موفقیت در پیشگیری از قطعیها
اقدامات پیشدستانه برای عبور از پیک مصرف گاز
زوزان نقشبندی
گروه اقتصادی
با وجود موفقیت شرکت ملی گاز در حفظ پایداری شبکه و جلوگیری از قطعی گاز در بخشهای خانگی و صنعتی طی روزهای آغازین سرما، هشدارها درباره اوج مصرف در روزهای آینده جدی است. این شرکت با اجرای طرحهای فنی، بهینهسازی و فرهنگسازی گسترده، زیرساختها را تا حد امکان تقویت کرده، اما عبور ایمن از پیک پیشروی سرما مستلزم مشارکت جدی تمام مشترکان در کاهش مصرف است. اگرچه وضعیت کنونی با کنترل مدیریت میشود، صرفهجویی همگانی تنها ضامن تداوم تأمین پایدار گاز برای همه خواهد بود.
مدیرعامل شرکت ملی گاز هشدار میدهد که مصرف گاز بخش خانگی و تجاری ممکن است از مرز ۶۹۰ میلیون مترمکعب بگذرد؛ رقمی که حدود ۸۲ درصد از کل تولید گاز کشور را به خود اختصاص میدهد.
در همین راستا، این شرکت از همه مشترکان درخواست کرده است با رعایت الگوهای بهینه مصرف و صرفهجویی، به تداوم تأمین پایدار گاز در سراسر کشور و نیز تسهیل تأمین گاز صنایع کمک کنند.
صرفهجویی و بهینهسازی مصرف
در راستای اجرای سیاستهای کلان کاهش مصرف انرژی و افزایش بهرهوری، شرکت ملی گاز ایران تا پایان آذر سال1404، اقدامات گستردهای در حوزه صرفهجویی و بهینهسازی مصرف گاز طبیعی انجام داده است. بر اساس گزارش شرکت ملی گاز، این شرکت با همکاری بخشهای مختلف دولتی و خصوصی، گامهای مؤثری در جهت کاهش هدررفت انرژی و ارتقای فرهنگ مصرف بهینه برداشته است.
یکی از مهمترین دستاوردهای این دوره، تخصیص 1627 میلیون مترمکعب گواهی صرفهجویی گاز طبیعی در بورس انرژی با ارزشی بالغ بر 8.4 هزار میلیارد تومان بوده است. همچنین، معاملات قابل توجهی در بورس انرژی انجام شده که رقم دقیق آن در حال بهروزرسانی است. در بخش بهینهسازی مصرف نیز 116 هزار موتورخانه در ادارات دولتی، مراکز آموزشی و مشترکین خانگی اصلاح و بهینهسازی شدهاند.
علاوه بر این 4.1 میلیون بخاری مرسوم با بخاریهای با راندمان بالا جایگزین شده و قرارداد جایگزینی 2.258 میلیون بخاری دیگر نیز منعقد شده که از این تعداد، 300 هزار واحد در سالجاری تحویل شده است. در حوزه توسعه ظرفیتهای بخش خصوصی، مجوز ایجاد 5 واحد ذخیرهسازی زمینی گاز طبیعی به بخش خصوصی صادر شده و 31 شرکت نیز اعتبار موقت برای فعالیت به عنوان «کارور» دریافت کردهاند. همچنین، طرح پایلوت «کارور» در 7 استان کشور در سال 1404 اجرا شده است.
برای جلوگیری از هدررفت گاز، 28 هزار و 25 واحد باغویلای بدون سکنه در سالجاری تاکنون از شبکه گاز قطع شدهاند. همچنین، پایش دمای 114 هزار و 40 واحد اداری و تجاری در سالجاری انجام شده و دمای این مراکز بهطور متوسط در حد مجاز نگه داشته شده است.
اجرای پویشهای ملی «2 درجه کمتر» و« ۱۰ درصد کاهش مصرف صنایع» در سال گذشته، الزام تنظیم دمای ادارات دولتی تا حداکثر 20 درجه سانتیگراد که منجر به صرفهجویی حداقل 20 درصدی نسبت به دوره مشابه سال 1401 شده، و هوشمندسازی 100 هزار موتورخانه از دیگر اقدامات کلیدی این دوره محسوب میشود که تاکنون 812 مورد از آن اجرا شده است.
فرهنگسازی و مشارکت عمومی
در عرصه فرهنگسازی، طرح ملی «همیار گاز» با حضور نزدیک به ۳۰۰ هزار دانشآموز و معلم اجرا شده و کمپین «هوادار انرژی» برای آگاهیبخشی عمومی راهاندازی شده است.. همچنین تفاهمنامهای با بسیج مستضعفین برای همکاری در این زمینه منعقد شده است.
در بخش تولید پاکتر، فرآیند احداث نیروگاه تجمیعی خورشیدی 120 مگاواتی آغاز شده که در راستای اجرای تکالیف قانونی شرکتهای زیرمجموعه شرکت ملی گاز ایران است. علاوه بر این، مدیریت گازهای مشعل در پالایشگاههای پارس جنوبی منجر به کاهش حداقل 65 درصدی گاز ارسالی به مشعل تا پایان سالجاری شده و در پالایشگاههای ایلام، پاسیان و بیدبلند نیز حداقل 0.56 میلیون مترمکعب گاز کمتر به مشعل ارسال شده است.
چالش انتقال گاز از جنوب به شمال
مسعود کاظمی، معاون عملیات مدیریت راهبردی شبکه گاز در گفتوگویی با «ایران» به تشریح پایداری گاز در روزهای سرد امسال پرداخت و گفت: «بیش از ۹۰ درصد منابع گاز تولیدی کشور در مناطق جنوبی قرار دارد، اما عمده مصرف گاز در نیمه شمالی کشور متمرکز است. این شکاف جغرافیایی بین منابع تولید و مراکز مصرف، نیازمند برنامهریزی بسیار منسجم، پیوسته و قوی برای انتقال گاز است.»
