مسعود پزشکیان روز گذشته بر رویکردهای جذبی و اقناعی و ضرورت اطلاع رسانی به افکار عمومی در خصوص ناآرامی‌های هفته‌های اخیر تاکید کرد. در این باره گفت‌وگویی با  محمد عطریانفر عضو شورای اطلاع‌رسانی دولت داشتیم.

روز چهارشنبه رئیس‌جمهوری پزشکیان در جلسه هیأت دولت درباره اتفاقات اخیر تأکید کرد : در برابر افکارعمومی باید اطلاع‌رسانی شفاف انجام شود. آقای پزشکیان همچنین بر رویکردهای جذبی و اقناعی هم تأکید کردند. در خصوص موضع جدید رئیس‌جمهوری تحلیلتان چیست؟
آقای پزشکیان در جلسه هیأت دولت گفتند که درباره اتفاقات اخیر، اطلاع‌رسانی شفاف برای افکارعمومی ضروری است و باید رویکردهایی مبتنی بر اقناع و جذب جامعه اتخاذ شود. درباره مواضع رئیس‌جمهوری نیز می‌توان گفت که احترام به افکارعمومی و پاسخ به پرسش‌ها و مطالبات شهروندان، همواره امری ارزشمند و شایسته است. دولت، به‌ویژه وقتی که اقتدار و اختیارات خود را از سوی ملت دریافت کرده است، بیش از هر نهادی مسئول پاسخگویی به حوادث و رخدادهاست. این مسئولیت دائمی است و هر قدر توجه حاکمیت به افکارعمومی بیشتر باشد و با زبان اقناع و توضیح، به پرسش‌های مردم پاسخ داده شود، رابطه میان مردم و حاکمیت تقویت می‌شود و اعتماد سیاسی و اجتماعی افزایش می‌یابد. آنچه رئیس‌جمهوری در این زمینه بیان می‌کند، یادآوری یکی از تکالیف ذاتی دولت است و صرف بیان آن کافی نیست بلکه باید در عمل نیز تجلی یابد.

شما به عنوان عضو شورای اطلاع‌رسانی دولت، چارچوب اطلاع‌رسانی درباره این وضعیت را چه می‌دانید و به نظرتان نقش اطلاع‌رسانی برای افکارعمومی تا چه اندازه اهمیت دارد؟
در چنین شرایطی، اطلاع‌رسانی دقیق و شفاف اهمیت دوچندان می‌یابد. ارائه واقعیت‌ها، آگاهی‌بخشی درباره بازداشت‌ها و احضارها و تمایز میان کسانی که در اعتراضات مشروع شرکت دارند و کسانی که با اهداف خشونت‌آمیز عمل می‌کنند، ضروری است. رئیس‌جمهوری نیز با تأکید بر این موضوع خواسته است که جامعه از واقعیت اتفاقات مطلع و نگرانی‌ها برطرف شود. گزارش‌هایی که وزیر اطلاعات به مجلس و مسئولان ارائه می‌دهد، می‌تواند در این مسیر مؤثر باشد، زیرا اطلاع‌رسانی به مردم و خانواده‌های آسیب‌دیده، آرامش روانی ایجاد می‌کند و نشان می‌دهد که دولت و نهادهای امنیتی در پی حداقل برخورد با شهروندان و محافظت از اعتراض مشروع هستند. هدف اصلی اطلاع‌رسانی، جلوگیری از تبدیل اعتراضات مسالمت‌آمیز به آسیب برای مردم و جداکردن آنها از جریان اغتشاش است. این رویکرد نه تنها به دولت، بلکه به تمامی نهادها و مقامات کشور توصیه می‌شود، چراکه مشروعیت و اقتدار هر مقام، مستقیماً از مردم نشأت می‌گیرد و پاسخگویی به شهروندان، وظیفه‌ای همگانی است. هر مقام یا نهادی که در قدرت قرار دارد، چه مستقیم و چه غیرمستقیم، باید پاسخگوی جامعه باشد، زیرا مردم هستند که مشروعیت و مقبولیت را اعطا کرده‌اند و دولت و سایر نهادها در جایگاه قدرت قرار گرفته‌اند. بنابراین پاسخگویی به افکارعمومی، نه یک امتیاز بلکه یک وظیفه ذاتی است و هر کس در هر سطحی، باید به ولی‌نعمت خود، یعنی مردم، پاسخگو باشد.
در نتیجه این‌طور باید بگویم، در شرایطی که هم اعتراضات مشروع و هم جریان‌های خشونت‌آمیز هم‌زمان رخ می‌دهند، ضرورت اطلاع‌رسانی شفاف و دقیق دوچندان می‌شود. گزارش‌های روزانه و بهنگام از سوی مسئولان امنیتی، درباره اقدامات انجام‌شده برای کنترل آشوب‌ها و ممانعت از سوءاستفاده عوامل خارجی می‌تواند اعتماد مردم را تقویت کند. این اقدام همچنین نشان می‌دهد دولت و نهادهای امنیتی در برخورد با اعتراض‌ها، رویکردی تفکیک‌ شده دارند و تنها به مقابله با جریان‌های خشونت‌آمیز می‌پردازند، بدون آنکه به شهروندان معترض آسیبی برسد.

