالقوه از بین برود.