سال‌هاست که بیماری مالاریا جان هزاران نفر را در مناطق گرمسیری جهان بویژه قاره آفریقا نشانه گرفته و با وجود پیشرفت و توسعه فناوری‌های نوین، هنوز هم تکنولوژی حریف پشه مسئول انتشار این بیماری نشده است. با توجه به اینکه مقابله با این حشره مرگبار به چالشی بزرگ تبدیل شده، محققان به دنبال راهکاری برای حل آن با کمک هوش مصنوعی هستند.
 به‌تازگی دانشگاه آبریستویث انگلیس با حمایت مالی بنیاد گیتس، رهبری یک پروژه ۲.۵ میلیون پوندی را بر عهده گرفته که با پهپاد و هوش مصنوعی، زیستگاه‌های پشه‌های ناقل مالاریا در زنگبار را شناسایی می‌کند و چرخه انتقال این بیماری کشنده را هدف قرار می‌دهد. پشه‌های مالاریا یکی از مرگبارترین پشه‌های دنیا به شمار می‌روند اما این پروژه سه ‌ساله، تلاش دارد با شناسایی دقیق محل‌های تکثیر پشه‌های ناقل مالاریا در زنگبار، یکی از مرگبارترین بیماری‌های قابل پیشگیری جهان را مهار کند.
مالاریا همچنان یکی از جدی‌ترین چالش‌های بهداشت عمومی در آفریقا به شمار می‌رود و سالانه صدها هزار نفر، بویژه کودکان بر اثر آن جان خود را از دست می‌دهند. رویکرد این پروژه، تمرکز بر مرحله ابتدایی چرخه زندگی پشه‌ها یعنی زیستگاه‌های آبی محل رشد لاروها با هدف مختل کردن چرخه حیات، پیش از رسیدن پشه‌ها به مرحله بلوغ و انتقال بیماری است. در این طرح، پهپادهای پیشرفته مجهز به حسگرهای مادون قرمز نزدیک و تصویربرداری حرارتی، برای شناسایی پهنه‌های آبی به کار می‌روند؛ حتی منابع آبی‌ که زیر پوشش متراکم گیاهی یا در مناطق صعب‌العبور پنهان شده‌اند هم مورد توجه قرار دارند. داده‌های جمع‌آوری ‌شده از طریق پهپادها با تصاویر ماهواره‌ای ترکیب می‌شوند تا امکان نقشه‌برداری گسترده و دقیق از زیستگاه‌های پرخطر بدون نیاز به عملیات میدانی گسترده فراهم شود.
در واقع هوش مصنوعی، ستون فقرات تحلیلی این پروژه است. الگوریتم‌های یادگیری ماشین (ML) تصاویر دریافتی را پردازش و محل‌های بالقوه تکثیر پشه را حتی در محیط‌های پیچیده‌ای مانند شالیزارها، باتلاق‌ها یا مناطق کشاورزی شناسایی می‌کنند. این تحلیل داده‌محور باعث می‌شود مداخلات بهداشتی دقیق‌تر، سریع‌تر و کم‌هزینه‌تر انجام شود.
این تیم تلاش می‌کند با گفت‌وگو و آموزش، نگرانی‌های اجتماعی را برطرف کرده و اعتماد عمومی نسبت به استفاده از فناوری‌های نوین را تقویت کند. آموزش روش‌های ساده و مؤثر برای از بین بردن لاروهای پشه پیش از بلوغ، بخشی از این راهبرد مشارکتی است. در چهارچوب این پروژه، یک بسته ابزار دیجیتال متن ‌باز نیز توسعه می‌یابد که شامل داشبوردی مرکزی برای برنامه‌ریزی و پایش فعالیت‌های کنترل پشه و یک اپلیکیشن موبایل برای استفاده نیروهای میدانی است. این سامانه با ارائه دستورالعمل‌های استاندارد و پیشنهاد بهترین روش‌های نقشه‌برداری متناسب با نوع زمین و بودجه، الگویی مقیاس‌پذیر و قابل انتقال ایجاد می‌کند.
البته هدف نهایی این ابتکار، فراتر از زنگبار است؛ ایجاد مدلی جهانی، پایدار و مبتنی بر داده برای کنترل مالاریا که بتوان آن را در سایر مناطق درگیر این بیماری هم به کار گرفت و گامی جدی برای ریشه‌کنی یکی از قدیمی‌ترین تهدیدهای سلامت بشر برداشت.