فکر می‌کنید برای چنین رویکردی (اقناعی و جذبی) چه راهکارهایی باید مدنظر قرار گیرد و اینکه رویکرد اقناعی آیا مختص دولت است یا دیگر نهادها هم باید چنین رویکردی را اتخاذ کنند؟
 نکته کلیدی این است که پاسخگویی و اطلاع‌رسانی شفاف، جزئی از رویکرد دولت مقتدر و پاسخگو است و هیچ نهاد و مسئولی از جمله دولت، تنها در چهارچوب قدرت و اختیار خود عمل نمی‌کند بلکه موظف است به ولی‌نعمت خود، مردم، پاسخ دهد. مشروعیت و مقبولیت تمام مقامات، مستقیم یا غیرمستقیم، وابسته به اعتماد و همراهی مردم است. این باور که پاسخگویی به مردم یک وظیفه ذاتی و دائمی است، باید در تمامی نهادها و سطوح نهادینه شود تا هم اعتراضات مشروع محافظت شود و هم جریان‌های خشونت‌آمیز مهار گردند.
در نهایت، تأکید رئیس‌جمهوری بر اطلاع‌رسانی شفاف و اقناع افکارعمومی، نشان‌دهنده اهمیت ارتباط مستقیم میان دولت و مردم، احترام به اعتراضات مشروع و ضرورت مدیریت دقیق شرایط بحران است. این رویکرد، نه تنها از نظر سیاسی و اجتماعی مؤثر است، بلکه موجب کاهش سوءتفاهم‌ها، افزایش اعتماد عمومی و تقویت مشروعیت نهادهای حکومتی می‌شود. هر مقامی که در ساختار قدرت فعالیت می‌کند باید بداند که پاسخگویی به مردم، شرط اصلی استمرار مشروعیت و اقتدار اوست و بدون این پاسخگویی، هیچ قدرت یا اختیاری دوام نخواهد داشت. نکته مهم این است که این فرآیند، ارتباط مستقیم میان دولت و مردم را تقویت می‌کند و باعث می‌شود که شهروندان احساس کنند صدایشان شنیده می‌شود و حاکمیت متعهد به پاسخگویی و شفافیت است. در عین حال، این ارتباط، اعتماد اجتماعی را افزایش می‌دهد و موجب می‌شود که سیاست‌ها و اقدامات حاکمیت، با مشارکت و همراهی مردم مؤثرتر باشد. در شرایط فعلی، هرگونه سکوت یا کم‌توجهی به افکارعمومی می‌تواند سوءتفاهم ایجاد و جریان‌های خشونت‌آمیز را 
تقویت کند.
بنابراین رئیس‌جمهوری با تأکید بر اطلاع‌رسانی شفاف، در واقع مسئولیت ذاتی دولت در زمینه پاسخگویی به مردم و مدیریت اعتراضات را یادآوری می‌کند. این موضع نه تنها از نظر سیاسی و اجتماعی ارزشمند است، بلکه به مدیریت بهتر اعتراضات و کاهش تنش‌ها کمک می‌کند. اقدامات عملی، مانند ارائه گزارش‌های روزانه تبیین واقعیت‌ها و اطلاع‌رسانی درباره اقدامات انجام‌ شده، می‌تواند به ایجاد آرامش روانی در جامعه و تقویت اعتماد مردم منجر شود.

 وزیر اطلاعات گزارشی از ناآرامی‌های هفته‌های اخیر را در هیأت دولت ارائه دادند و رئیس‌جمهوری هم تأکید کردند که این گزارش به سمع و نظر مردم رسانده شود. شما اطلاعی از این جزئیات دارید؟ 
روز چهارشنبه آقای خطیب، وزیر اطلاعات گزارشی را به آقای پزشکیان ارائه داد و رئیس‌جمهوری نیز اعلام کردند به سمع مردم رسیده و برای اطلاع‌رسانی به مردم مطرح شود. طبیعتاً چنین گزارش‌هایی جزء مستندات داخلی دولت است اما وزیر اطلاعات، به‌ویژه در شرایط روزآمد و حساس، وظیفه دارد هر روز اقدامات و تلاش‌های خود را برای تثبیت ثبات، کنترل آشوب‌ها و مهار عوامل مخرب به رئیس دولت ارائه کند. رئیس دولت نیز با توجه به این اطلاعات و گزارش‌ها، جهت‌گیری‌های خود را شکل می‌دهد.
این گزارش‌ها به مقامات مسئول در حوزه امنیتی نیز کمک می‌کند تا بتوانند با جامعه گفت‌و‌گو کنند و فعالیت‌هایشان صرفاً محدود به اقدامات تخصصی و حرفه‌ای نباشد. هر اقدامی که صورت می‌گیرد، پایه و اساسش بر گزارش‌ها و اطلاعات دقیق است و جامعه و خانواده‌هایی که ممکن است از برخی رویدادها آسیب دیده باشند، طبیعی است که بخواهند از جزئیات آن آگاه شوند. لذا اطلاع‌رسانی وزیر اطلاعات به مردم یا نیروهای امنیتی می‌تواند تا حدی آرام‌بخش باشد و نشان دهد که دولت و مسئولان امنیتی، افسران و نهادهای قضایی کشور، عزم خود را بر این قرار داده‌اند که با حداقل برخورد و با رویکردی جدی و هدفمند، مقوله اعتراض را از آسیب‌پذیری مصون کنند. هدف این است که اعتراضات مردم، حتی اگر هم‌زمان با ناآرامی‌هایی رخ دهد، به نام اغتشاش و خسارت تعبیر نشود و شهروندان آسیب نبینند.