وی افزود: «در مواقعی که با سرمای گستردهای در سطح کشور مواجه میشویم و جهش قابل توجهی در مصرف گاز بخش خانگی رخ میدهد، باید گاز تولیدی در جنوب را بهصورت هوشمندانه مدیریت کرده و به سمت نقاط سردسیر کشور هدایت کنیم.»
کاظمی با اشاره به زیرساختهای انتقال گاز، توضیح داد: «ابزار اصلی ما در این مسیر، شبکه خطوط لوله انتقال گاز است که تمامی بخشهای آن بههم متصل بوده و یکپارچه عمل میکنند. این شبکه شامل خطوط لوله طولانی است که بهطور متوسط در هر ۱۰۰ کیلومتر، یک ایستگاه تقویت فشار (کمپرسور) وجود دارد که باید راهاندازی شود و ظرفیت آن افزایش یابد تا بتوانیم حداکثر حجم گاز را به نقاط پرمصرف منتقل کنیم.»
وی تأکید کرد که این فرآیند انتقال گاز از جنوب به شمال، زمانبر است و حداقل بین ۴۸ تا ۷۲ ساعت طول میکشد تا گاز از منابع تولید به مراکز مصرف در شمال کشور برسد.
معاون عملیات مدیریت راهبردی شرکت ملی گاز ادامه داد: «با توجه به هشدارهای پیشروی سازمان هواشناسی درباره سرمای ماندگار و فراگیر، اقدامات لازم را با پذیرش ریسکهای محاسبهشده انجام دادیم. همکاران ما در بخشهای تولید و انتقال، فراتر از ظرفیت اسمی و طراحیشده بسیاری از ایستگاهها، بهصورت حداکثری در حال فعالیت هستند، چرا که میدانستیم با یک دوره سرمای طولانی و گسترده روبهرو خواهیم بود.»
نیاز فوری به همکاری مردم
مسعود کاظمی، معاون عملیات مدیریت راهبردی شرکت ملی گاز ایران، در ادامه تشریح وضعیت تأمین گاز در فصل سرما اظهار کرد: «با تمهیداتی که اتخاذ کردیم، تاکنون شبکه گاز در سطح کشور پایداری خود را حفظ کرده است. با این حال، در استانهای شمالی کشور، بویژه مازندران و گلستان، به دلیل شرایط اقلیمی سخت، مسافرپذیر بودن و مصرف بسیار بالا در بخش خانگی، در شبهای گذشته گازرسانی با دشواریهایی همراه بود. خوشبختانه، تا این لحظه پایداری گاز در این مناطق نیز حفظ شده و قطعی گستردهای در بخش خانگی رخ نداده است.»
وی افزود: «استانهای مازندران و گلستان در بخش خانگی بیشترین مصرف گاز را در کشور داشتهاند که این موضوع فشار مضاعفی بر شبکه انتقال و توزیع این مناطق وارد کرده است.»
کاظمی با تأکید بر نقش حیاتی مردم در مدیریت مصرف، گفت: «از هموطنان عزیز درخواست داریم که در مدیریت مصرف گاز همکاری کنند تا بتوانیم از این روزهای سرد با عدم قطعی گاز در بخش خانگی عبور ایمنی داشته باشیم.»
وی با اشاره به پیشبینیهای هواشناسی، هشدار داد: «بر اساس میانگین دمایی، چندروز آینده از سردترین روزهای فصل سرما در سطح کشور خواهند بود و انتظار میرود که بیشترین مصرف گاز در این بازه زمانی ثبت شود.»
معاون عملیات مدیریت راهبردی شرکت ملی گاز تصریح کرد: «امیدواریم با تلاش بیوقفه همکاران شرکتهای گاز استانی در روزهای پیش رو، شاهد هیچگونه قطعی در شبکه گاز نباشیم. شرکت ملی گاز متناسب با ظرفیت موجود در تأسیسات و خطوط انتقال، گاز را بهطور پیوسته ارسال میکند، اما شرکت گاز دخل و تصرفی در بخش مصرف ندارد. اگر مصرف در روزهای متمادی آینده افسارگسیخته شود، ممکن است شبکه گاز با مشکلات جدیای روبهرو شود. بنابراین، حتماً به کمک مردم نیاز داریم.»
تأثیر مثبت تعطیلی ادارات و مراکز آموزشی بر کاهش مصرف گاز
او درباره تأثیر تعطیلات سراسری بر مصرف گاز گفت: «تعطیلی بخشهای اداری و آموزشی در روزهای سرد، تأثیر مثبتی در پایداری شبکه گاز دارد، چرا که مصرف این بخشها کاهش مییابد. با این حال، بخشهای خصوصی و تجاری همچنان فعال هستند و این امر، اگرچه مؤثر است، اما جایگزین تعطیلی کامل نیست.»
کاظمی یادآور شد: «در شرایط عادی نیز با ناترازی انرژی مواجه هستیم و در سراسر جهان، در اوج سرمای فصل زمستان، تحویل گاز به بخش صنعت کاهش مییابد. ما نیز بهناچار، با توجه به اولویتبندیمان که پایداری گاز در بخش خانگی است، در روزهای سرد، گاز کمتری به بخش صنایع تحویل میدهیم تا اطمینان حاصل شود که هیچ خانوادهای در سرمای زمستان بدون گاز
نماند.»
